Vefâ’îyye Tarikâtı – Ebu’l Vefa el-Bağdadi ve Dede Garkın

Ebu’l Vefa el-Bağdadi

Ebu’l Vefâ el-Bağdâdî, el-Kâkes veya el-Kürdî lakaplarıyla da bilinen Ebu’l Vefâ Tâcü’l-Ârifîn Seyyid Muhammed bin Muhammed Azîz el-Bağdâdî (d. 1026 – ö. 9 Aralık 1107), Vefâ’îyye tarikâtının kurcusudur. “Menâkıbnâme”’sinde Ali el-Mûrtezâ’nın soyundan bir seyyid olduğu kaydedilmiştir.

Hayatı

1026 yılında Irak’ın Kusan köyünde doğdu, ama aynı zamanda Kalmina[1] adlı bir köyde kaldığı da bilinmektedir. Babası, Zebâle[2] ve Hayâsem[3] köyleri arasında sürekli olarak zülme maruz kalması nedeniyle dönüşümlü olarak yaşamak zorunda kalan ve İmam Hüseyin’in torunlarından Kürt aşireti Benî Nergis’e mensup olduğu öne sürülen Seyyid Muhammed Azizî, annesi ise yine bir Kürt olan Fatıma Ümmü Gülsüm’dür.[4] Menâkıbnâme-î Tacü’l Ârifîn es-Seyyid Ebu’l Vefâ adında bir eseri bulunan Ebu’l Vefâ 9 Aralık 1107’de ölmüştür.

Vefâ’îyye Tarikâtı
“Seyyid Muhammed bin Muhammed Azîz el-Bağdâdî” Vefâîyyenin tarikatının kurucusudur. Tâcü’l-Ârifîn lakabıyla ünlenmiştir. Tahsilinin önemli bir kısmını Bağdat’ta yaptıktan sonra Buhara’ya gitmiştir. Din ilimlerini öğrenerek tekrar Bağdat’a dönmüş ve burada Muhammed eş-Şembeki’ye intisap etmiştir. Uzun süre hizmetinde bulunduğu şeyhi kendisine gösterdiği vefa ve sadakatinden dolayı ona “Ebu’l Vefâ” künyesini vermiştir.

Soyu

1. İmam Ali
2. İmam Hüseyin
3. İmam Zeynülabidin
4. Seyyid Hüseyin
5. Seyyid Yahya
6. Seyyid Hasan Faki
7. Seyyid Zeyd
8. Seyyid Hüseyin
9. Seyyid Muhammed
10. Seyyid Ali
11. Seyyid Zeyd
12. Seyyid Muhammed Kebir Azizî
13. Seyyid Ebû’l Vefâ Tâcû’l-Ârifîn

En Önemli Halifelerinden Birisi

Dede Karkğın, Dede Garkın, Dede Kargın, Dede Karğın, Dede Karkın ya da Dede Ğarkın[5][6] Vefâ’îyye[7] tarikâtının ruhanî önderi ve Horasan azizlerindendir.

Kaynakça:

1. Nilüfer Bayatlı: XVI. Yüzyılda Musul Eyaleti (1999), s. 100.
2. 1530 Osmanlı kaynaklarında Harran’ın 10 Km. kuzeyinde yer alan “Zibâle Köyü”, Muhâsebe-i Vilâyet-i Diyâr-i Bekr ve ‘Arab ve Zü’l-Kâdiriyye Defteri (937/1530) I (1998), s. 131.
3. Bâb-î Hâysam (Ördekköy), Nilüfer Bayatlı: XVI. Yüzyılda Musul Eyaleti (1999), s. 115
4. Dursun Gümüşoğlu: Tâcü’l Arifîn es-Seyyid Ebu’l Vefâ Menâkıbnâmesi – Yaşamı ve Tasavvufi Görüşleri, Can Yayınları, 2006, s. 38.
5.Tarihçi Hamza Aksüt’e göre, günümüzde Mardin il sınırları içerisinde yer alan Dedeköy’de yaşamıştı.
6. Elvan Çelebi’nin “Menâkıbu’l Kudsiyye-Fi Menâsıbi’l-Ünsiyye” adlı eserinin ilk bölümü Dede Ğarkın hakında günümüzde elde kalan en önemli kaynağı teşkil etmektedir.
7.Dursun Gümüşoğlu: Tâcü’l Arifîn es-Seyyid Ebu’l Vefâ Menakıbnamesi – Yaşamı ve Tasavvufi Görüşleri, Can Yayınları, 2006, s. 48

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir