Yeniçeri Ocağı’nın Bektaşiliği ve Hünkar Hacı Bektaşi Veli Bağlantısı

Mü’miniz Kalubela’dan beri
Hakkın birliğini eyledik ikrar;
bu yola vermişiz seri
Nebimiz vardır Cenab-ı Ahmed-i Muhtar;
ezelden beru mestaneleriz,
Nur-ı Ilahide pervaneleriz.
Bir bölük bu cihanda divaneleriz,
sayılmayız parmakla,
tükenmeyiz kırılmakla,
taşramızdan sormakla,
kimse bilmez halimiz.
On iki imam on iki tarik
cümlesine dedik beli,
üçler, yediler, kırklar
nur-ı nebi Kerem-i Ali
pirimiz Sultan Hacı Bektaş-ı Veli.”(1)

Osmanlı ordusunun kalbi(2) olan Yeniçeri Ocağı Piri olarak Hünkar Hacı Bektaşi Veli’yi kabul eder.

Osmanlı büyüdükçe ordunun kalbi Yeniçeri Ocağıda büyümüş pirlerinin Hünkar Hacı Bektaşi Veli ‘nin de ünü 6 kıtaya yayılmıştır.

Kuruluş sürecinde Orhan Bey’in son dönemlerinde başlayıp I.Murat döneminde kurumsal kimliğini kazanmıştır.

Ocağın ilk kuruluşu Edirne’nin fethinden 1363 hemen sonradır. (3) Yeniçeri Ocağı ile ilgili en eski kayıt 1385 tarihlidir. (4)

Yeniçeri Ocağı Orhan Bey zamanında maaşlı ve sürekli silah altına alınmasıyla Kazasker Çandarlı Kara Halil Paşa ve Molla Rüstem tavsiyesi ile I Murad zamanında Geliboluda Yeniçeri Ocağı’nın temeli olan Acemi Oğlanlar Ocağı kurulmuştur.(5)

Yeniçeri Ocağının Hünkar Hacı Bektaşi Veli’yi Pir bilmesi Ak börk üzerinden Yeniçerilerin Bektaşiliği üzerine dört kaynak vardır;

Birincisi; Oruç Bey Anonim Tarih kitabında Yeniçerilerin giydiği ak börkten bahsederek Orhan Gazi ve Hünkar Hacı Bektaşi Veli ile bağlantı kurmasıdır.

İkincisi; Aşıkpaşazade Otman Gazi zamanında kardeşi Alaeddin Paşa önerisi ile kurulduğunu belirtse de Hünkar Hacı Bektaşi Veli’ye garezli tutum alarak Pirlik bağlantısını şiddetle reddeder.

Üçüncüsü; Kemalpaşazade Hadidi ve Lütfü Paşa Yeniçerilerin akbörk giymesini Orhan Gazi’nin kardeşi Alaeddin Paşa’nın tavsiyesi ile oluştuğundan bahseder.

Dördüncüsü; Gelibolulu Ali tarihinde giyim şeklinin Alaeddin Paşa isteği Hünkar Hacı Bektaşi Veli işareti ve duasından bahseder. (6)

Mustafa Neşri ve Oruç Bey tarihlerinde Yeniçeri Ocağı Orhan Bey zamanında kardeşi Alaeddin Paşa önerisi ile gerçekleşmiştir ; Alaeddin Paşa Orhan Gaziye ‘ Ey kardeş! Elhamdüllillah askerin çoğaldı. Islam ordusu kuvvet buldu. Muhammed dini yücelip günden güne büyüdü. İmdi, sen dahi alemde bir türe koy ki onunla cihanda anılasın. Bütün askerin kızıl börk giysinler. Sen Ak Börk giy. Sana ait kullar da ak börk giysinler. Bu da âlemde bir nişan olsun.” (7)

Ak Börk Yeniçerilerden Bektaşilere geçmiştir tezi Aşıkpaşazade aittir; ” Bektaşilerin giymesine sebep Abdal Musa’dır. Orhan zamanında gazaya geldi ve bu Yeniçerilerin arasında onlarla birlikte sefere katıldı. Bir Yeniçeri de başındaki külahı çıkardı bunun başına giydirdi. Abdal Musa memleketine geldiğinde o börk başındaydı. ‘Bu başındaki de nedir? diye sordular. O ‘Buna elef (elif börk) derler. Dedi. Allah’a yemin olsun ki bunların başındaki taçlarının aslı budur. (8)

Yeniçeri Ocağının Piri Hünkar Hacı Bektaşi Veli kabul edilmesi Hacı Bektaşi Veli ‘nin halifelerinin kolonizator faaliyetleri doğrultusunda bunlar Osmanlı Beyliği fethettiği yerlere önceden gidip halkı fethe hazır hale getiriyorlardı.

Osmanlı yönetiminin bu kolonizatör dervişler eliyle ordu ile düzenli fetihlere katılmaları Hünkar Hacı Bektaşi Veli’yi Pir kabul ettikleri için Yeniçerilerin de Hacı Bektaş oğulları adıyla anılması sonucunu doğurmuştur.(9)

Yeniçeri Ocağı

Ocağı Bektaşiyan
Taife-i Bektaşiyan
Güruh-ı Bektaşiye
Zümre i Bektaşiyan
Hacı Bektaş Ocağı
Hacı Bektaş Ordusu
Hacı Bektaş Oğulları
Hacı Bektaş Köçeği
Neferat-ı Bektaşiye
Dudman-ı Bektaşiye (10)

Diye hitap edilen Yeniçeri Ocağı kısacası Hünkar Hacı Bektaşi Veli’nin Yeniçeri Ocağı Piri kabul edilmesi ile Hünkar Hacı Bektaşi Veli’nin Elif Tacı Ak Börk olarak Yeniçeriler tarafından giyilmiş Abdal Musa olmak üzere Osmanlı Devletinin kuruluşunda bulunan ve fetihlere katılan Gaziler Abdallar Ahiler eliyle her yere taşınmıştır. Gaziler Abdallar Ahiler gibi Yeniçerilerin Hünkar Hacı Bektaşi Veli ‘ye bağlılığı sevgi ve hürmet içeren sembolik bir durum değıl yol erkân inanca dayalı samimi bir bağlılıktır.
Dipnotlar :

1) Yeniçeri Gülbangı
2)Godfrey Goodwin Yeniçeriler s.69
3) İsmail Hakkı Uzunçarşılı Kapıkulu Ocakları 1/146
4) age 1/145 Kemal Beydilli Yeniçeri DİA 43/452
5) Uzunçarşılı age 1/144-145 Beydilli DİA 43/450 Fahri Maden Yeniçerilik Bektaşilik ilişkileri ve Yeniçeri Isyanında Bektaşiler s.174
6) H.Basri Karadeniz Osmanlı Hacı Bektaş Veli Ilişkisi veya Ak Börk Meselesi s.3
7) John Kingsley Birge Bektaşilik Tarihi s.52
8) Aşıkpaşa zade Osmanoğulları nin Tarihi Haz.Kemal Yavuz M.A.Yekta Saraç s.114 -115)
9) Ömer Lütfi Barkan Kolonizatör Türk Dervişleri s.11
10) Ismail Hakkı Uzunçarşılı Kapıkulu Ocakları 1/611- 620

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir