{"id":1047,"date":"2026-08-19T16:32:38","date_gmt":"2026-08-19T16:32:38","guid":{"rendered":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/?p=1047"},"modified":"2026-08-19T16:32:38","modified_gmt":"2026-08-19T16:32:38","slug":"tevfik-fikret-sisten-aydinliga-modern-turk-siirinin-isyankar-sesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/?p=1047","title":{"rendered":"TEVF\u0130K F\u0130KRET: S\u0130STEN AYDINLI\u011eA, MODERN T\u00dcRK \u015e\u0130\u0130R\u0130N\u0130N \u0130SYANK\u00c2R SES\u0130"},"content":{"rendered":"<h1><\/h1>\n<p><strong>24 Aral\u0131k 1867 \u2013 19 A\u011fustos 1915<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n modernle\u015fme ser\u00fcveni anlat\u0131l\u0131rken Tevfik Fikret\u2019in ad\u0131 yaln\u0131zca b\u00fcy\u00fck bir \u015fair olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda <strong>bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131n\u0131n temsilcisi<\/strong> olarak an\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Fikret, \u015fiirin bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirmekle kalmam\u0131\u015f; \u015fiiri \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, adalet, bilim, e\u011fitim, insanl\u0131k ve toplumsal ele\u015ftiriyle bulu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Onun i\u00e7in zaman zaman \u201cT\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f en b\u00fcy\u00fck \u015fairi\u201d denilir. B\u00f6yle bir h\u00fck\u00fcm elbette nesnel olarak kan\u0131tlanabilecek bir tarih bilgisi de\u011fildir. Yunus Emre\u2019den Fuz\u00fbl\u00ee\u2019ye, N\u00e2z\u0131m Hikmet\u2019ten Yahya Kemal\u2019e kadar birbirinden farkl\u0131 \u00e7a\u011flar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u015fairlerini tek bir \u00f6l\u00e7\u00fcyle s\u0131ralamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<p>Fakat \u015fu rahatl\u0131kla s\u00f6ylenebilir:<\/p>\n<p><strong>Tevfik Fikret, modern T\u00fcrk \u015fiirinin kurucu ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc isimlerinden biridir.<\/strong><\/p>\n<h2>\u00c7OCUKLU\u011eUNDA BA\u015eLAYAN YALNIZLIK<\/h2>\n<p>As\u0131l ad\u0131 Mehmed Tevfik olan \u015fair, <strong>24 Aral\u0131k 1867\u2019de \u0130stanbul\u2019da<\/strong> d\u00fcnyaya geldi.<\/p>\n<p>Babas\u0131 \u00c7ank\u0131r\u0131l\u0131 H\u00fcseyin Efendi, annesi ise Sak\u0131z Adas\u0131 k\u00f6kenli m\u00fchtedi bir aileden gelen Hatice Ref\u00eea Han\u0131m\u2019d\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7ocuklu\u011fu a\u011f\u0131r kay\u0131plarla ge\u00e7ti. Annesi, Fikret hen\u00fcz k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftayken Hac yolculu\u011fu s\u0131ras\u0131nda Hicaz\u2019da kolera salg\u0131n\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Babas\u0131 ise \u00e7e\u015fitli g\u00f6revler ve s\u00fcrg\u00fcn nedeniyle uzun y\u0131llar \u0130stanbul\u2019dan uzak kald\u0131 ve 1905 y\u0131l\u0131nda Antep\u2019te \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n<p>Fikret\u2019in \u015fiirlerinde zaman zaman g\u00f6r\u00fclen yaln\u0131zl\u0131k, karamsarl\u0131k, i\u00e7e kapan\u0131\u015f ve derin hassasiyetin ard\u0131nda bu \u00e7ocukluk tecr\u00fcbelerinin de izleri vard\u0131r.<\/p>\n<h2>GALATASARAY\u2019DAN SERVET-\u0130 F\u00dcN\u00dbN\u2019A<\/h2>\n<p>Fikret \u00f6nce Mahmudiye V\u00e2lide R\u00fc\u015ftiyesi\u2019nde, ard\u0131ndan <strong>Mekteb-i Sult\u00e2n\u00ee\u2019de<\/strong>, bug\u00fcnk\u00fc Galatasaray Lisesi\u2019nde \u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n<p>Burada Recaizade Mahmud Ekrem, Muallim Naci ve Muallim Feyzi gibi d\u00f6nemin \u00f6nemli edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131ndan ders ald\u0131.<\/p>\n<p>Daha \u00f6\u011frencilik y\u0131llar\u0131nda \u015fiir yazmaya ba\u015flad\u0131. \u0130lk \u015fiirleri <em>Terc\u00fcm\u00e2n-\u0131 Hak\u00eekat<\/em> gazetesinde yay\u0131mland\u0131. 1888\u2019de Mekteb-i Sult\u00e2n\u00ee\u2019yi birincilikle bitirdi.<\/p>\n<p>Bir s\u00fcre devlet memurlu\u011fu yapt\u0131. Daha sonra \u00f6\u011fretmenli\u011fe y\u00f6neldi. Robert Kolej\u2019de T\u00fcrk\u00e7e dersleri verdi; ilerleyen y\u0131llarda Mekteb-i Sult\u00e2n\u00ee m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6revini de \u00fcstlendi.<\/p>\n<p>Fakat onu T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n merkezine ta\u015f\u0131yan as\u0131l geli\u015fme <strong>Servet-i F\u00fcn\u00fbn<\/strong> oldu.<\/p>\n<p>1896 y\u0131l\u0131nda derginin edeb\u00ee y\u00f6netimini \u00fcstlenen Fikret\u2019in \u00e7evresinde Halit Ziya U\u015fakl\u0131gil, Cenap \u015eahabettin, Mehmet Rauf, H\u00fcseyin Cahit Yal\u00e7\u0131n ve Ahmet \u015euayp gibi isimler topland\u0131.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece <strong>Edebiyat-\u0131 Ced\u00eede<\/strong> ad\u0131 verilen edebiyat hareketinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<h2>T\u00dcRK \u015e\u0130\u0130R\u0130N\u0130N D\u0130L\u0130N\u0130 DE\u011e\u0130\u015eT\u0130RD\u0130<\/h2>\n<p>Fikret ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u201csanat i\u00e7in sanat\u201d anlay\u0131\u015f\u0131na yak\u0131n \u015fiirler yazd\u0131. Tabiat, a\u015fk, aile hayat\u0131, melankoli ve bireysel ac\u0131lar \u015fiirlerinin temel konular\u0131 aras\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n<p>Fakat zaman i\u00e7inde \u015fiirinin y\u00f6n\u00fc de\u011fi\u015fti.<\/p>\n<p>Art\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131nda yaln\u0131z tabiat ve insan ruhu de\u011fil; <strong>iktidar, bask\u0131, yoksulluk, sava\u015f, s\u00f6m\u00fcr\u00fc, taassup ve adaletsizlik<\/strong> vard\u0131.<\/p>\n<p>\u015eiir bi\u00e7iminde de yenilik\u00e7iydi.<\/p>\n<p>Aruz \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc b\u00fcy\u00fck bir ustal\u0131kla kulland\u0131. C\u00fcmleyi tek bir m\u0131sraya hapsetmek yerine birka\u00e7 m\u0131sra boyunca s\u00fcrd\u00fcren yap\u0131lar kurdu. \u015eiiri d\u00fczyaz\u0131n\u0131n do\u011fal anlat\u0131m\u0131na yakla\u015ft\u0131rd\u0131. Manzum hik\u00e2yeyi geli\u015ftirdi.<\/p>\n<p>Bu nedenle Fikret yaln\u0131z yeni \u015fiirler yazan bir \u015fair de\u011fil, <strong>\u015fiirin nas\u0131l yaz\u0131labilece\u011fine ili\u015fkin kurallar\u0131 de\u011fi\u015ftiren bir yenilik\u00e7i<\/strong> oldu.<\/p>\n<h2>\u201cS\u0130S\u201d: B\u0130R \u015eEHRE DE\u011e\u0130L, B\u0130R D\u00dcZENE \u0130SYAN<\/h2>\n<p>Fikret\u2019in siyasal ve toplumsal \u015fiirlerinin en \u00e7arp\u0131c\u0131lar\u0131ndan biri ku\u015fkusuz **\u201cSis\u201d**tir.<\/p>\n<p>\u015eair \u0130stanbul\u2019u yo\u011fun bir sisin alt\u0131nda tasvir eder.<\/p>\n<p>Fakat \u015fiirdeki sis yaln\u0131z meteorolojik de\u011fildir.<\/p>\n<p>Sis; bask\u0131n\u0131n, korkunun, \u00e7\u00fcr\u00fcmenin, ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ve istibdad\u0131n sembol\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130stanbul b\u00f6ylece yaln\u0131z bir \u015fehir olmaktan \u00e7\u0131kar; Fikret\u2019in kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 siyasal ve toplumsal d\u00fczenin b\u00fcy\u00fck metaforuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>Bu nedenle <em>Sis<\/em>, T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n en sert \u015fehir \u015fiirlerinden biri oldu\u011fu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir <strong>siyasal protesto \u015fiiridir.<\/strong><\/p>\n<p>Fikret\u2019in \u015fiiri art\u0131k yaln\u0131z g\u00fczeli aramamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eair hesap sormaktad\u0131r.<\/p>\n<h2>\u201cH\u00c2N-I YA\u011eM\u00c2\u201d: Y\u0130Y\u0130N EFEND\u0130LER Y\u0130Y\u0130N!<\/h2>\n<p>Fikret\u2019in toplumsal \u00f6fkesinin doruklar\u0131ndan biri de **\u201cH\u00e2n-\u0131 Ya\u011fm\u00e2\u201d**d\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eair burada devlet imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in kullanan y\u00f6netici ve \u00e7\u0131kar \u00e7evrelerini b\u00fcy\u00fck bir ziyafet sofras\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda tasvir eder.<\/p>\n<p>\u015eiirin \u00fcnl\u00fc:<\/p>\n<p><strong>\u201cYiyin efendiler yiyin\u2026\u201d<\/strong><\/p>\n<p>sesleni\u015fi, zamanla T\u00fcrk siyasal edebiyat\u0131n\u0131n en bilinen hiciv ifadelerinden biri h\u00e2line gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Fikret\u2019in \u00f6fkesi yaln\u0131z ki\u015filere de\u011fildir.<\/p>\n<p>Onun hedefinde, halk\u0131n eme\u011finin k\u00fc\u00e7\u00fck bir z\u00fcmrenin \u00e7\u0131kar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc <strong>ya\u011fma d\u00fczeni<\/strong> vard\u0131r.<\/p>\n<p>Bu nedenle <em>H\u00e2n-\u0131 Ya\u011fm\u00e2<\/em>, yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemi a\u015fm\u0131\u015f ve sonraki ku\u015faklar\u0131n da siyasal ele\u015ftiri metinlerinden biri olmu\u015ftur.<\/p>\n<h2>TAR\u0130H-\u0130 KAD\u00ceM VE D\u00dc\u015e\u00dcNSEL BA\u015eKALDIRI<\/h2>\n<p>Fikret\u2019in en tart\u0131\u015fmal\u0131 \u015fiirlerinden biri **\u201cTarih-i Kad\u00eem\u201d**dir.<\/p>\n<p>Burada sava\u015flara, dogmalara, otoriteye ve insanl\u0131\u011f\u0131n tarih boyunca birbirini \u00f6ld\u00fcrmesine kar\u015f\u0131 sert bir sorgulama g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Fikret\u2019in geleneksel din anlay\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nelik ele\u015ftirileri \u00f6zellikle bu \u015fiir nedeniyle b\u00fcy\u00fck tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ancak onun d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131n\u0131 yaln\u0131zca \u201cdin kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131\u201d \u015feklinde okumak eksik kal\u0131r.<\/p>\n<p>Fikret\u2019in temel itiraz\u0131; insan\u0131n akl\u0131n\u0131n, vicdan\u0131n\u0131n ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na y\u00f6neliktir.<\/p>\n<p>Onun d\u00fc\u015f\u00fcncesinde giderek <strong>ak\u0131l, bilim, insanl\u0131k, vicdan ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck<\/strong> \u00f6ne \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<h2>ABD\u00dcLMEC\u0130D EFEND\u0130\u2019Y\u0130 ETK\u0130LEYEN \u201cS\u0130S\u201d<\/h2>\n<p>Tevfik Fikret\u2019in etkisi yaln\u0131z edebiyat \u00e7evreleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 hanedan\u0131n\u0131n \u00f6nemli sanat\u00e7\u0131lar\u0131ndan, ressam ve daha sonra son Osmanl\u0131 halifesi olacak <strong>Abd\u00fclmecid Efendi<\/strong> de Fikret\u2019in sanat\u0131ndan etkilendi.<\/p>\n<p>Abd\u00fclmecid Efendi, Fikret\u2019in <em>Sis<\/em> \u015fiirinden hareketle ayn\u0131 ad\u0131 ta\u015f\u0131yan bir tablo yapt\u0131 ve eserini \u015faire ithaf etti.<\/p>\n<p>Bu ili\u015fki olduk\u00e7a \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc Abd\u00fclmecid Efendi bir Osmanl\u0131 \u015fehzadesidir; Fikret ise ayn\u0131 siyasal d\u00fczeni en a\u011f\u0131r bi\u00e7imde ele\u015ftiren \u015fairlerden biridir.<\/p>\n<p>Sanat, iki farkl\u0131 d\u00fcnyan\u0131n insan\u0131n\u0131 ayn\u0131 \u201cSis\u201dte bulu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Ancak sosyal medyada zaman zaman tekrarlanan <strong>\u201cAbd\u00fclmecid Efendi \u00fc\u00e7 ayr\u0131 Sis tablosu yapt\u0131\u201d<\/strong> iddias\u0131n\u0131 kesin tarihsel ger\u00e7ek olarak aktarmak do\u011fru de\u011fildir. G\u00fcvenilir kaynaklarla do\u011frulanabilen husus, Fikret\u2019e ithaf edilen me\u015fhur <em>Sis<\/em> tablosunun varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>ATAT\u00dcRK VE TEVF\u0130K F\u0130KRET<\/h2>\n<p>Tevfik Fikret\u2019in sonraki ku\u015faklar \u00fczerindeki etkisinin en dikkat \u00e7ekici \u00f6rneklerinden biri <strong>Mustafa Kemal Atat\u00fcrk<\/strong>t\u00fcr.<\/p>\n<p>Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnsel olu\u015fumunda Nam\u0131k Kemal, Ziya G\u00f6kalp, Mehmet Emin Yurdakul ve d\u00f6nemin ba\u015fka ayd\u0131nlar\u0131 gibi Fikret\u2019in de etkisi oldu\u011fu bilinmektedir.<\/p>\n<p>Kaynaklarda Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Fikret i\u00e7in:<\/p>\n<p><strong>\u201cBen ink\u0131l\u00e2p ruhunu ondan ald\u0131m.\u201d<\/strong><\/p>\n<p>dedi\u011fi aktar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Fikret\u2019in eserlerini okudu\u011fu ve \u015faire b\u00fcy\u00fck de\u011fer verdi\u011fi de d\u00f6nemin tan\u0131kl\u0131klar\u0131 ile Fikret \u00fczerine yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Fakat burada \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc korumak gerekir.<\/p>\n<p>Cumhuriyet devrimlerini tek ba\u015f\u0131na Fikret\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncelerine ba\u011flamak tarihsel bak\u0131mdan do\u011fru olmaz. Mustafa Kemal\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131 \u00e7ok farkl\u0131 kaynaklardan, asker\u00ee ve siyasal tecr\u00fcbelerden, Osmanl\u0131 modernle\u015fmesinden, Frans\u0131z Devrimi d\u00fc\u015f\u00fcncesinden ve d\u00f6nemin T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131ndan beslenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Fikret bu b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcnsel birikimin <strong>\u00f6nemli kaynaklar\u0131ndan biridir.<\/strong><\/p>\n<p>\u00d6zellikle bilim, e\u011fitim, \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma, \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnce ve gelecek ku\u015faklara duyulan g\u00fcven bak\u0131m\u0131ndan Fikret ile Cumhuriyet d\u00fc\u015f\u00fcncesi aras\u0131nda dikkat \u00e7ekici paralellikler vard\u0131r.<\/p>\n<h2>HAL\u00dbK: YEN\u0130 \u0130NSANIN SEMBOL\u00dc<\/h2>\n<p>Fikret\u2019in o\u011flu Hal\u00fbk i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiirler yaln\u0131zca bir baban\u0131n o\u011fluna sesleni\u015fi de\u011fildir.<\/p>\n<p><strong>Hal\u00fbk\u2019un Defteri<\/strong>ndeki Hal\u00fbk zamanla sembolik bir ki\u015fili\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>Hal\u00fbk;<\/p>\n<p>bilim \u00f6\u011frenecek,<\/p>\n<p>\u00e7al\u0131\u015facak,<\/p>\n<p>sorgulayacak,<\/p>\n<p>Bat\u0131\u2019n\u0131n bilim ve tekni\u011fini tan\u0131yacak,<\/p>\n<p>eski d\u00fcnyan\u0131n karanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015facak,<\/p>\n<p>\u00fclkesine yararl\u0131 olacak yeni ku\u015fa\u011f\u0131n temsilcisidir.<\/p>\n<p>Fikret\u2019in karamsarl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen gelece\u011fe duydu\u011fu umudun kayna\u011f\u0131 burada g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Onun \u015fiir d\u00fcnyas\u0131nda <strong>\u201cSis\u201d varsa \u201cFerda\u201d da vard\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Ferda, yani yar\u0131n&#8230;<\/p>\n<h2>\u201cFERDA\u201d: GELECEK GEN\u00c7LER\u0130ND\u0130R<\/h2>\n<p>Fikret\u2019in en umutlu \u015fiirlerinden <em>Ferda<\/em>, gen\u00e7li\u011fe y\u00f6nelik b\u00fcy\u00fck bir gelecek \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eair bug\u00fcnden umutsuz olabilir; fakat yar\u0131ndan de\u011fildir.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc gelece\u011fi de\u011fi\u015ftirecek olan yeni ku\u015faklard\u0131r.<\/p>\n<p>Fikret\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncesindeki temel \u00e7eli\u015fki de burada \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr:<\/p>\n<p>O, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fdan umutsuzdur ama <strong>insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011finden b\u00fct\u00fcn\u00fcyle umutsuz de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n<p>Bu y\u00fczden Fikret\u2019i yaln\u0131z karamsar bir \u015fair olarak tan\u0131mlamak eksiktir.<\/p>\n<p>O, karanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn sertli\u011fiyle g\u00f6sterirken \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fine de inan\u0131r.<\/p>\n<h2>A\u015e\u0130YAN: \u015eA\u0130R\u0130N YUVASI<\/h2>\n<p>Fikret 1900\u2019l\u00fc y\u0131llarda Rumelihisar\u0131 s\u0131rtlar\u0131nda yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 evine <strong>\u00c2\u015fiyan<\/strong> ad\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n<p>\u00c2\u015fiyan, \u201cyuva\u201d anlam\u0131na gelir.<\/p>\n<p>Plan\u0131n\u0131n olu\u015fumuyla bizzat ilgilendi\u011fi bu ev, zamanla onun d\u00fcnyadan \u00e7ekildi\u011fi, \u015fiirlerini yazd\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini geli\u015ftirdi\u011fi \u00f6zel mek\u00e2n h\u00e2line geldi.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn \u00c2\u015fiyan M\u00fczesi olarak ya\u015fayan bu yap\u0131 yaln\u0131z bir ev de\u011fildir.<\/p>\n<p>Servet-i F\u00fcn\u00fbn ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n, Osmanl\u0131 modernle\u015fmesinin ve T\u00fcrk \u015fiir tarihinin \u00f6nemli <strong>haf\u0131za mek\u00e2nlar\u0131ndan biridir.<\/strong><\/p>\n<h2>\u015eERM\u0130N VE \u00c7OCUKLARA BIRAKILAN D\u00dcNYA<\/h2>\n<p>Fikret\u2019in son d\u00f6neminin \u00f6nemli eserlerinden <strong>\u015eermin<\/strong>, 1914 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n<p>Burada \u015fair Servet-i F\u00fcn\u00fbn d\u00f6neminin a\u011f\u0131r dilinden b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde uzakla\u015f\u0131r. Daha sade bir T\u00fcrk\u00e7e ve hece \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc kullan\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eiirlerini \u00e7ocuklar\u0131n anlayabilece\u011fi bir d\u00fcnyaya ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eermin i\u00e7in s\u0131k s\u0131k \u201cT\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n ilk \u00e7ocuk \u015fiir kitab\u0131d\u0131r\u201d denilir. Fakat bu iddia tarihsel a\u00e7\u0131dan kesin de\u011fildir.<\/p>\n<p>\u015eermin\u2019den \u00f6nce \u00e7ocuklara y\u00f6nelik \u015fiir kitaplar\u0131 yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bu nedenle daha do\u011fru ifade \u015fudur:<\/p>\n<p><strong>\u015eermin, T\u00fcrk \u00e7ocuk \u015fiirinin \u00f6nc\u00fc ve klasik eserlerinden biridir.<\/strong><\/p>\n<h2>ESERLER\u0130<\/h2>\n<p>Tevfik Fikret\u2019in ba\u015fl\u0131ca eserleri aras\u0131nda:<\/p>\n<p><strong>R\u00fcb\u00e2b-\u0131 \u015eikeste,<br \/>\nHal\u00fbk\u2019un Defteri,<br \/>\nR\u00fcb\u00e2b\u0131n Cevab\u0131,<br \/>\n\u015eermin<\/strong><\/p>\n<p>yer al\u0131r.<\/p>\n<p><em>Tarih-i Kad\u00eem<\/em> ise kimi pop\u00fcler listelerde kitap gibi g\u00f6sterilmesine ra\u011fmen esasen Fikret\u2019in \u00f6nemli uzun \u015fiirlerinden biridir.<\/p>\n<p>En tan\u0131nm\u0131\u015f \u015fiirlerinden baz\u0131lar\u0131 ise:<\/p>\n<p><strong>Sis, H\u00e2n-\u0131 Ya\u011fm\u00e2, Ferda, Bal\u0131k\u00e7\u0131lar, Millet \u015eark\u0131s\u0131, Tarih-i Kad\u00eem ve Doksan Be\u015fe Do\u011fru<\/strong>dur.<\/p>\n<h2>19 A\u011eUSTOS 1915: \u015eA\u0130R\u0130N SON G\u00dcN\u00dc<\/h2>\n<p>Tevfik Fikret <strong>19 A\u011fustos 1915\u2019te<\/strong>, hen\u00fcz 47 ya\u015f\u0131ndayken \u0130stanbul\u2019da hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n<p>\u00d6nce Ey\u00fcp\u2019teki aile mezarl\u0131\u011f\u0131na defnedildi.<\/p>\n<p>Y\u0131llar sonra, 1961\u2019de naa\u015f\u0131 \u00e7ok sevdi\u011fi \u00c2\u015fiyan\u2019a nakledildi.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece \u015fair, Bo\u011fazi\u00e7i\u2019ne bakt\u0131\u011f\u0131 ve \u015fiirlerini yazd\u0131\u011f\u0131 evinin bah\u00e7esinde sonsuzlu\u011fa u\u011furland\u0131.<\/p>\n<h2>TEVF\u0130K F\u0130KRET NEDEN B\u00dcY\u00dcKT\u00dcR?<\/h2>\n<p>Fikret\u2019in b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc yaln\u0131zca hakk\u0131nda y\u00fczlerce makale ve kitap yaz\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131ndan kaynaklanmaz.<\/p>\n<p>As\u0131l \u00f6nemlisi, <strong>kendisinden sonra gelenlerin \u00f6n\u00fcnde yeni bir yol a\u00e7m\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>\u015eiirin bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirdi.<\/p>\n<p>T\u00fcrk \u015fiirinin modernle\u015fmesine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti.<\/p>\n<p>\u015eiiri toplumsal ele\u015ftirinin g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7lar\u0131ndan biri h\u00e2line getirdi.<\/p>\n<p>\u0130stibdada kar\u015f\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc savundu.<\/p>\n<p>Sava\u015fa kar\u015f\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n<p>Dogmaya kar\u015f\u0131 akl\u0131 ve bilimi savundu.<\/p>\n<p>Ya\u011fmaya kar\u015f\u0131 adaleti dile getirdi.<\/p>\n<p>Eski d\u00fcnyan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na e\u011fitimli ve \u00f6zg\u00fcr yeni insan idealini koydu.<\/p>\n<p>Ve b\u00fct\u00fcn karamsarl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen gelece\u011fi gen\u00e7lere emanet etti.<\/p>\n<p>Bu nedenle Tevfik Fikret i\u00e7in \u201cT\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n tart\u0131\u015fmas\u0131z en b\u00fcy\u00fck \u015fairidir\u201d demektense daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve tarihsel olarak savunulabilir bir h\u00fck\u00fcm vermek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/p>\n<p><strong>Tevfik Fikret, T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u015fairlerinden ve modern T\u00fcrk \u015fiirinin kurucu \u00f6nc\u00fclerinden biridir.<\/strong><\/p>\n<p>Onun \u015fiirinde <strong>Sis<\/strong>, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011f\u0131n karanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>H\u00e2n-\u0131 Ya\u011fm\u00e2<\/strong>, d\u00fczene duydu\u011fu \u00f6fkedir.<\/p>\n<p><strong>Tarih-i Kad\u00eem<\/strong>, sorgulayan akl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Hal\u00fbk<\/strong>, yeti\u015fmesini istedi\u011fi yeni insand\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Ferda<\/strong> ise b\u00fct\u00fcn karanl\u0131\u011fa ra\u011fmen vazge\u00e7medi\u011fi yar\u0131nd\u0131r.<\/p>\n<p>19 A\u011fustos 1915\u2019te bedeni sustu.<\/p>\n<p>Ama \u015fiirindeki soru h\u00e2l\u00e2 ya\u015famaktad\u0131r:<\/p>\n<p><strong>\u0130nsan karanl\u0131\u011fa boyun mu e\u011fecek, yoksa kendi \u201cferda\u201ds\u0131n\u0131, kendi yar\u0131n\u0131n\u0131 m\u0131 kuracakt\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00d6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 111. y\u0131l\u0131nda Tevfik Fikret\u2019i sayg\u0131yla an\u0131yoruz.<\/strong><\/p>\n<h3>KAYNAK\u00c7A<\/h3>\n<ul>\n<li>Abdullah U\u00e7man, <strong>\u201cTevfik Fikret\u201d<\/strong>, <em>TDV \u0130sl\u00e2m Ansiklopedisi<\/em>.<\/li>\n<li>Mehmet Kaplan, <em>Tevfik Fikret: Devir\u2013\u015eahsiyet\u2013Eser<\/em>.<\/li>\n<li>Ahmet Hamdi Tanp\u0131nar, <em>Tevfik Fikret: Hayat\u0131, \u015eahsiyeti, \u015eiir ve Eserlerinden Par\u00e7alar<\/em>.<\/li>\n<li>M. Vehbi Tanfer, <strong>\u201cTevfik Fikret ve Atat\u00fcrk \u00dczerindeki Etkileri\u201d<\/strong>, <em>Atat\u00fcrk Ara\u015ft\u0131rma Merkezi Dergisi<\/em>, C. XI, S. 33, 1995.<\/li>\n<li>Beyhan Kanter, <strong>\u201cTevfik Fikret\u2019in \u2018\u015eermin\u2019den \u00d6nceki \u015eiirlerinde \u00c7ocuk Teminin \u0130\u015fleni\u015fi\u201d<\/strong>, <em>T\u00fcrkl\u00fck Bilimi Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131<\/em>, 2008.<\/li>\n<li>Be\u015fir Ayvazo\u011flu, <em>Fikret: Kendi Cevvim, Kendi Efl\u00e2kimde Kendim T\u00e2irim<\/em>.<\/li>\n<li>\u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi, <em>\u00d6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 100. Y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Tevfik Fikret Sempozyumu<\/em>.<\/li>\n<li>T\u00fcrk Edebiyat\u0131 \u0130simler S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, <strong>\u201cTevfik Fikret\u201d<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>24 Aral\u0131k 1867 \u2013 19 A\u011fustos 1915 T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n modernle\u015fme ser\u00fcveni anlat\u0131l\u0131rken Tevfik Fikret\u2019in ad\u0131 yaln\u0131zca b\u00fcy\u00fck bir \u015fair olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131n\u0131n temsilcisi olarak an\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1048,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-1047","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makale"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1047"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1047\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1049,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1047\/revisions\/1049"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1048"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}