{"id":264,"date":"2023-08-28T13:29:15","date_gmt":"2023-08-28T13:29:15","guid":{"rendered":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/?p=264"},"modified":"2023-08-28T13:29:15","modified_gmt":"2023-08-28T13:29:15","slug":"haci-bektas-veli-ocagi-ve-dergahi-celebigan-dedegan-ve-babaganlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/?p=264","title":{"rendered":"HACI BEKTA\u015e VEL\u0130 OCA\u011eI VE DERGAHI : \u00c7ELEB\u0130\u011eAN-DEDE\u011eAN VE BABA\u011eANLAR"},"content":{"rendered":"<p>1206 y\u0131l\u0131nda Horasan\u2019\u0131n Ni\u015fabur kentinde do\u011fdu.babas\u0131 Seyyid \u0130brahim Sani\u2019dir. Annesi Ahmet Yesevi\u2019nin k\u0131z\u0131 Hatem Ana\u2019d\u0131r.<br \/>\nTarihi kaynaklar, Hac\u0131 Bekta\u015f Veli\u2019nin babas\u0131 Seyyid \u0130brahin Sani ile annesi Hatem Ana\u2019n\u0131n evliliklerinden 24 y\u0131l sonra d\u00fcnyaya geldi\u011fini not d\u00fc\u015fmektedir. Hac\u0131 Bekta\u015f\u2019\u0131 Veli, 1206 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyaya geldi\u011fine g\u00f6re, Hatem Ana ile \u0130brahim Sani, 1182 y\u0131l\u0131nda evlenmi\u015f demektir.<br \/>\nAhmet Yesevi 1166 y\u0131l\u0131nda 63 ya\u015f\u0131nda \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde, k\u0131z\u0131 Hatem Ana\u2019n\u0131n on ya\u015f\u0131nda bir \u00e7ocuk oldu\u011funu varsayarsak, 1206 y\u0131l\u0131nda Hac\u0131 Bekta\u015f\u2019\u0131 Veli\u2019yi 50 ya\u015f\u0131nda do\u011fmu\u015f oluyor ki, bu bize mant\u0131kl\u0131 gelmiyor. Bize g\u00f6re Hatem Ana, Ahmet Yesevi\u2019nin torunudur.<br \/>\nHac\u0131 Bekta\u015f\u2019\u0131 Veli ile ilgili de\u011fi\u015fik kaynaklar mevcuttur. Bunlar\u0131n i\u00e7inde ger\u00e7e\u011fe en yak\u0131n olan\u0131, \u201cVelayetname\u201d anlatmaktad\u0131r.<br \/>\nVelayetname\u2019yi, as\u0131l ad\u0131 \u0130lyas olan H\u0131z\u0131r Baba\u2019n\u0131n o\u011flu Firdevs-i Tevil (Uzun Firdevs) yazm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nII.Beyazit, Firdevs-i Tevil-i, Hac\u0131 Bekta\u015f Veli\u2019nin ya\u015fam\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak \u00fczere g\u00f6revlendirilmi\u015ftir, o da 1481 \u2013 1501 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda uzun ara\u015ft\u0131rmalar sonucu, Velayetname\u2019yi derleyip yazm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n gazab\u0131ndan korkarak, ka\u00e7\u0131p \u0130ran\u2019a s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f ve orada \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Velayetname\u2019deki soya\u011fac\u0131na g\u00f6re Hac\u0131 Bekta\u015f Veli, \u0130brahim M\u00fckerrem el M\u00fccap arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile imam Musa-i Kaz\u0131m\u2019a ula\u015fmaktad\u0131r.<br \/>\nHac\u0131 Bekta\u015f Veli Ahmet Yesevi \u00dcn\u00fcversitesi\u2019nde okudu. 1219 Mo\u011fol istilas\u0131ndan sonra muhtemelen Seyyid \u0130lyas ile birlikte amcas\u0131 Seyyid Haydar\u2019\u0131n bulundu\u011fu Azarbeycan Hoy kentine geldi. Bir s\u00fcre orada kald\u0131.<br \/>\nHatta Kerbela ve Necef\u2019e giderek Hz.Ali, imam H\u00fcseyin ve di\u011fer Kerbela \u015fehitlerini tevvaf edip, \u201cHac\u0131\u201d \u00fcnvan\u0131n\u0131 da bu d\u00f6nemde ald\u0131.<br \/>\nHac ziyaretinden sonra Anadolu\u2019ya Mara\u015f dolaylar\u0131ndan geldi. Gidip Amasya\u2019da Pir \u0130lyas\u2019\u0131 ziyaret ettikten sonra, gelip Sivas\u2019a yerle\u015fti. Baba \u0130shak isyan\u0131na kat\u0131ld\u0131.<br \/>\n\u0130syan\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131, karde\u015fi Seyyid Mente\u015f\u2019in ve Baba \u0130shak\u2019\u0131n as\u0131lmas\u0131 \u00fczerine Hac\u0131 Bekta\u015f Veli ve di\u011fer Erenler bir s\u00fcre izlerini kaybettirdiler.<br \/>\nSaltuk ulular\u0131n\u0131n anlat\u0131mlar\u0131na g\u00f6re, Sar\u0131 Saltuk, onu ve bir \u00e7ok Ereni bir s\u00fcre Dersim da\u011flar\u0131nda saklad\u0131. B\u00fcy\u00fck isyanda Seyyid \u0130lyas\u2019\u0131n as\u0131lmas\u0131 \u00fczerineAnadolu Erenleri onu, \u201cBa\u015f Pirli\u011fe getirdiler.<br \/>\nDaha sonra Anadolu Sel\u00e7uklular\u0131 1243 y\u0131l\u0131nda Sivas \u00f6nlerinde, K\u00f6seda\u011f\u0131 sava\u015f\u0131nda, Mo\u011fol \u0130lhanl\u0131lara yenilip g\u00fc\u00e7s\u00fcz duruma d\u00fc\u015ft\u00fcler. \u00dc\u00e7 y\u0131l sonra da bu Seyyidlerin az\u0131l\u0131 d\u00fc\u015fman\u0131 G\u0131yasettin Keyh\u00fcsrev 1246 y\u0131l\u0131nda \u00f6l\u00fcnce, \u00fclke o\u011fullar\u0131 aras\u0131nda \u00fc\u00e7e b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. Sel\u00e7uklular, daha da g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015ftiler.<br \/>\n\u0130\u015fte Sar\u0131 Saltuk, bu s\u0131ralarda Hac\u0131 Bekta\u015f Veli, Mahmut Hayrani, Do\u011fan Ata (Avu\u00e7an), Ahmet Fakih, Karaca Ahmet ve daha bir \u00e7ok Ereni Anadolu\u2019ya g\u00f6nderdi.<br \/>\nYanlar\u0131na da o\u011fullar\u0131 Seyyid \u0130brahim ve Seyyid \u0130smail\u2019i refakat\u00e7\u0131 olarak verdi. Hac\u0131 Bekta\u015f Veli Sulucakarah\u00f6y\u00fck\u2019e yerle\u015fti. Velayetname\u2019de bunu do\u011frulamaktad\u0131r.<br \/>\nSulucakarah\u00f6y\u00fck (Hac\u0131bekta\u015f), bir \u00c7epni K\u00f6y\u00fc idi. (\u00c7epniler, O\u011fuzlar\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fck bir boyudur. Daha Buhara civar\u0131nda ya\u015farlarken Muhammed Buhar\u0131\u2019nin ve o\u011flu Ebul Kas\u0131m Saltuk\u2019un talipleri oldular.<br \/>\nHac\u0131 Bekta\u015f Veli, Sulucakarah\u00f6y\u00fck\u2019\u00fc mesken tutarak, burada bir Dergah kurdu. Dergah\u0131, ikinci Ni\u015fabur dergah\u0131 oldu. B\u00fct\u00fcn Anadolu Erenleri bu Dergah\u2019a ba\u011fland\u0131lar.<br \/>\nSeyyid Ebul Vefa ve onun izleyicisi Seyyid \u0130lyas\u2019la Anadolu\u2019ya gelen \u201cBabailik\u201d \u00f6\u011fretisi, Hac\u0131 Bekta\u015f\u2019la birlikte \u201cBekta\u015filik\u201d ad\u0131n\u0131 ald\u0131.<br \/>\nBir \u00e7ok belgede belirtildi\u011fi \u00fczere Hac\u0131 Bekta\u015f Veli\u2019nin soyu \u015f\u00f6le gelmi\u015ftir:<br \/>\n1-Hz.Ali,<br \/>\n2-imam H\u00fcseyin,<br \/>\n3-imam Zeynel Abbidin,<br \/>\n4-imam Muhammed Bak\u0131r,<br \/>\n5-imam Cafer-i Sad\u0131k,<br \/>\n6-imam Musa-i Kaz\u0131m,<br \/>\n7-imam Ali-\u00fcl R\u0131za,<br \/>\n8-imam Muhammed Taki,<br \/>\n9-seyyid Musa Ara\u00e7,<br \/>\n10-seyyid Muhammed (874 y\u0131l\u0131nda Ni\u015fabur Dergah\u0131 piridir.),<br \/>\n11-seyyid Yahya,<br \/>\n12-seyyid Cafer,<br \/>\n13-seyyid H\u00fcseyin,<br \/>\n14-seyyid Ubeydullah,<br \/>\n15-seyyid Muhammed,<br \/>\n16-seyyid \u0130brahim,<br \/>\n17-Hasan,<br \/>\n18-seyyid Muhammed sani,<br \/>\n19-seyyid Mehdi,<br \/>\n20-seyyid \u0130shak,<br \/>\n21-seyyid Musa, seyyid Musa\u2019n\u0131n soyu, \u00fc\u00e7 evlad\u0131ndan; Seyyid Ali, Seyyid \u0130brahim Sani ve Seyyid Haydar Gazi\u2019den devam eder.<br \/>\n22-seyyid Ali,<br \/>\n23-seyyid Baba \u0130lyas,<br \/>\n24-seyyid Muhlis.<br \/>\n22-seyyid \u0130brahim Sani,<br \/>\n23-H\u00fcnkar Bekta\u015f Veli,<br \/>\n24-H\u0131z\u0131r Lale (Lale Cuvan)<br \/>\n22Seyyid Haydar gazi,<br \/>\n23-seyyid H\u00fcseyin gazi.<br \/>\nBu d\u00f6nemde Anadolu Erenleri, bir taraftan Sel\u00e7uklulilhanl\u0131 i\u015fbirli\u011fine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele verirlerken, bir taraftan da Budist olan \u0130lhanl\u0131 vali ve hanlar\u0131n\u0131 islam\u2019a kazanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131.<br \/>\nVelayetname\u2019nin 10. b\u00f6l\u00fcm\u00fc sayfa 90 da: \u201cHac\u0131 Bekta\u015f\u2019\u0131 Veli hasta yata\u011f\u0131nda \u00f6lece\u011fini sezinleyince, Saru \u0130smail\u2019i \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p, yerine ge\u00e7e\u00e7eklerin adlar\u0131n\u0131 kendisine bildirdi: \u201cBenden sonra yerime Fatma Ana o\u011flu Lale Cuvan ge\u00e7sin\u201d dedi\u201d.<br \/>\nBuna g\u00f6re:<br \/>\n1-H\u0131z\u0131r Lale Cuvan (g\u00f6rev s\u00fcresi: 1271 &#8211; 1321)<br \/>\n2-M\u00fcrsel Bali (g\u00f6rev s\u00fcresi: 1321 &#8211; 1369)<br \/>\n3-Yusuf Bali (g\u00f6rev s\u00fcresi: 1369 &#8211; 1399)<br \/>\nM\u00fcrsel ve Yusuf Bal\u0131\u2019lar\u0131n, H\u00fcnkar\u2019dan sonra do\u011fduklar\u0131 bir ger\u00e7ektir. Kendinden sonra do\u011facaklara b\u00f6yle bir g\u00f6rev vermesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu ancak manevi bir anlam ta\u015f\u0131r.<br \/>\nSar\u0131 \u0130smail ile ilgili b\u00f6l\u00fcmde: \u201cBir g\u00fcn Sar\u0131 \u0130smail: \u201cAcaba H\u00fcnkar bize nereyi yurt olarak verecek, nerede dem tutaca\u011f\u0131z\u201d fikrine dald\u0131. H\u00fcnkar\u2019a mal\u00fcm oldu. \u201c\u0130smail\u2019im\u201d dedi, \u201cBen g\u00f6\u00e7t\u00fckten sonra sopan\u0131 at nereye d\u00fc\u015ferse oras\u0131 yurdun olsun\u201d buyurdu. H\u00fcnkar\u2019dan sonraposta oturan Habip Emirci\u2019den izin ald\u0131, Dergah\u2019tan \u00e7\u0131k\u0131p sopas\u0131n\u0131 att\u0131&#8230;.\u201d Bu c\u00fcmleden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla Hac\u0131 Bekta Veli\u2019den sonra, Habip Emirci ge\u00e7mi\u015f.<br \/>\n1849 -1869 tarihlerinde 19 y\u0131l Hac\u0131 Bekta\u015f veli Dergah\u0131\u2019\u0131nda \u201cDedebaba Postu\u201dnda oturan Ali Turabi Baba; 1605 \u2013 1667 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Hac\u0131 Bekta\u015f veli\u2019nin \u201cPir Postu\u201d undaoturmu\u015f, seyyid Yusuf \u00c7elebi o\u011flu seyyid Haci Z\u00fclfik\u00e2r \u00c7elebi\u2019nin defterinden yapt\u0131\u011f\u0131 al\u0131nt\u0131 \u015f\u00f6yledir: \u201cH\u00fcnkar birg\u00fcn Hakka y\u00fcr\u00fcyece\u011fini anlay\u0131nca, halifesi Sar\u0131 \u0130smal\u2019i, Habip Emirci\u2019yi ve Lale C\u00fcvan\u2019\u0131 yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p demi\u015f, ki: \u201cFatma Ana Kad\u0131nc\u0131k\u2019\u0131n o\u011flu Habip yerime otursun. O, 30 y\u0131l hizmet edecek, ondan sonra Lale ge\u00e7er. O, da 13 y\u0131l hizmet eder.\u201d<br \/>\nBu vasiyetten sonra o\u011flu Habip, H\u00fcnkar\u2019\u0131n \u00fczerini h\u0131rkas\u0131 ile \u00f6rtt\u00fc. Erenlerin annesi Fatma Bac\u0131, Habip Emircem Sultan, H\u0131z\u0131r Lale Sultan, Karaca Ahmet, Sar\u0131 \u0130smail, Resul Baba, Seyyid Cemal, K\u0131z\u0131l Deli, Karadonlu Can Baba, Sar\u0131 Saltuk ve daha nicelerigelip a\u011fla\u015ft\u0131lar.<br \/>\nHabip H\u0131z\u0131r, Sar\u0131 \u0130smail, Aslan Nu\u015f bir elden su d\u00f6kt\u00fcler. Pe\u00e7eli er de y\u0131kad\u0131. H\u0131z\u0131r imam oldu. Nice yetmi\u015f saf durup namaz\u0131n\u0131 k\u0131ld\u0131lar.<br \/>\nH\u00fcnkar ahirete g\u00f6\u00e7\u00fcnce o\u011flu Emircem H\u00fcnkar\u2019\u0131n yerine ge\u00e7ti. Halifeler, H\u00fcnkar\u2019\u0131n vesiyetine uyarak, her biri bir diyara da\u011f\u0131ld\u0131.<br \/>\nBilesiniz ki H\u00fcnkar iki hatun ald\u0131. D\u00fcnyal\u0131k hatun; Seyyid Nurretin\u2019in k\u0131z\u0131 Fatma Ana\u2019d\u0131r. Habip Emircem, H\u0131z\u0131r lale, Seyyid Mahmut, Hatem ve Sakine evlatlar\u0131d\u0131r. Seyyid Mahmut, \u00e7ocuk ya\u015fta H\u00fcnkar\u2019dan \u00f6nce vefat etti. H\u00fcnkar buna \u00e7ok \u00fcz\u00fcld\u00fc.<br \/>\nH\u00fcnkar\u2019\u0131n dergah\u0131nda iki Post durur. Biri M\u00fccerret Post, biri m\u00fcteehhil Post.<br \/>\nM\u00fccerret Post: D\u00fcnyal\u0131k g\u00f6rmemi\u015f pak ve ar\u0131 Posttur.<br \/>\nM\u00fcteehhil Post: Evlenir, d\u00fcnyaya nesiller getirir.\u201d (Kaynak: Hac\u0131 Bekta\u015f ara\u015ft\u0131rma dergisi, say\u0131 27)<br \/>\nAhmet R\u0131fat ve Georg Jacob\u2019a g\u00f6re Hac\u0131 Bekta\u015f Veli Postunda oturanlar:<br \/>\n1-Hac\u0131 Bekta\u015f\u2019\u0131 Veli,<br \/>\n2-Seyyid H\u0131d\u0131r Lale Sultan (H.Bekta\u015f o\u011flu), 3-Seyyid Resul Bali (H\u0131d\u0131r Lale o\u011flu),<br \/>\n4-Seyyid Yusuf Bali (Resul Bali o\u011flu),<br \/>\n5-Seyyid M\u00fcrsel Bali Sultan (H\u0131d\u0131r Lale o\u011flu), 6-Bal\u0131m Sultan (M\u00fcrsel Bali o\u011flu),<br \/>\n7-Seyyid Kalender Efendi (M\u00fcrsel Bali o\u011flu), 8-Seyyid \u0130skender Efendi (Kalender o\u011flu), 9-Seyyid Mahmut Efendi,<br \/>\n10-Seyyid Yusuf Bali Efendi,<br \/>\n11-Seyyid Bekta\u015f Efendi,<br \/>\n12-Seyyid Resul Efendi,<br \/>\n13-Seyyid Resul Efendi,<br \/>\n14-Seyyid Bekta\u015f Efendi,<br \/>\n15-Seyyid Hasan Efendi,<br \/>\n16-Seyyid Kas\u0131m Efendi,<br \/>\n17-Seyyid Yusuf Efendi,<br \/>\n18-Seyyid Z\u00fclf\u00fck\u00e2r Efendi,<br \/>\n19-Seyyid H\u00fcseyin Efendi,<br \/>\n20-Seyyid Abdulkadir Efendi,<br \/>\n21-Seyyid Elvan Efendi (1729 &#8211; 1730), 22-Seyyid Ali Efendi (1730 &#8211; 1731),<br \/>\n23-Seyyid Feyzullah Efendi (\u015eahkulu Sultan civar\u0131nda meftum),<br \/>\n24-Seyyid Bekta\u015f (Feyzullah o\u011flu 1761 &#8211; 1762), 25-Seyyid Abdullatif (Feyzullah o\u011flu 1763 &#8211; 1764),<br \/>\n26-Seyyid Feyzullah \u015eehit (Bekta\u015f o\u011flu 1803), 27-Seyyid Hamdullah (Feyzullah o\u011flu 1824), 28-Seyyid Veliyuttin (Feyzullah o\u011flu 1827), 29-Seyyid Ali Celalettin (Veliyettin o\u011flu 1871), 30-Seyyid Feyzullah (Veliyettin o\u011flu 1878).<br \/>\nTarih\u00e7i Pe\u00e7evi\u2019ye g\u00f6re; \u201cHac\u0131 Bekta\u015f Veli\u2019den sonra onun yerine posta Habip \u00c7elebi ge\u00e7ti. Ondan sonra Resul \u00c7elebi, onun o\u011flu Bal\u0131m Sultan, onun o\u011flu \u0130skender \u00c7elebi, onun o\u011flu Kalender \u00c7elebi ki, Kanuni Sultan\u2019a isyan edip, 1527 y\u0131l\u0131nda idam edilmi\u015ftir\u201d demektedir.<br \/>\nProf. E.R. F\u0131\u011flal\u0131: \u201cDedebaba\u201d kolu Hac\u0131 Bekta\u015f\u2019tan sonra soyu \u00f6zetle \u015fu \u015fekilde ortaya koyarlar: &#8221;<br \/>\nPosta \u0130dris Hoca\u2019n\u0131n o\u011flu 1)H\u0131z\u0131r Bali ge\u00e7mi\u015ftir.<br \/>\nSonra, 2-Resul Bali, 3-M\u00fcrsel Bali, 4-Bal\u0131m Sultan ge\u00e7mi\u015ftir. Bal\u0131m Sultan, m\u00fccerret oldu\u011fu i\u00e7in onun soyu s\u00fcrmemi\u015f, onun karde\u015fi Kalender \u00c7elebi\u2019nin soyu ayr\u0131 bir kol olarak devam etmi\u015f.<br \/>\nAncak Bal\u0131m Sultan\u2019\u0131n yerine; 5-Hac\u0131 \u0130skender Dede \u201cDedebaba\u201d olarak ge\u00e7mi\u015f. Sonra, 6-Emir Kas\u0131m Dede ge\u00e7mi\u015f. Sonra Resul Bali\u2019nin torunu Mahmut o\u011flu 7-H\u00fcdadad ge\u00e7mi\u015ftir.<br \/>\nH\u00fcdadad, Kalender \u00e7elebi ile ge\u00e7inemedi\u011fi i\u00e7in, Kalender \u00c7elebi \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, onun taraftarlar\u0131 da H\u00fcdadad\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fler. Bu nedenle Pir Evi 34 y\u0131l Pir\u2019siz kalm\u0131\u015f. Sonra eski Vezirlerden 8-Sersem Ali Bba, \u201cDedebaba\u201d \u00fcnvan\u0131 ile 1551 \u2013 1570 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 19 y\u0131l Pir Evi\u2019nde postta oturmu\u015f.<br \/>\nHac\u0131 Bekta\u015f Veli\u2019den sonra bug\u00fcne kadar yukar\u0131da isimleri say\u0131lan sekiz ki\u015fi ve Sersem Ali Baba\u2019dan sonra 28 ki\u015fi \u201cDedebaba\u201d olmu\u015ftur. Bunlar\u0131n sonuncusu Bedri Noyan\u2019d\u0131r.<br \/>\nDo\u00e7. Bedri Noyan\u2019a g\u00f6re liste \u015f\u00f6yle devam etmi\u015ftir:<br \/>\n1-Hac\u0131 Bekta\u015f Veli, 2-H\u0131z\u0131r Bal\u0131, 3-Resul Bal\u0131, 4-M\u00fcrsel Bal\u0131, 5-Bal\u0131m Sultan, 6-Emir Kas\u0131m dede, 7-Mahmut o\u011flu H\u00fcdadad. 34 y\u0131l Pir Evi bo\u015f kald\u0131ktan sonra; 8-Sersem Ali Baba, Pir Evine \u201cDedebaba\u201d olarak atanm\u0131\u015f. Ondan sonra 28 \u201cDedebaba\u201d ile devam etmi\u015ftir.<br \/>\nProf. E. R. F\u0131\u011flal\u0131 \u015f\u00f6yle devam ediyor: \u201c\u00c7elebiler\u2019den Celalettin Ulusoy ise soyun \u015f\u00f6yle devam etti\u011fini aktarmaktad\u0131r: \u201cHac\u0131 Bekta\u015f Veli\u2019den sonra onun tek o\u011flu olan Seyyid Ali Sultan Pir Postu\u2019na oturmu\u015ftur. Seyyid Ali, Timurta\u015f ve H\u0131z\u0131r Lale diye de an\u0131l\u0131r. Seyyid Ali Sultan, 1356 y\u0131l\u0131ndan sonra Rumeli\u2019ne ge\u00e7ip, Dimetoka\u2019da bir Dergah kurmu\u015ftur. 1402 y\u0131l\u0131nda Dimetoka\u2019da vefat etmi\u015ftir. Seyyit Ali Sultan \u00f6ld\u00fckten sonra geride iki evlat b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Resul Bali ve M\u00fcrsel Bali..<br \/>\nB\u00fcy\u00fck o\u011ful Resul Bali (1361 &#8211; 1441) y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Hac\u0131 Bekta\u015f Dergah\u0131\u2019nda Pir Postu\u2019nda oturmu\u015f. Karde\u015fi M\u00fcrsel Bali Dimetoka\u2019da kal\u0131p, ir\u015fada devam etmi\u015ftir. Resul bal\u0131\u2019n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Hac\u0131bekta\u015f\u2019a gelip Pir Evi\u2019nde posta oturmu\u015f (1441 &#8211; 1483). O arada Dimetoka oca\u011f\u0131 ile ili\u015fkisini kesmemi\u015f. Dimetoka\u2019da bulundu\u011fu s\u0131rada hastalanarak orada vefat etmi\u015f ve babas\u0131n\u0131n yan\u0131na g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<br \/>\nM\u00fcrsel Bali\u2019nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Rumeli\u2019ndeki posta o\u011flu Bal\u0131m Sultan oturmu\u015ftur (1484). 2.Beyaz\u0131t onu 1501 y\u0131l\u0131nda Hac\u0131 Bekta\u015f\u2019a g\u00f6ndermi\u015f, 1516 y\u0131l\u0131na dek Pir Postu\u2019nda oturmu\u015f. 1516 y\u0131l\u0131nda \u00e7ocuksuz vefat edince yerine karde\u015fi Kalender \u00c7elebi Pir Postu\u2019na oturmu\u015f. O da 1528 y\u0131l\u0131nda Osmanl\u0131 taraf\u0131ndan idam edilince, yerine b\u00fcy\u00fck o\u011flu \u0130skender \u00c7elebi ge\u00e7mi\u015f. Sonra karde\u015fi Yusuf Bali ge\u00e7mi\u015f. Yusuf Bali 1569 y\u0131l\u0131nda \u00f6lm\u00fc\u015f. (T\u00fcrkiye\u2019de Alevilik \u2013 Bekta\u015filik. Sayfa 192 Prof. E. R. F\u0131\u011flal\u0131).<br \/>\nCelaletin Ulusoy\u2019un listesi \u015e\u00f6yledir:<br \/>\n1-Hac\u0131 Bekta\u015f Veli<br \/>\n2-Seyyid Ali Sultan (H\u0131z\u0131r Lale-Timurta\u015f) 1310 \u2013 1402<br \/>\n3-Resul Bali 1361 \u2013 1441<br \/>\n4-M\u00fcrsel Bali 1384 \u2013 1483<br \/>\n5-Bal\u0131m Sultan 1473 \u2013 1516<br \/>\n6-Kalender \u00c7elebi 1476 \u2013 1528<br \/>\n7-\u0130skender \u00c7elebi 1512 \u2013 1548<br \/>\n8-Yusuf \u00c7elebi 1516 \u2013 1569<br \/>\n9-Bekta\u015f \u00c7elebi 1544 \u2013 1581<br \/>\n10-Resul \u00c7elebi 1546 \u2013 1588<br \/>\n11-\u0130skender M\u00fcrsel \u00c7elebi 1551 \u2013 1604<br \/>\n12-Hasan \u00c7elebi 1563 \u2013 1607<br \/>\n13-Bekta\u015f \u00c7elebi 1566 \u2013 1632<br \/>\n14-Kas\u0131m \u00c7elebi 1578 \u2013 1646<br \/>\n15-Yusuf \u00c7elebi 1582 \u2013 1656<br \/>\n16-Z\u00fclfik\u00e2r \u00c7elebi 1605 \u2013 1667<br \/>\n17-H\u00fcseyin \u00c7elebi 1609 \u2013 1674<br \/>\n18-Abdulkadir \u00c7elebi 1628 \u2013 1685<br \/>\n19-Elvan \u00c7elebi 1640 \u2013 1729<br \/>\n20-Murtaza Ali 1646 \u2013 1730<br \/>\n21-Feyzullah \u00c7elebi 1676 \u2013 1759<br \/>\n22-Bekta\u015f \u00c7elebi 1711 \u2013 1761<br \/>\n23-Abdullatif 1724 \u2013 1803<br \/>\n24-\u015eehit feyzullah \u00c7elebi (Bekta\u015f o\u011flu) 1742 \u2013 1824<br \/>\n25-Hamdullah \u00c7elebi (Feyzullah o\u011flu) 1762 \u2013 1827<br \/>\n26-Veliyuttin \u00c7elebi (Feyzullah o\u011flu) 1772 \u2013 1828<br \/>\n27-Ali Celalettin \u00c7elebi (Veliyettin o\u011flu) 1808 \u2013 1871<br \/>\n28-Feyzullah \u00c7elebi (Veliyettin o\u011flu) 1810 \u2013 1878<br \/>\n29-Ahmet Cemalettin \u00c7elebi 1862 \u2013 1921<br \/>\n30-Veliyettin H\u00fcrrem \u00c7elebi 1868 \u2013 1940<br \/>\n31-Ali Celalettin Ulusoy 1922 \u2013 1990<br \/>\n32-Feyzullah Ulusoy 1920 \u2013 1994<br \/>\n33-Veliyettin H\u00fcrrem Ulusoy 1942 \u2013<br \/>\nBedri Noyan\u2019a g\u00f6re \u201cM\u00fcrsel Bali, postu Habib Emirci\u2019ye b\u0131rakarak dostu k\u0131z\u0131l Deli Sultan\u2019\u0131n yan\u0131na Rumeli\u2019ne gitti. Orada K\u0131z\u0131l Deli\u2019nin telkinleri sonucu, 90 ya\u015f\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu halde, bir bulgar k\u0131z\u0131 ile evlendi. Bu evlilikten Bal\u0131m sultan ve Kalender \u00c7elebi do\u011fdu.\u201d<br \/>\nBedri Noyan\u2019\u0131n iddias\u0131na g\u00f6re: \u201cM\u00fcrsel Bali \u00f6l\u00fcnce, K\u0131z\u0131l Deli Sultan, onun o\u011flu Bal\u0131m Sultan\u2019\u0131 yan\u0131na al\u0131yor.\u201d<br \/>\nYani K\u0131z\u0131l Deli 1402 y\u0131l\u0131nda \u00f6lmeden \u00f6nce Bal\u0131m Sultan\u2019\u0131 yan\u0131na ald\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Bal\u0131m Sultan en az\u0131nda 1400 do\u011fumlu olmal\u0131d\u0131r. Bu durumda 1516 y\u0131l\u0131nda Sulucakarah\u00f6y\u00fck\u2019te \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc zaman 118 ya\u015f\u0131nda olmal\u0131 ki, bu pek inand\u0131r\u0131c\u0131 de\u011fil. Ayr\u0131ca onun karde\u015fi Kalender \u00c7elebi, 1527 y\u0131l\u0131nda ba\u015f\u0131 vuruldu\u011funda, yakla\u015f\u0131k 127 ya\u015flar\u0131nda oluyor ve Osmal\u0131\u2019ya isyan ediyor. Bu hi\u00e7 inand\u0131r\u0131c\u0131 de\u011fil.<br \/>\nCelalettin Ulusoy\u2019un listesi de yanl\u0131\u015ft\u0131r. Celalettin Ulusoy\u2019a g\u00f6re, Hac\u0131 Bekta\u015f veli\u2019nin tek o\u011flu olan Seyyid Ali Sultan veya H\u0131z\u0131r Lale, 1356 y\u0131l\u0131ndan sonra Rumeli\u2019ne ge\u00e7iyor, orada 1402 y\u0131l\u0131nda vefat ediyor.<br \/>\nHac\u0131 Bekta\u015f veli\u2019nin 1271 y\u0131l\u0131nda vefat etti\u011fi bir \u00e7ok kaynak taraf\u0131ndan do\u011frulanmaktad\u0131r. Bu durumda o\u011flu H\u0131z\u0131r lale, 1310 y\u0131l\u0131nda do\u011fmu\u015f olamaz. Ayr\u0131ca onun iki o\u011flundan k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc olan M\u00fcrsel Bali, 1483 y\u0131l\u0131nda vefat etti\u011fine g\u00f6re, dedesi Hac\u0131 Bekta\u015f Veli\u2019nin \u00f6l\u00fcm tarihi ile kendi \u00f6l\u00fcm tarihi aras\u0131nda tam 212 y\u0131l var. Bunun da mant\u0131ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ortadad\u0131r. Keza ikinci ku\u015fak torunu Kalender \u00c7elebi ile b\u00fcy\u00fck dedesi aras\u0131nda tam 170 y\u0131l oluyor ki, bunun olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ortadad\u0131r. Seyyid Ali Sultan, Hac\u0131 Bekta\u015f Veli\u2019nin o\u011flu de\u011fildir. (Bak\u0131n\u0131z Seyyid Ali Sultan Oca\u011f\u0131\u2019na).<br \/>\nYavuz\u2019la birlikte ba\u015fl\u0131yan Alevi Katliam\u0131, Kanuni ve sonras\u0131nda da s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu d\u00f6nemde geni\u015f bir antipropa\u011fanda yap\u0131ld\u0131. Karalama kampanyas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. Bir taraftan da Safevi Devleti\u2019yle s\u00fcrekli sava\u015f s\u00fcr\u00fcyordu.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen Alevi-Bekta\u015fi inanc\u0131 yok edilmeyince, Kanuni Sultan S\u00fcleyman, Hac\u0131 Bekta\u015f Dergah\u0131\u2019ndan yararlanmak i\u00e7in \u201cDedebaba\u201d \u00fcnvan\u0131yla Serder Ali Pa\u015fa\u2019y\u0131 1551 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019dan g\u00f6nderip bu Dergah\u2019\u0131n ba\u015f\u0131na oturttu.bir yandan da s\u00fcrekli propa\u011fandalarla, Hac\u0131 Bekta\u015f Veli\u2019nin m\u00fccerret oldu\u011funu (hi\u00e7evlenmemi\u015f), dolay\u0131s\u0131yla hi\u00e7 erkek \u00e7ocuk b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ondan sonra gelenlerin, \u201cd\u00f6l evlad\u0131\u201d de\u011fil, \u201cyol evlad\u0131\u201d olduklar\u0131n\u0131, Anadolu Rumeli\u2019ndeki Aleviler aras\u0131nda yaymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Bu propa\u011fanda hala yap\u0131lmaktad\u0131r.<br \/>\nGerek Bedri Noyan, gerekse bir \u00e7ok tarih\u00e7inin \u00e7\u00f6zemedikleri bir ger\u00e7ek var, o da \u201cAlevi Ocaklar\u0131\u201d giri\u015finde anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z nedenlerden dolay\u0131, Hac\u0131 Bekta\u015f Veli, \u00e7ocuksuz \u00f6lseydi, onun yerine Ali soyundan gelmeyen birini Seyyidler o makama oturtmazlard\u0131. Serdar Ali Pa\u015fa o makama Kanuni Sultan S\u00fcleyman taraf\u0131ndan (1551 &#8211; 1569) zorla oturtulmu\u015ftur. O da alaya al\u0131narak \u201cSersem Ali Pa\u015fa\u201d ad\u0131yla an\u0131lm\u0131\u015f ve Ehl-i Beyt taraf\u0131ndan kabul g\u00f6rmemi\u015ftir.<br \/>\nBekta\u015filik, Fatih Sultan\u2019dan itibaren d\u00f6nem d\u00f6nem Osmanl\u0131\u2019n\u0131n hedefi haline geldi. 1527 \u2013 1551 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda dergah kapat\u0131ld\u0131. Keza 1826 Y\u0131l\u0131nda \u0131\u0131.Mahmut taraf\u0131ndan Yeni \u00c7eri Oca\u011f\u0131 kapat\u0131l\u0131nca, Hac\u0131 Bekta\u015f veli Dergah\u0131 ile birlikte, bir \u00e7ok Alevi Oca\u011f\u0131 ve o arada do\u011frudan Hac\u0131 Bekta\u015f Veli Dergah\u0131\u2019na ba\u011fl\u0131 Bekta\u015fi Tekkeleri de kapat\u0131ld\u0131. Mallar\u0131 sat\u0131ld\u0131. Vak\u0131f arazileri ellerinden al\u0131nd\u0131. B\u00fct\u00fcn yaz\u0131l\u0131 Belgeler, kaynaklar yak\u0131l\u0131p yok edildi. Hemen bug\u00fcn Alevi-Bekta\u015fi Ocak ve Tekkeleri, S\u00fcnni \u201cNak\u015fibendi Tarikat\u0131\u201dna verildi. O y\u0131llarda, sadece \u0130stanbul\u2019da 64 adet Nak\u015fibendi Tekkesi oldu\u011fu tesbit edilmi\u015ftir.<br \/>\nSadece \u0130stanbul\u2019da kapat\u0131lan Bekta\u015fi Tekkeleri \u015funlard\u0131r:<br \/>\n1-Merdivenk\u00f6y\u2019de \u015eah Kulu Tekkesi<br \/>\n2-Rumeli Hisar\u0131\u2019nda \u015eehitler Tekkesi<br \/>\n3-Rumeli Has\u0131r\u2019nda Nafi Baba Tekkesi<br \/>\n4-Rumeli Hisar\u2019nda Nalbant Baba Tekkesi<br \/>\n5-Aksaray\u2019da Karaa\u011fa\u00e7 Tekkesi<br \/>\n\u201cVehpi Ko\u00e7 M\u00fczesinde bulunan bir belgede, 1870 y\u0131l\u0131nda Hac\u0131 Bekta\u015f Veli Dergah\u0131\u2019n\u0131n Piri Seyyid Feyzullah, Karaa\u011fa\u00e7 Tekkesi\u2019nin ba\u015f\u0131na Dervi\u015f Hasip Baba\u2019y\u0131 \u201cDedebaba\u201d olarak atam\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n6-\u00c7aml\u0131ca\u2019da Tahir Baba tekkesi<br \/>\n7-Eyup\u2019te Karya\u011fd\u0131 Tekkesi<br \/>\n8-Eyup\u2019te Baba Haydar Tekkesi<br \/>\n9-Hal\u0131c\u0131lar K\u00f6\u015fk\u00fc\u2019nde Feyzullah baba Tekkesi<br \/>\n10-Silivrikap\u0131\u2019da Bal\u0131 Baba Tekkesi<br \/>\nII.Mahmut, Bekta\u015fili\u011fi b\u00fct\u00fcn\u00fcyle silmek istiyordu. Bunu ba\u015faramad\u0131. Bekta\u015filik, halk aras\u0131nda gizli gizli ya\u015fat\u0131ld\u0131. Abdul Aziz d\u00f6neminde yeniden serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131. Yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131lan tekkeler onar\u0131ld\u0131.<br \/>\n1925 y\u0131l\u0131nda Cumhuriyet d\u00f6neminde \u00e7\u0131kar\u0131lan \u201cTekkeler ve Zeviyeler kanunu\u201d ile yeniden kapat\u0131ld\u0131. 1961 y\u0131l\u0131ndan sonra k\u0131smi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ortam\u0131nda Hac\u0131 Bekta\u015f dergah\u0131 yeniden faliyete ge\u00e7ti. 12 Eyl\u00fclden sonra ise geli\u015fen \u201cK\u00f6kten Dinci\u201d \u015eeriat ak\u0131mlar\u0131na kar\u015f\u0131, laikli\u011fin g\u00fcvencesi olan \u201cAlevi-Bekta\u015fi\u201d hareketine, \u00f6zellikle Cumhuriyet\u00e7i \u00e7evreler daha bir ho\u015fg\u00f6r\u00fc ile bakmaktad\u0131rlar.<br \/>\nOsmanl\u0131\u2019n\u0131n kurulu\u015f d\u00f6neminden bu yana (yakla\u015f\u0131k 630-650 y\u0131l sonra) ilk defa son y\u0131llarda \u201cDevlet T\u00f6reni\u201d ile, Cumhurba\u015fkan\u0131 ve Ba\u015fbakanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 ile Hac\u0131 Bekta\u015f Veli\u2019yi anma t\u00f6renleri yap\u0131lmaktad\u0131r.<br \/>\n11. ve 12. y\u00fczy\u0131llarda Horasan ve T\u00fcrkmenistan\u2019da \u00fc\u00e7 Alevi ak\u0131m \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131. Bu ak\u0131mlar:<br \/>\n1-Ba\u015f\u0131n\u0131 Seyyid Ebul Vefa\u2019n\u0131n \u00e7ekti\u011fi \u201cVefailik\u201d ak\u0131m\u0131;<br \/>\n2-Ahmed Yesevi ile geli\u015fen \u201cYesevilik\u201d ak\u0131m\u0131;<br \/>\n3-Seyyid Kudbettin Haydar ile geli\u015fen \u201cHaydarilik\u201d ak\u0131mlar\u0131d\u0131r.<br \/>\nBu \u00fc\u00e7 ak\u0131m aras\u0131nda \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar yoktur. \u00d6z\u00fc itibariyle ayn\u0131d\u0131rlar. Aralar\u0131nda sadece n\u00fcans fakl\u0131l\u0131klar\u0131 vard\u0131r. Her \u00fc\u00e7 ak\u0131m\u0131n Anadolu ve Rumeli\u2019ndeki s\u00fcrd\u00fcr\u00fcc\u00fcleri, Baba \u0130lyas\u2019\u0131n as\u0131lmas\u0131ndan sonra \u201c\u0130maml\u0131k\u201d, \u201cHalifelik\u201d makam\u0131na getirilen Hac\u0131 Bekta\u015f\u0131 Veli taraf\u0131ndan \u201cBekta\u015filik\u201d ad\u0131 alt\u0131nda birle\u015ftirildi.<br \/>\nMurat Serto\u011flu: \u201cBekta\u015filik, T\u00fcrk dilinin korunmas\u0131nda, yay\u0131l\u0131p geli\u015fmesinde b\u00fcy\u00fck hizmetler g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. T\u00fcrk olmayan Bekta\u015filer bile ayin ve erkanlar\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e kullanm\u0131\u015flar, nefeslerini T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131p, T\u00fcrk\u00e7e okumu\u015flard\u0131r\u201d diyerek Bekta\u015filik\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rev ve i\u015flevi ifade etmektedir.<br \/>\nA\u015fk ile<br \/>\nMehmet \u00d6zg\u00fcr Ersan<br \/>\nAbdal Yesari<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1206 y\u0131l\u0131nda Horasan\u2019\u0131n Ni\u015fabur kentinde do\u011fdu.babas\u0131 Seyyid \u0130brahim Sani\u2019dir. Annesi Ahmet Yesevi\u2019nin k\u0131z\u0131 Hatem Ana\u2019d\u0131r. Tarihi kaynaklar, Hac\u0131 Bekta\u015f Veli\u2019nin babas\u0131 Seyyid \u0130brahin Sani ile annesi Hatem Ana\u2019n\u0131n evliliklerinden 24&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":265,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-264","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makale"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/264","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=264"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/264\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":266,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/264\/revisions\/266"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=264"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=264"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=264"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}