Allah’\u0131n gayb \u00e2lemindeki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u00fchud \u00e2lemi dedi\u011fimiz g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u00e2leme yans\u0131tmas\u0131 bir \u00e2nda, fakat etap etap ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu durumu bir periskobu \u00f6rnek alarak anlatabiliriz.
\nPeriskop, bilindi\u011fi gibi, denizalt\u0131larda bulunan ve denizalt\u0131 denizin derinliklerindeyken deniz \u00fcst\u00fcnde seyreden di\u011fer gemileri g\u00f6rmeye yarayan, bir seri aynadan yap\u0131lm\u0131\u015f, boru \u015feklinde bir alettir.
\nAletin i\u00e7indeki aynalar, borunun su \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131labilen \u00fcst ucuna yerle\u015ftirilmi\u015f mercekteki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc, denizalt\u0131n\u0131n i\u00e7inde kalan borunun alt ucundaki merce\u011fe yans\u0131tabilecek \u015fekilde yerle\u015ftirilmi\u015ftir.
\nAynalar\u0131n her birini birer il\u00e2hi mertebe veya tasavvufi tabiriyle, birer \u00e2lem olarak kabul edersek, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla en alttaki merce\u011fe yans\u0131mas\u0131n\u0131n bir anda olu\u015funu da anlamam\u0131z, yani Allah’\u0131n istedi\u011fi bir \u015feyin k\u00e2inatta an\u0131nda meydana \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 idrak etmemiz m\u00fcmk\u00fcn olur.
\n\u0130nsan\u0131n, hayale v\u00fccut vermeksizin, v\u00fccudun Allah’\u0131n oldu\u011funu kavraya-bilmesi i\u00e7in baz\u0131 mertebeleri bilmesi ve anlamas\u0131 \u015fartt\u0131r. Bunlar: H\u00fcve, Allah, Rab, Hak ve Halk mertebeleridir.
\nBunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc ayn\u0131, tek varl\u0131\u011f\u0131n de\u011fi\u015fik mertebelerde ald\u0131\u011f\u0131 isimlerdir. Bu mertebeleri kavray\u0131p, yerine oturtmadan Allah’\u0131 \u00f6\u011frenmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.
\nMertebeleri anlayabilmek i\u00e7in bir taraf\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131l\u0131p, di\u011fer taraf\u0131ndan inilen bir duvarc\u0131 merdivenini veya bir piramidi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne getirmek gerekir.
\nYarat\u0131l\u0131\u015f denen olay bu merdivenin zirvesinden en alt basama\u011f\u0131na inmek (N\u00fczul), geri d\u00f6n\u00fc\u015f ise, en alt basama\u011f\u0131ndan zirveye t\u0131rmanmak (Uruc) t\u0131r. Merdivenin basamaklar\u0131 mertebeleri, bu basamaklardaki panaroma ise \u00e2lemleri sembolize eder.
\n\u0130l\u00e2hi mertebeleri bir marul veya lahanaya benzetmek te m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. D\u0131\u015ftaki bir yapra\u011f\u0131 kopar\u0131l\u0131nca alt\u0131ndan bir yaprak daha \u00e7\u0131kar. O da kald\u0131r\u0131l\u0131nca bir daha, o da kald\u0131r\u0131l\u0131nca bir daha ve b\u00f6ylece en i\u00e7teki, yahut g\u00f6bekteki Zat’a kadar gidilir ki, tohumu yapan oras\u0131d\u0131r.
\nG\u00f6kler ate\u015f yerler su iken
\nKubbe-i rahman da bir nur idim
\nZiyas\u0131ndan halk etti toprak oldum
\nCemalinden bir don bi\u00e7ti
\nNokta-\u0131 amadan anam babam vesile oldu geldim ben
\nV\u00fccudum evini ulu \u015far eyledi
\n\u00dc\u00e7y\u00fcz alt\u0131\u015f alt\u0131 \u00e7e\u015fmeden yedi kat yer yedi kat g\u00f6k i\u00e7inde var eyledi
\nAdem oldum \u015eite eri\u015ftim
\nG\u00fcruhu Naciye kar\u0131\u015ft\u0131m
\nY\u00fczyirmid\u00f6rtbin Peygambere yolda\u015f idim
\nMuhamnet Mustafaya garda\u015f oldum
\nKendi g\u00f6be\u011fimi kendim kestim
\nKendi kunda\u011f\u0131m\u0131 kendim sallad\u0131m
\n\u015e\u00e2h\u0131 merdan olup Hayber Kalesini
\nSallad\u0131m att\u0131m
\nSalmana nergis getirdim
\nAbuzer cenazesin defnettim
\nKoskoca bir evren d\u00fcr\u00fcl\u00fc sende
\nHer ne ararsan kendinde ara
\nEy Yesarim Abdal oldun bir ulu
\nH\u00fcnk\u00e2r’a dola\u015fma yad\u0131 yaban\u0131
\nNe ararsan kendinde ara
\nAbdal Yesari
\nOnun i\u00e7in sadece ahadiyet demek yetmemekte, onu da: Ahadiyy-\u00fcl kesre, ahadiyy-\u00fcl ef’al, ahadiyy-\u00fcs s\u0131f\u00e2t, ahadiyy-\u00fcl ayn ve ahadiyy-\u00fcz zat diye safha safha belirtmek gerekmektedir.
\nBu mertebelerin hi\u00e7 birinde hen\u00fcz zuhura \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir \u015fey yoktur. Onun i\u00e7in buralar her \u015feyin olup, hi\u00e7 bir \u015feyin olmad\u0131\u011f\u0131 yerlerdir. Durumun anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in \u00f6rnek olarak bir \u00e7ekirdek ele al\u0131nabilir.
\n\u00c7ekirdek, \u00e7ekirdek halindeyken i\u00e7indeki a\u011fa\u00e7 g\u00f6r\u00fcnmez. A\u011fa\u00e7 meydana \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, o \u00e7ekirde\u011fin i\u00e7inde a\u011faca ait her \u015feyin bulundu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r, ama bu kez de \u00e7ekirdek g\u00f6r\u00fcnmez olur. \u00c7ekirde\u011fin tekrar olu\u015fabilmesi i\u00e7in a\u011fac\u0131n geli\u015fip, meyve vermesi ve o meyvenin de olgunla\u015fmas\u0131 icabeder.
\nMeydana \u00e7\u0131k\u0131\u015f kulluk mertebesidir. \u00c7ekirdek halindeyken kulluk yoktur. O mertebede, yani Ahadiyette sadece Allah vard\u0131r. Buraya tenzih (g\u00f6r\u00fcnmezlik) \u00e2lemi denir. \u00c7ekirdekten a\u011fac\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 te\u015fbih (g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck) \u00e2lemine ge\u00e7mek demektir. Bundan sonraki g\u00f6r\u00fcnenlere, yani a\u011fa\u00e7, dal, yaprak, \u00e7i\u00e7ek gibi b\u00f6l\u00fcmlere \u00e7ekirdek denemez. Bunlar i\u00e7in ancak: \u201cHepsi \u00e7ekirdekten \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r, yani tenzihten yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d denebilir.
\nH\u00fcve (H\u00fb)
\nO’nun g\u00f6r\u00fcnmeyen \u00e2lemdeki durumudur. Bu mertebe gayb \u00e2leminin mal\u0131d\u0131r. Kendini g\u00f6rece\u011fi aynay\u0131 yaratmad\u0131\u011f\u0131 mertebe oldu\u011fu i\u00e7in, burada kendini kendinden ba\u015fka bilen yoktur. Mevl\u00fct’te: \u201cC\u00fcmle \u00e2lem yok iken ol var idi\u201d c\u00fcmlesiyle kastedilen nokta buras\u0131d\u0131r. Buras\u0131: \u201c Allah’\u0131 \u00c2llah’tan ba\u015fka bilen olmayan \u201d ve tasavvufta kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmayan, yeg\u00e2ne mertebedir. Di\u011fer t\u00fcm mertebelerin birer kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin: Allah’\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda kul, Ahad’\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda Vahid, Rab’\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda merbub, Hak’\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda halk olmas\u0131 gibi… B\u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7in tasavvufta bir rakam\u0131 adetten say\u0131lmaz ve tek say\u0131lar \u00fc\u00e7ten ba\u015flat\u0131l\u0131r. Buras\u0131 O’nun b\u00ees\u00fck\u00fbn oldu\u011fu mertebedir.
\nNokta-\u0131 Nur-u Fatma’t\u00fcz Zehra
\n…
\nHu’vel bakidir O
\nAli’yel M\u00fcrteza sordular
\nDedi
\nD\u00fcnde \u00f6yleydi bug\u00fcnde \u00f6yle
\nHu dedi ki k\u00fcnt\u00fc kenz
\nBen gizli bir hazineyim
\nBilinmekli\u011fimi isterim
\nHu dedi yaratt\u0131
\nKendi nurundan bir nur
\nVardan var oldu o nur bir nokta
\nBu nokta bir ayna idi nurdan
\nHu’dan koptu nuru ala nur
\nAd\u0131 Fat\u0131ma’t\u00fcz Zehra
\nHu oldu Allah
\nAllah sarkt\u0131 \u015fahadet alemine
\nSeyreyledi kendini
\nFatma Ana’n\u0131n aynas\u0131nda
\nOldu a\u015f\u0131k cemalullah\u0131na
\nKendi gizli ilmine
\nKelam dile geldi
\nIlim bir nokta idi
\nO noktaya ana Oldu Fatma
\nSonra ba\u015flad\u0131 kalem yazma
\nNokta oldu Nun
\nAsl\u0131 oldu Fatma
\nI\u00e7inde nokta
\nMuhammet Ali’ydi o nokta
\nNun oldu Fatma Ana’n\u0131n rahmi
\nNokta oldu
\nS\u0131r\u00e7a bir k\u00f6\u015fkte
\nNokta-\u0131 cevher
\nI\u015fte bu cevherden
\nOlu\u015ftu her \u015fey
\nAd\u0131na Muhammedi cevher dendi
\nOndan dedi Muhammed Mustafa
\n\u00dcmmi Ebiha babas\u0131n\u0131n annesi
\nFatma oldu bat\u0131nda babas\u0131n\u0131n annesi
\nOnd\u00f6rt bin y\u0131l Allah rahman ve rahim elinde
\nO nuru vahidi e\u011fitti
\nAllah oldu Hak
\nHak Muhammed Ali
\nSonra olup Ademin \u00e7amurunu kard\u0131lar
\nAdemin i\u00e7ine Hak
\nMuhammed Ali nin nurunu der\u00e7 etti
\nMelekler geldi hep secde etti
\n\u015eeytan etmem dedi benli\u011fe d\u00fc\u015ft\u00fc
\nAdem’e ak\u0131l ile nefis geldi
\nD\u00fc\u015ft\u00fc \u015feytan\u0131n benlik denizine
\nKovuldu cennetten d\u00fc\u015ft\u00fc d\u00fcnyan\u0131n
\nDerhine
\nBo\u011fu\u015ftu durdu dokuz ba\u015fl\u0131 ejderhayla
\nNe geldiyse ba\u015f\u0131na nefsinden geldi
\nGel Yesari Abdal turap ol
\nSen d\u00fc\u015fme nefsini oyununa
\nOlma Bab-\u0131 Ali’den mahrum
\nYesari Abdal
\nAllah
\nT\u00fcm esma ve s\u0131f\u00e2t\u0131, yani iyisiyle k\u00f6t\u00fcs\u00fcyle her \u015feyi kendinde toplad\u0131\u011f\u0131 mertebedir. Burada Hak ta vard\u0131r, bat\u0131l da… Fakat: \u201c Hak geldi, bat\u0131l yok oldu \u201d <17-81> h\u00fckm\u00fc gere\u011fince hak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anda bat\u0131l yok olur. Bunun anlam\u0131 iyi d\u00fc\u015f\u00fcnceler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda k\u00f6t\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcncelerin kaybolmas\u0131d\u0131r. Bu hususa da ileride geni\u015f bir \u015fekilde yer verilecektir.
\nAllah mertebesi, O’nun: \u201cEne\u201d dedi\u011fi yerdir. Burada da kendinden ba\u015fka bir \u015fey yoktur. Ancak, bu mertebede kendine kendinden bir ayna yaratm\u0131\u015f ve aynadaki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcne: \u201cAhmed\u201d ad\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. Yani, Ahad’ken bir mim al\u0131p, Ahmed olmu\u015ftur. Daha sonra da kendini nur-u Muhammed\u00ee olarak k\u00e2inata yans\u0131tm\u0131\u015ft\u0131r. Nurun yans\u0131mas\u0131yla Akl-\u0131 k\u00fcll olan \u00c2dem’le, onun aynas\u0131, yahut nefs-i k\u00fcll olan Havva’n\u0131n meydana \u00e7\u0131kmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nBu durumu ba\u015fka bir ifade ile: \u201cMasdar-\u0131 gayr\u0131 mim\u00ee iken masdar olmu\u015f ve buradan sudur etmi\u015ftir\u201d diye de anlatabiliriz. Bu mertebe ilerde g\u00f6rece\u011fimiz gibi s\u00fck\u00fbn makam\u0131d\u0131r.
\nBu mertebeye: \u201cAhadiyet-\u00fcl Ayn\u201d, veya \u201cTaayy\u00fcn-\u00fc evvel\u201d isimleri de verilir. Uructaki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ise: \u201cMakam-\u0131 Mahmud\u201d tur ve Zat iken ahad olan Allah’\u0131n, bir mertebe inmekle Ahad ve Vahid diye kendi i\u00e7inde kendine yans\u0131mas\u0131yla, kendine kendinden bir ayna yaratt\u0131\u011f\u0131 mertebedir. Burada ahad ta birdir, vahid te birdir. Ahad zat\u0131d\u0131r, yani g\u00fcne\u015ftir. Vahid ise, tek olan o g\u00fcne\u015fin h\u00fczmelerinin tek \u00e7\u0131k\u0131\u015f merkezidir. H\u00fczmelerin her biri, o kaynaktan \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra ayr\u0131 bir parmak izine sahip olacakt\u0131r ki, bunu ilerde Vahidiyet bahsinde anlataca\u011f\u0131z.
\nBurada mim, Allah’\u0131n kendine kaynak yaratt\u0131\u011f\u0131 masdara i\u015farettir. Allah o masdar\u0131 kendine kaynak yap\u0131p, oradan sudur etmektedir. O masdardan sudur eden ise masdar-\u0131 mim\u00ee, yani Peygamber’dir ve buna tasavvuf dilinde: \u201cNur-u Muhammed\u00ee \u201d ad\u0131 verilir.
\nMasdar ile masdar-\u0131 mim\u00eenin vahdeti Allah, yahut masdar-\u0131 gayr\u0131 mim\u00eedir (Kainat ile insan\u0131n birle\u015fmesi Allah’t\u0131r.
\nYarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n gizeminde sevgi
\nBismi\u015fah
\nAllah Allah
\nHak Muhammed Ali
\nAli’nin aln\u0131nda Z\u00f6hre y\u0131ld\u0131z\u0131…
\nBilki, sevgi makam\u0131 \u00e7ok \u015ferefli bir makamd\u0131r. Gene bilki, sevgi varolu\u015fun asl\u0131d\u0131r.
\nHayat ge\u00e7mi\u015fteki \u015fiir an\u0131tlar\u0131ndan \u0131\u015f\u0131klar d\u00fc\u015f\u00fcrmektir g\u00f6n\u00fcl penceremize.
\nBa\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 g\u00fcl ve \u00e7i\u00e7eklerle dolu bir bah\u00e7eden bize misk kokulan ula\u015fmakta.Ruhumuz g\u0131dalanmakta.
\nAnadolu’nun yakas\u0131ndan gene bir g\u00fcl d\u00fc\u015fmekte penceremize.
\nNeden a\u015fk, diye bir soru gelecek olursa akla;
\n\u201cHic a\u015fkdan ozge \u015fey reva nu
\nSarf etme\u011fe gevher-i kelam\u0131”
\nBizi Hakikate ula\u015ft\u0131racak ilk ve son noktan\u0131n a\u015fk oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de \u015fu dizelerle ne g\u00fczel dile getirilmi\u015ftir:
\n\u201c\u0130lk nokta
\nBa\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131
\nHakikate
\nBiri dedi
\nilk nokta a\u015fkt\u0131r
\nVe \u00f6b\u00fcr\u00fc dedi
\nAyn\u0131 zamanda
\nSon nokta\u201d
\nAyr\u0131ca \u0130bn-i Arabi\u2019nin kaleminden d\u00f6k\u00fclen \u015fu dizelerde de bu ger\u00e7e\u011fe de\u011finilmi\u015ftir.
\n\u201cBi? a\u015fktan sudur ettik
\nA\u015fk \u00fczerine yarat\u0131ld\u0131k
\nA\u015fka do\u011fru y\u00f6neldik
\nA\u015fka verdik g\u00f6nl\u00fcm\u00fcz\u00fc. \u201d
\nBiz de g\u00f6nl\u00fcm\u00fcz\u00fc a\u015fka vererek, ilk ve son nokta olan a\u015fka y\u00f6neldik.
\nBizi Hakikate ula\u015ft\u0131racak ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131ndan yola \u00e7\u0131kal\u0131m istedik.
\nFuzuli gibi,
\n\u201cYa Rab, hemi\u015fe lutfunun et rel\u0131-numa bana
\nG\u00f6sterme ol tariki ki yetmez sana bana\u201d4
\n(Ey Rabbim! Lutfunu daima bana yol gosterici k\u0131l; Sana ula\u015fmayan yolu bana g\u00f6sterme!) diye dua ediyoruz.
\n\u201cKad endre\u2019l-\u0131\u015fku li’l-u\u015f\u015fak\u0131 minhace\u2019l-huda
\nSalik-i rah-t hakikat \u0131\u015fka eyler ihtida\u201d
\n(A\u015f\u0131klara hidayet yolunu a\u015fk ayd\u0131nlat\u0131r; Hakikat yolunun yolcusu a\u015fka tabi olur.) matla\u0131yla ba\u015flayan gazelinin anlam\u0131n\u0131 y\u00fcre\u011fimizde duymak istiyoruz.
\nlbn Arabi\u2019ye gore, a\u015fk\u0131n tan\u0131m\u0131 yap\u0131lamaz. A\u015fk ancak tad\u0131l\u0131r. Tadan da a\u015fk\u0131n ne oldu\u011funu anlatamaz. Sevgi evrenseldir. Annenin \u00e7ocu\u011funu sevmesi, kar\u0131 kocan\u0131n birbirini sevmesi, ilah\u0131 bir s\u0131r olarak, gayesi \u201cbir
\ntenle bir teni, bir canla bir can\u0131 kavu\u015fturmak\u201d olan sevginin evrenselli\u011fine en guzel ornektir.
\nA\u015fk kendi i\u00e7inde her zaman olumludur. \u00d6z\u00fc itibariyle dirilticidir,birle\u015ftiricidir, kavu\u015fturucudur.
\nFakat a\u015fk\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc, mahiyetini bozanlarda nefrete, kine ve y\u0131k\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.
\nAllah bu t\u00fcr \u00e7irkin durumlar\u0131 sevmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cAllah g\u00fczeldir, g\u00fczelli\u011fi sever.” B\u00fct\u00fcn a\u015fklar\u0131n nihai noktas\u0131
\n\u0130lahi a\u015fkt\u0131r.
\nAs\u0131l olan sevgi Allah i\u00e7in Allah’da sevmektir. Allah’\u0131 sevmektir. O\u2019nun sevgisiyle dirilmektir. O\u2019nun sevgisinde dirilmektir.
\n\u201cKabru muhyiddin ibnu\u2019l-Arabi
\nKullu men lazebehu ev zarehu
\nKad\u0131yet hacatuhu min ba\u2019di ma
\nGafara\u2019l-Bariu lehu evzarel\u0131u.\u201d
\n(Muhyiddin ibn Arabi\u2019nin kabridir bu; Kim ona ba\u011flan\u0131rsa ya da onu ziyaret ederse, ihtiyaclar\u0131 giderilsin ve Allah g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 affetsin.)
\n\u201cFelikulli asr\u0131n vahidim yesmu bihi
\nVe ene li b a k i\u2019l-asri zake’l-vahidu. \u201d
\n(Her as\u0131r b\u00fcy\u00fck bir \u015fahsiyetin ad\u0131yla an\u0131l\u0131r; bundan sonraki as\u0131rlar da benim ad\u0131mla an\u0131lacakt\u0131r.)
\nHakk
\nBir iken t\u00fcm hayallerde kuva (kuvvetler) halinde, esma taht\u0131nda (de\u011fi\u015fik isimlerde) g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ve hepsini kendinde toplad\u0131\u011f\u0131: \u201c\u0130nsan-\u0131 k\u00e2mil\u201d (\u00c2dem-i Mana) mertebesidir. Bu mertebe k\u00f6kleri yukar\u0131da, dallar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da olan ve \u201cT\u00fbba a\u011fac\u0131\u201d diye adland\u0131r\u0131lan mertebedir. Allah bu mertebede ikinci mim’i de alm\u0131\u015f ve yaratt\u0131\u011f\u0131 bu mertebede kendine Peygamber demi\u015ftir. Ba\u015fka bir ifade ile masdarken masdar-\u0131 mim\u00ee olmu\u015ftur. Bu mertebe de, t\u00fcm k\u00e2inat\u0131 kapsad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in: \u201cBir kabirden bin bir adl\u0131 Mehmet \u00e7\u0131kacak\u201d denmi\u015f ve \u00e7\u0131kan Mehmet’ler halk mertebesinde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale gelmi\u015ftir.
\nBuras\u0131, Ahmed’ken nur-u Muhammed\u00ee olarak k\u00e2inata yans\u0131tt\u0131klar\u0131n\u0131, tekrar kendinde toplad\u0131\u011f\u0131 mertebedir ve ne demek oldu\u011funu ilerde g\u00f6rece\u011fimiz hareket makam\u0131d\u0131r.
\nBuraya kadarki mertebelerin t\u00fcm\u00fc manevi mertebelerdir ve g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu mertebelerde hen\u00fcz maddesel hi\u00e7 bir \u015fey yoktur.
\nBu mertebenin uructaki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilerde g\u00f6rece\u011fimiz Cem Mertebesidir. Cem mertebesinde maddi, manevi her \u015feyi kendinde toplayan Allah’t\u0131r. Meydana \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anda ad\u0131 Hakk olur. Meydana \u00e7\u0131k\u0131\u015f, zuhura delalet eder. Gaipte olana Allah, O’nun zuhurunaysa Hakk denir. Onun i\u00e7in Hakk Te\u00e2l\u00e2 zuhurdad\u0131r.
\nAllah’\u0131n d\u0131\u015f \u00e2leme akseden nuruna Rahmaniyet, gayb \u00e2lemindeki Hazret-i Peygamber’in nuruna ise Rahimiyet denir. Bunlar iki g\u00fcne\u015ftir. Bu iki g\u00fcne\u015fe zahir ulemalar\u0131, yaz g\u00fcne\u015fi ve k\u0131\u015f g\u00fcne\u015fi derler. Bu konuya ilerde Rahimiyet Muhammed, Rahmaniyet Ali olarak ele al\u0131n\u0131r.
\n\u00c7at\u0131lmadan yerin g\u00f6\u011f\u00fcn binas\u0131
\nMuallakta iki nur’a d\u00fc\u015f oldum
\nBirisi Muhammed birisi Ali
\n“Lahmike lahmi”de bire d\u00fc\u015f oldum.
\nDevriye, daha insan yani \u00c2dem yarat\u0131lmadan \u00f6nce evrenin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 ile ba\u015fl\u0131yor. Yerin g\u00f6\u011f\u00fcn binas\u0131 \u00e7at\u0131lmadan ask\u0131da duran iki nura rastlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlardan birinin \u0130sl\u00e2m peygamberi Hz. Muhammed, di\u011feri de Hz. Ali oldu\u011funu anlat\u0131yor.
\n“Lahmike lahmi” Hz. Muhammed’in Hz. Ali’ye s\u00f6yledi\u011fi “etin etimdendir” s\u00f6z\u00fc ile birli\u011fe Muhammed Ali yoluna ula\u015f\u0131l\u0131yor.
\nA\u00e7\u0131klamam\u0131z\u0131 do\u011frulayan \u015fu d\u00f6rtl\u00fck s\u00f6yleniyor:
\n“Ben Adem’den evvel \u00e7ok geldim gittim
\nYa\u011fmur olup ya\u011fd\u0131m, ot olup bittim
\nB\u00fclb\u00fcl olup Firdevs ba\u011f\u0131nda \u00f6tt\u00fcm
\nBir zaman g\u00fcl i\u00e7in har’a d\u00fc\u015f oldum.”
\nBu devriyenin sonu\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc son d\u00f6rtl\u00fck olu\u015fturuyor. Yolculuk tamamlanm\u0131\u015f ve art\u0131k insan-\u0131 k\u00e2mil olarak i\u00e7inde bulundu\u011fu ortama gelinmi\u015ftir:
\nS\u0131tk\u0131’ya \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr didara erdim
\nA\u015fk\u0131n pazar\u0131nda Hak yola girdim
\nGer\u00e7ek ariflere \u00e7ok meta verdim
\n\u015eimdi Hac\u0131 Bekta\u015f Pir’e d\u00fc\u015f oldum.
\nGelelim s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz g\u00fcftede yer alan ikinci d\u00f6rtl\u00fc\u011fe:
\nG\u00fcruh-u Naci, \u00c2dem’den Hatem’e, \u015eit’den Muhammed’e Hak yoluna girmi\u015f b\u00fct\u00fcn peygamberlerin i\u00e7inde bulundu\u011fu topluluktu. \u015e\u00f6yle ki, Alevi yarad\u0131l\u0131\u015f mitolojisine g\u00f6re, Adem’in Havva’dan olan soyu, Habil’in Kabil’i \u00f6ld\u00fcrmesi \u00fczerine lanetlendi. \u015eit di\u011fer ad\u0131 ile Naci, Allah taraf\u0131ndan \u00c2dem’e o\u011ful edildi. Ona e\u015f olarak da cennette bir huri olan Naciye ana verildi. Havva’n\u0131n soyu lanetli iken Naciye anan\u0131n soyu temiz bilindi. Birlik ve Hakk nuru \u00c2dem den \u015eit peygambere ondan da di\u011fer peygamberlere, son olarak Muhammed’e geldi. B\u00fct\u00fcn peygamberler Naciye anan\u0131n soyundand\u0131. Alevi inanc\u0131na g\u00f6re “nur” ocaklarla ve on iki imama kadar ula\u015ft\u0131. G\u00fcruh-u Naci, temiz, kirlenmemi\u015f toplumdu.
\nFirdevs ba\u011f\u0131 Cennet’in en g\u00f6zde kat\u0131d\u0131r. \u015e\u00f6yle ki, b\u00fct\u00fcn ayet, hadis ve \u00e2limlerin yorumlar\u0131ndan Cennet’in katlar\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu katlardan baz\u0131lar\u0131 daha y\u00fcce ve nimetleri daha g\u00fczel veya daha \u00fcst\u00fcn. Firdevs Cenneti de derecesi en y\u00fcksek Cennet kat\u0131 olarak bildiriliyor.
\nAllah’\u0131n bu mertebedeki birli\u011fi, aynen bir incire benzetilebilir. \u0130ncir de birdir, ama i\u00e7inde binlerce incir a\u011fac\u0131 meydana getirebilecek \u00e7ekirdek bulunan birdir. O \u00e7ekirdeklerin her biri ileride birer incir a\u011fac\u0131 meydana getirecek ve O birin kesretini olu\u015fturacakt\u0131r. \u0130\u015fte Kur’an’da ge\u00e7en \u201c \u0130ncir \u201d < 95-1 > budur. Bu incirin yeri ise Ul\u00fbhiyet piramidinin zirve noktas\u0131d\u0131r.
\nAllah denilen varl\u0131k bir sahiptir. Sahip ise: Sohbet edilen, arkada\u015f, yani \u0130nsan-\u0131 K\u00e2mil’dir. \u0130nsan-\u0131 K\u00e2mil denen bu insan: G\u00f6r\u00fcnmeyen’in tam aynas\u0131 olan Ahmed’tir. Ancak, burada Allah, Ahmed ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi aynas\u0131ndan ayr\u0131 de\u011fildir. Bu durumu bir \u00f6rnek vermeden anlatmak imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Misal olarak g\u00fcne\u015fi ele alabiliriz.
\nG\u00fcne\u015f, g\u00fcne\u015f olarak tektir ve ahadtir. Bunun \u0131\u015f\u0131n\u0131 ise vahidtir. Allah’\u0131n \u201c Yeg\u00e2ne kahhar \u201d <40-16> olu\u015fu, isterse \u0131\u015f\u0131n\u0131n\u0131 vermeyebilir anlam\u0131ndad\u0131r. I\u015f\u0131n\u0131 olmasa bile, g\u00fcne\u015f yine varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyacakt\u0131r.
\nRab
\nHer zerrede m\u00fcrebbilik s\u0131fat\u0131yla meydana \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 mertebedir.
\nHalk
\nG\u00f6r\u00fcnecek olanlar\u0131n bulundu\u011fu mertebedir, ama o g\u00f6r\u00fcnecek olanlardan i\u015fleyen yine g\u00f6r\u00fcnmeyecektir. T\u0131pk\u0131 Peygamber’de Hakk’\u0131n g\u00f6r\u00fcnmeyi\u015fi gibi…
\nHer \u015fey \u201c Biz Allah’tan geldik ve sonunda O’na d\u00f6nece\u011fiz \u201d <2-156> h\u00fckm\u00fcnce d\u00f6n\u00fcp, dola\u015f\u0131p asl\u0131na kavu\u015faca\u011f\u0131 i\u00e7in, halk olarak g\u00f6r\u00fcnen de yine al\u00e2-meratibihim kendine r\u00fccu edecektir (d\u00f6necektir). Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn nas\u0131l oldu\u011funu ilerde insan bahsinde g\u00f6rece\u011fiz. Ancak \u015fimdilik \u015fu kadar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz ki; Allah verdik\u00e7e insan bu mertebeleri kendinde bulmaya ba\u015flar ve Hakkiyeti buldu\u011funda: \u201cEnel Hak\u201d der. Bu s\u00f6z s\u00f6ylendi\u011finde g\u00f6r\u00fcnen halk bile olsa, bu s\u00f6z\u00fc ondan s\u00f6yleyen, ondaki g\u00f6r\u00fcnmeyendir.
\nBurada dikkat edilmesi gereken nokta; bu mertebe ve buna ait halk\u0131yet \u00e2lemindeki yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n Ayan-\u0131 Sabite’de olmas\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, halk edilenler, hen\u00fcz mim alarak mahluk haline intikal etmemi\u015ftir.
\nHakk\u0131n kandilinde gizli nihanda
\nLa mekan elinde s\u0131r idi ali s\u0131r idi ali
\nK\u00fcnt\u00fc kenzin hep esrar\u0131 ondad\u0131r
\nD\u00fcnya kurulmadan var idi ali var idi ali
\nK\u00fcnt\u00fc kenzin hep esrar\u0131 ondad\u0131r
\nD\u00fcnya kurulmadan var idi ali var idi ali
\n\u2014
\nFeri\u015ftahlar kendi nurundan oldu
\nSen kimsin diye cibrile sordu
\nCibril bilemedi kanad\u0131 yand\u0131
\nOl zaman kandilde nur idi ali nur idi ali
\nCibril bilemedi kanad\u0131 yand\u0131
\nOl zaman kandilde nur idi ali nur idi ali
\n\u2014
\nOl vakit \u201ck\u00fcn\u201d dedi d\u00fcnya kuruldu
\nAdemi bal\u00e7\u0131ktan yapt\u0131 yo\u011furdu
\nKendi anas\u0131n\u0131 kendi do\u011furdu
\nNoktay\u0131 be alt\u0131nda bir idi ali bir idi ali
\nKendi anas\u0131n\u0131 kendi do\u011furdu
\nNoktay\u0131 be alt\u0131nda bir idi ali bir idi ali
\n\u2014
\nAdemin bezminden \u015fite eri\u015fti
\nM\u00fcminin evrah\u0131 ona kar\u0131\u015ft\u0131
\nAyin oldu yasin ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc
\nErvah\u0131 ezelden d\u00fcr idi ali d\u00fcr idi ali
\nAyin oldu yasin ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc
\nErvah\u0131 ezelden d\u00fcr idi ali d\u00fcr idi ali
\n\u2014
\nKuranda alidir incilde ilya
\nZeburda papad\u0131r tevratta ulya
\nYoktan var eyledi bu c\u00fcmle e\u015fya
\nDevrani kap\u0131nda kulundur ali kulundur ali
\nYoktan var eyledi bu c\u00fcmle e\u015fya
\nDevrani kap\u0131nda kulundur ali kulundur ali
\nMertebeleri k\u0131saca anlatt\u0131ktan sonra bunlara ait \u00e2lemleri de anlatmak icabeder. Bunlar s\u0131ras\u0131yla; Ahadiyet, Uluhiyet, Rububiyet, Hakk\u0131yet ve Halkiyet \u00e2lemleridir. Bunlardan Hakk\u0131yet ve Halk\u0131yet \u00e2lemlerinin ve t\u00fcm Alemlerin c\u00fcz\u00fc olan insand\u0131r.
\n22nd January 2018, Mehmet \u00d6zg\u00fcr Ersan taraf\u0131ndan yay\u0131nland\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Allah’\u0131n gayb \u00e2lemindeki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u00fchud \u00e2lemi dedi\u011fimiz g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u00e2leme yans\u0131tmas\u0131 bir \u00e2nda, fakat etap etap ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu durumu bir periskobu \u00f6rnek alarak anlatabiliriz. Periskop, bilindi\u011fi gibi, denizalt\u0131larda bulunan ve denizalt\u0131…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":271,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-270","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makale"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/270","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=270"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/270\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":272,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/270\/revisions\/272"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/271"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=270"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=270"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=270"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}