Ehl-i Beyt (Arap\u00e7a: \u0623\u064e\u0647\u0652\u0644 \u0671\u0644\u0652\u0628\u064e\u064a\u0652\u062a, lafzen ‘evin halk\u0131’) Muhammed’in soy a\u011fac\u0131na at\u0131fta bulunur, ancak bu terim S\u00fcnni \u0130slam’da Banu Ha\u015fim’in (Muhammed’in klan\u0131) t\u00fcm torunlar\u0131n\u0131 kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletilmi\u015ftir. ve hatta t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcmanlara.[1][2] \u015eii \u0130slam’da terim Muhammed ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r; k\u0131z\u0131 F\u0101\u1e6dimah, kuzeni ve damad\u0131 Ali ibn Ebi \u1e6c\u0101lib ve iki o\u011fullar\u0131 Hasan ve H\u00fcseyin. Yayg\u0131n bir S\u00fcnni g\u00f6r\u00fc\u015f, Muhammed’in e\u015flerini bu be\u015fe ekler.[3]<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar Ehl-i Beyte sayg\u0131 g\u00f6sterirken,[4][5] Ehl-i Beyti t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcman toplumunun me\u015fru liderleri olarak g\u00f6rerek onlara en y\u00fcksek itibar\u0131 verenler \u015eii M\u00fcsl\u00fcmanlard\u0131r. Oniki \u015eiiler de Ehl-i Beyt mensuplar\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle H\u00fcseyin ibn \u02bfAl\u012b’nin katland\u0131\u011f\u0131 ac\u0131 ve \u015fehitli\u011fin kurtar\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcne inan\u0131rlar.[2][4]<\/p>\n
tan\u0131m[de\u011fi\u015ftir]
\nEhl (\u0623\u0647\u0644) ki\u015fi ile birlikte ge\u00e7ti\u011finde onun kan ba\u011f\u0131na i\u015faret eder fakat kelime di\u011fer isimlerle birlikte daha geni\u015f anlamlar da kazan\u0131r.[6] \u00d6zellikle beyt (\u0628\u064e\u064a\u0652\u062a), mesken ve mesken[7] olarak \u00e7evrilir ve bu nedenle ehl-i beyt’in temel \u00e7evirisi ‘bir evin (veya \u00e7ad\u0131r\u0131n) sakinleri’dir.[6] Yani, ehl-i beyt, kelimenin tam anlam\u0131yla ‘ev halk\u0131’ ve kesin al- maddesinin yoklu\u011funda ‘ev halk\u0131’ olarak \u00e7evrilmi\u015ftir.[6]<\/p>\n
Di\u011fer peygamberler
\nEhl-i beyt ifadesi Kuran’da \u00fc\u00e7 kez ve \u0130brahim (11:73), Musa (28:12) ve Muhammed (33:33) ile ilgili olarak ge\u00e7mektedir.[6] \u0130brahim ve Musa’n\u0131n Kur’an’daki ehl-i beytlerinin, m\u00fcfessirler taraf\u0131ndan ittifakla ailelerine at\u0131fta bulunuldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.[6] Liyakat, Kur’an’da bir peygamberin ehl-i beytine mensubiyetin de bir \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr.[7] Yani, ge\u00e7mi\u015f peygamberlerin ailelerinin m\u00fc\u015frik veya vefas\u0131z \u00fcyeleri, Allah’\u0131n cezas\u0131ndan muaf de\u011fildir.[1][8] Bilhassa Nuh’un ailesi tufandan kurtulmu\u015ftur, kar\u0131s\u0131 ve o\u011fullar\u0131ndan biri hari\u00e7, Nuh’un haklar\u0131nda 11:46 ayetine g\u00f6re reddedildi\u011fi, “Ey Nuh, o [o\u011flun] senin ailenden (ahl) de\u011fil! “[9]<\/p>\n
Madelung’a g\u00f6re, ge\u00e7mi\u015f peygamberlerin ailelerine Kuran’da \u00f6nemli bir rol verilmi\u015ftir.[10] Bilhassa ge\u00e7mi\u015f peygamberlerden sonra onlar\u0131n akrabalar\u0131, Allah taraf\u0131ndan peygamberlerin manevi ve maddi varisleri olarak se\u00e7ilir.[11] Jafri de ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015ftedir.[12]<\/p>\n
hesap<\/p>\n
Do\u011fum yeri ve atalar\u0131n\u0131n vatan\u0131 olan Mekke, MS 622’de Medine’ye g\u00f6\u00e7lerinden \u00f6nce, Muhammed’in ve Ali ve Fatimah da dahil olmak \u00fczere aile \u00fcyelerinin memleketiydi. Muhammed’in do\u011fdu\u011fu yerde oldu\u011funa inan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Beyt\u00fc’l-Mevlid olarak da bilinir.<\/p>\n
Mekke’den g\u00f6\u00e7 ettikten sonra Ehl-i Beyt’in yurdu haline gelen Medine. Arka planda g\u00f6r\u00fclen, Muhammed’in mezar\u0131 (Ye\u015fil Kubbe ile i\u015faretlenmi\u015f) ve camisidir. \u00d6n planda Al-Baqi Mezarl\u0131\u011f\u0131 var, burada Al-Hasan ve di\u011fer akrabalar\u0131 g\u00f6m\u00fcl\u00fc.<\/p>\n
Muhammed ve Fat\u0131ma’n\u0131n H. 11 veya MS 632’de Medine’de \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra, aralar\u0131nda H\u00fcseyin ve Ali’nin de bulundu\u011fu baz\u0131 torunlar\u0131 veya akrabalar\u0131 Irak gibi yerlere g\u00f6\u00e7 ettiler ve orada \u015fehit oldular. Arka planda Ali’nin Irak’\u0131n kom\u015fu \u015fehri Kufe’de \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne inan\u0131lan Necef’teki yer g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.
\nBasit\u00e7e Ehl-i Beyt olarak an\u0131lan Muhammed’in evi, ayn\u0131 zamanda Ar\u0131nma Ayeti olarak da bilinen Kuran’\u0131n 33:33.[13] ayetinde ge\u00e7er.[14] Ar\u0131nma Ayetinin son pasaj\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
Ey Ehl-i Beyt, Allah ancak sizden pisli\u011fi gidermek ve sizi tamamen temizlemek ister.[13]
\nM\u00fcsl\u00fcmanlar, yukar\u0131daki Muhammed’in ehl-i beytine kimin ait oldu\u011fu ve hangi siyasi ayr\u0131cal\u0131klara veya sorumluluklara sahip olduklar\u0131 konusunda anla\u015famazlar.[1]<\/p>\n
Ehl-i Kisa’n\u0131n dahil edilmesi
\nTaberi’nin (\u00f6.\u2009923) tefsirinde aktard\u0131\u011f\u0131 hadislerin \u00e7o\u011fu, Ehl-i Beyt’i Ehl-i Kisa, yani Muhammed, Ali, Fat\u0131ma, Hasan ve H\u00fcseyin ile \u00f6zde\u015fle\u015ftirir.[15][16] [17] Bu hadisler, Ahmed ibn Hanbel (\u00f6.\u2009855), el-Suyuti (\u00f6.\u20091505), el-Haf\u0131z el-Kabir[18] ve \u0130bn Kesir (\u00f6.\u20091373) dahil olmak \u00fczere di\u011fer baz\u0131 erken d\u00f6nem S\u00fcnni otoriteler taraf\u0131ndan da al\u0131nt\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. [19] Benzer \u015fekilde, kanonik S\u00fcnni derlemesi S\u00fcnnan el-Tirmizi, Muhammed’in Ehl-i Beyt’i Ali, Fat\u0131ma ve iki o\u011fluyla s\u0131n\u0131rland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor.<\/p>\n
Muhammed’in e\u015fi \u00dcmm\u00fc Seleme (muhtemelen en eski versiyonu)[21] Hadis-i Kisa’da Muhammed’in Ali, Fat\u0131ma, Hasan ve H\u00fcseyin’i c\u00fcbbesi alt\u0131na toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve “Ey Allah\u0131m, bunlar benim ehl-i beytim ve en yak\u0131n aile \u00fcyelerim; onlardan pisli\u011fi gider ve onlar\u0131 tamamen ar\u0131nd\u0131r.” Ben seninleyim ey Allah’\u0131n Resul\u00fc?” ancak “Hay\u0131r elde edeceksin. Hay\u0131r elde edeceksin.”[13] Bu hadisin S\u00fcnni kaynaklarda \u00dcmm\u00fc Seleme’nin Ehl-i Beyt’e dahil oldu\u011fu bir versiyonu da vard\u0131r.[3] Ba\u015fka bir S\u00fcnni versiyonunda, Muhammed’in hizmetkar\u0131 Vasile bint el-Aska’, Ehl-i Beyt’e dahildir.[22]<\/p>\n
Muhammed’in her sabah Fatima’n\u0131n evinin \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erken ev halk\u0131na sabah namaz\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak i\u00e7in Ar\u0131nma Ayetinin son pasaj\u0131n\u0131 okudu\u011fu s\u00f6ylenir.[23] Mubahala Olay\u0131nda, \u015eii ve baz\u0131 S\u00fcnni kaynaklara g\u00f6re, Muhammed’in Ali, Fatima ve o\u011fullar\u0131n\u0131 kisvesi alt\u0131nda toplad\u0131\u011f\u0131na ve onlardan Ehl-i Beyt olarak bahsetti\u011fine inan\u0131l\u0131yor. Sahih M\u00fcslim ve S\u00fcnen el-Tirmizi.[25]<\/p>\n
Ehl-i Beyt’in bu yap\u0131s\u0131 Veccia Vaglieri[23] taraf\u0131ndan yank\u0131lanmakta ve \u015eii kaynaklar\u0131nda[3] oybirli\u011fiyle bildirilmektedir. \u015eii ilahiyat eserlerinde, Ehl-i Beyt genellikle geri kalan \u015eii \u0130mamlar\u0131 da i\u00e7erir.[15] Terim bazen Ali ve Fatima’n\u0131n t\u00fcm torunlar\u0131 i\u00e7in \u015eii yaz\u0131lar\u0131nda gev\u015fek bir \u015fekilde uygulan\u0131r.[15][26][27] Ar\u0131nma \u00c2yeti, \u015eiiler taraf\u0131ndan Ehl-i Beyt’in yan\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n delili olarak kabul edilir.[15]<\/p>\n
Muhammed’in e\u015flerinin dahil edilmesi
\nMuhtemelen Ar\u0131nma Ayeti’ndeki \u00f6nceki emirler Muhammed’in e\u015flerine hitap etti\u011finden,[1] baz\u0131 S\u00fcnni yazarlar (el-Wahidi gibi) Ehl-i Beyt’i \u00f6zel olarak Muhammed’in e\u015fleri olarak yorumlam\u0131\u015flard\u0131r.[15][6] Di\u011ferleri, bu ayetin son pasaj\u0131n\u0131n \u00f6nceki emirlerle (eril \u00e7o\u011ful ve di\u015fil \u00e7o\u011ful zamirler) dilbilgisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan tutars\u0131z oldu\u011funu belirtmi\u015flerdir. Dolay\u0131s\u0131yla Ehl-i Beyt, Muhammed’in e\u015fleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir veya bunlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir.[13][1][23] \u00d6rne\u011fin \u0130bn Kesir, Ali, Fatima ve onlar\u0131n iki o\u011flunu da i\u00e7erir.[15]<\/p>\n
Baz\u0131lar\u0131 \u0130bn Abbas ve \u0130krime taraf\u0131ndan rivayet edilenler de dahil olmak \u00fczere baz\u0131 S\u00fcnni hadisler, Muhammed’in e\u015flerinin Ehl-i Beyt’e dahil edilmesini desteklemektedir.[28] Alternatif olarak Leaman, bir peygamberle evlili\u011fin onun ehl-i beytine dahil olmay\u0131 garanti etmedi\u011fini savunur. 11:73[6] ayetinde, Sara’n\u0131n \u0130brahim’in ehl-i beytine ancak onun iki peygamber olan \u0130shak ve Yakup’a yak\u0131nda anne olaca\u011f\u0131 haberini ald\u0131ktan sonra dahil edildi\u011fini ileri s\u00fcrer. Ayn\u0131 \u015fekilde Leaman, Musa’n\u0131n annesinin \u0130mran ile evli oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, Musa’n\u0131n annesi oldu\u011fu i\u00e7in 28:12 ayetinde ehl-i beyt \u00fcyesi olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrer.[7]<\/p>\n
Abbasiler, Ehl-i Beyt’e dahil olma tekliflerini desteklemek i\u00e7in, ne kadar asil ve kutsal olurlarsa olsunlar, kad\u0131nlar\u0131n bir soy (neseb) kayna\u011f\u0131 olarak kabul edilemeyece\u011fini savundular. Ayr\u0131ca Muhammed’in babas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Muhammed’in amcas\u0131 Abbas’\u0131n babas\u0131yla e\u015fit oldu\u011funu iddia ettiler.[6][29]<\/p>\n
Daha geni\u015f yorumlar
\nYukar\u0131da ima edildi\u011fi gibi, baz\u0131 S\u00fcnni yazarlar terimin uygulamas\u0131n\u0131 Ehl-i Beyt’e Muhammed’in (Beni Ha\u015fim) kabilesini,[6][4] Muhammed’in amcas\u0131 Abbas’\u0131n soyundan gelen Banu Muttalib’i[3] dahil edecek \u015fekilde geni\u015flettiler. (Abbasiler),[13][6][15] ve hatta Ha\u015fim’in ye\u011feni \u00dcmeyye’nin (Emeviler) soyundan gelenler.[1][15] \u00d6zellikle, Abbasilerin Ehl-i Beyt’e dahil olma iddialar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeyi ama\u00e7layan S\u00fcnni kaynaklarda Hadis el-Kisa’n\u0131n bir Abbasi versiyonu vard\u0131r.[15][30] Bu iddia, Abbasilerin halifelik iddialar\u0131n\u0131n mihenk ta\u015f\u0131 oldu.[6][1] Benzer \u015fekilde, Hadis al-Saqalayn’\u0131n S\u00fcnni bir versiyonu, Ehl-i Beyt’i Ali ve karde\u015flerinin (Aqil ve Cafer) torunlar\u0131 ve Muhammed’in amcas\u0131 Abbas ile tan\u0131mlar.[3][15]<\/p>\n
Ebu Bekir ve \u00d6mer de, her ikisi de Muhammed’in kay\u0131npederi olduklar\u0131 i\u00e7in, baz\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan destek\u00e7ileri taraf\u0131ndan Ehl-i Beyt’e dahil edilmi\u015ftir. Brunner’a g\u00f6re bunlar ve Emevilerin Ehl-i Beyt’e dahil edilmesiyle ilgili a\u00e7\u0131klamalar, Abbasi’nin Ehl-i Beyt’e dahil olma iddialar\u0131na ve me\u015fruiyet aray\u0131\u015flar\u0131na daha sonraki tepkiler olabilir.[1] Terim kimileri taraf\u0131ndan Kurey\u015f kabilesi[6][1] veya t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcman toplulu\u011fu olarak da yorumlanm\u0131\u015ft\u0131r.[3][1] \u00d6rne\u011fin Paret, P ayetinde beyt’i (lafzen “ev”) tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7[de\u011fi\u015ftir]
\nHoward, tipik bir S\u00fcnni uzla\u015fman\u0131n, Ehl-i Beyt’i Muhammed’in e\u015fleriyle birlikte Ehl-i Kisa (Muhammed, Ali, Fatima, Hasan, H\u00fcseyin) olarak yorumlamak oldu\u011fu sonucuna var\u0131r,[3] bu, orta\u00e7a\u011f S\u00fcnni m\u00fcfessirlerinin \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yans\u0131tabilir. [32] Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, Sharon’\u0131n farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ara\u015ft\u0131rmas\u0131na[6] dahil edilmi\u015ftir ve Goldziher ve yard\u0131mc\u0131 yazarlar\u0131[15] taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, ancak Madelung, Muhammed’le olan kan ba\u011flar\u0131 nedeniyle Beni Ha\u015fim’i de Ehl-i Beyt’e dahil etmektedir.[28]<\/p>\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u015eii \u0130slam, S\u00fcnni ve \u015eii kaynaklar\u0131nda bulunabilen otantik geleneklere i\u015faret ederek Ehl-i Beyt’i Muhammed, Ali, Fat\u0131ma, Hasan ve H\u00fcseyin ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131r.[33][7] G\u00f6r\u00fc\u015fleri Veccia Vaglieri ve Jafri taraf\u0131ndan desteklenmektedir.[23][34]<\/p>\n
\u0130slam’daki Yeri
\nKuran’da
\nM\u00fcsl\u00fcmanlar, Muhammed’in ev halk\u0131na h\u00fcrmet ederler.[4][2][5] Bilhassa, her namazda Muhammed’in ailesi (al) \u00fczerine sal\u00e2t edilir.[35] Kuran’da ge\u00e7mi\u015f peygamberlerin aileleri ve torunlar\u0131 \u00f6nemli bir yere sahiptir. \u00d6zellikle ge\u00e7mi\u015f peygamberlerden sonra onlar\u0131n soyundan gelenler, babalar\u0131n\u0131n ahdini bozmamak i\u00e7in manevi ve maddi miras\u00e7\u0131lar olurlar.[36][37] Jafri, bir peygamber ailesinin kutsall\u0131\u011f\u0131n\u0131n Muhammed zaman\u0131nda kabul edilen bir ilke oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrerken,[34] Madelung, Muhammed’in soyundan Kuran’da \u00e7e\u015fitli ba\u011flamlarda bahsedildi\u011fine inanmaktad\u0131r.[38]
\nMawadda Ayet
\nMawadda Ayeti olarak da bilinen Kuran’\u0131n 42:23 ayeti pasaj\u0131 i\u00e7erir.
\n[Ey Muhammed!] De ki: “Ben buna kar\u015f\u0131l\u0131k sizden akraba sevgisinden ba\u015fka bir \u00fccret istemiyorum.”[39]
\nBu ayette ge\u00e7en akraba (el-kurba) kelimesi \u015eiiler taraf\u0131ndan Ehl-i Beyt olarak yorumlanm\u0131\u015ft\u0131r.[40] \u0130bn \u0130shak (\u00f6.\u2009767), peygamberin kurba’y\u0131 k\u0131z\u0131 Fat\u0131ma, kocas\u0131 Ali ve iki o\u011fullar\u0131 Hasan ve H\u00fcseyin olarak belirledi\u011fini anlat\u0131r.[41] Madelung’un aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Hasan ibn Ali, 661’de babas\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra halife olarak yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131nda Mawadda Ayetinden bahsetmi\u015f ve kendisinin “[Tanr\u0131’n\u0131n] sevgisini farz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Ehl-i Beyt’e ait oldu\u011funu” s\u00f6ylemi\u015ftir. Kitab\u0131nda [Kuran’da]…”[42]<\/p>\n
Mawadda Ayetinden \u015eiiler taraf\u0131ndan Ehl-i Beyt’in y\u00fcksek stat\u00fcs\u00fc hakk\u0131nda s\u0131k s\u0131k al\u0131nt\u0131 yap\u0131l\u0131r.[43] Oniki \u0130mamc\u0131 \u015eia’da bu ayetteki sevgi, zahiri ve bat\u0131ni rehberli\u011fin kayna\u011f\u0131 olarak Ehl-i Beyte itaati de gerektirir.[5][40] 34:47[41] ayetinin a\u015fa\u011f\u0131daki pasaj\u0131na at\u0131fta bulunarak, bu itaatin her \u015feyden \u00f6nce m\u00fcminlere fayda sa\u011flayaca\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131r, “De ki: ‘Ben sizden bir \u00fccret istemiyorum; o sizindir (fa-huwa) la-kum).'”[44]<\/p>\n
Baydawi, el-Razi[45] ve \u0130bn Maghazili[41] dahil olmak \u00fczere baz\u0131 S\u00fcnni yorumcular \u015eii g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131l\u0131yor. Ancak \u00e7o\u011fu S\u00fcnni yazar, \u015eii g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc reddediyor ve \u00e7e\u015fitli alternatifler sunuyor.[39] Taber\u00ee’nin tercih etti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f, Mev\u00e2dda Ayetinin M\u00fcsl\u00fcmanlara peygamberi onunla olan kan ba\u011flar\u0131ndan dolay\u0131 sevmelerini \u00f6\u011f\u00fctledi\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir.[43][46] Alternatif olarak Madelung, Mawadda Ayetinin genel olarak akrabalara kar\u015f\u0131 sevgi talep etti\u011fini \u00f6ne s\u00fcrer.[43]<\/p>\n
M\u00fcbahala Ayet
\nBa\u015fka bir \u00f6rnek, Kuran’\u0131n 3:61 ayetidir. Necran’dan bir H\u0131ristiyan delegasyonuyla \u0130sa hakk\u0131nda sonu\u00e7suz kalan bir tart\u0131\u015fman\u0131n ard\u0131ndan, her iki taraf\u0131n da yalanc\u0131 kim olursa olsun Tanr\u0131’n\u0131n lanetini dilemek i\u00e7in dua edece\u011fi mubuhala yapmaya karar verildi. Bu, Muhammed’in Kuran’\u0131n Mubahala Ayeti olarak da bilinen 3:61 ayetini ald\u0131\u011f\u0131 bildirildi.<\/p>\n
Sana [\u0130sa hakk\u0131nda] gelen bilgiden sonra, kim seninle bu konuda tart\u0131\u015f\u0131rsa, de ki: “Gelin, o\u011fullar\u0131m\u0131z\u0131 ve o\u011fullar\u0131n\u0131z\u0131, kad\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131 ve kad\u0131nlar\u0131n\u0131z\u0131, kendimizi ve kendinizi \u00e7a\u011f\u0131ral\u0131m. Allah’\u0131n laneti yalan s\u00f6yleyenlerin \u00fczerine olsun diye \u015fiddetle dua edin.”[50]
\nMadelung, Mubahala Ayetindeki ‘o\u011fullar\u0131m\u0131z’ ifadesinin Muhammed’in torunlar\u0131 Hasan ve H\u00fcseyin’e at\u0131fta bulunmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyor. Bu durumda, diye devam ediyor, anne babalar\u0131 Ali ve Fatima’y\u0131 da davaya dahil etmek mant\u0131kl\u0131 olacakt\u0131r.[51] Madelung, Muhammed taraf\u0131ndan bu \u00f6nemli rit\u00fcele dahil edilmelerinin, ailesinin dini r\u00fctbesini y\u00fckseltmi\u015f olmas\u0131 gerekti\u011fini yaz\u0131yor.[51] Benzer bir g\u00f6r\u00fc\u015f Lalani taraf\u0131ndan dile getirilmektedir.[52]<\/p>\n
Muhammed’in taraf\u0131nda bulunanlar aras\u0131nda \u015eii gelenekleri, ‘kad\u0131nlar\u0131m\u0131z’\u0131n Fatima’ya ve ‘bizim’in Ali’ye at\u0131fta bulundu\u011fu konusunda hemfikirdir.[53] \u00d6zellikle ayet, Ali’den Muhammed’in \u00f6z\u00fc olarak s\u00f6z etti\u011finden, \u015eia Ali’nin peygamberle ayn\u0131 yetkiye sahip oldu\u011funu savunur.[54] Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, el-Tabari’nin \u00e7o\u011fu S\u00fcnni hesab\u0131, olay\u0131n kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 vermezken, el-Razi ve el-Suyuti de dahil olmak \u00fczere di\u011fer baz\u0131 S\u00fcnni tarih\u00e7iler \u015eii g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131l\u0131yor[51][55][49].[56] ]<\/p>\n
Mubahala Olay\u0131 ile ilgili baz\u0131 rivayetler, Muhammed, Ali, Fat\u0131ma, Hasan ve H\u00fcseyin’in Muhammed’in c\u00fcppesinin alt\u0131nda durdu\u011funu ve bu be\u015f ki\u015finin bu nedenle Ehl-i Kisa (lafzen ‘pelerin halk\u0131’) olarak bilindi\u011fini ekler.[57] 17] Mubahala’da Muhammed’in Ehl-i Beyt’i Ali, Fatima ve iki o\u011flu olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131, \u015eii ve kanonik Sahih M\u00fcslim ve Sunan al-Tirmidhi de dahil olmak \u00fczere baz\u0131 S\u00fcnni kaynaklara g\u00f6re bildirilmi\u015ftir.[25]<\/p>\n
hums
\nKuran ayr\u0131ca Muhammed’in akrabalar\u0131 i\u00e7in ganimetlerin be\u015fte birini (hums) ve fey’in bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ay\u0131r\u0131r. \u0130kincisi, M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde fethedilen topraklar\u0131 ve m\u00fclkleri i\u00e7erir.[43] Sadaka verme, \u0130slam’da bir ar\u0131nma eylemi olarak kabul edildi\u011finden, bu Kuran direktifi, Kuran’daki safl\u0131k durumlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Muhammed ve ailesinin sadakadan (sadaka, zekat) d\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131n bir telafisi olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.[58]<\/p>\n
Hadis literat\u00fcr\u00fcnde
\nMuhammed’in Ehl-i Beyt’in \u00f6nemini defalarca vurgulad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yleniyor. Buna bir \u00f6rnek, S\u00fcnni ve \u015eii yetkililer taraf\u0131ndan geni\u015f \u00e7apta rivayet edilen Hadis al-Saqalayn’d\u0131r.[24][59][60][61] \u00d6zellikle S\u00fcnni kanonik bir kaynak olan M\u00fcsned \u0130bn Hanbel’de yer alan Hadis-i Sekaleyn’in versiyonu \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
Ben size iki hazine b\u0131rakt\u0131m ki, onlara sar\u0131l\u0131rsan\u0131z benden sonra sap\u0131tmazs\u0131n\u0131z. Biri di\u011ferinden daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr: G\u00f6kten yere gerilmi\u015f bir ip olan Allah’\u0131n kitab\u0131 ve soyum olan Ehl-i beytim. [Cennetteki Bolluk] Havuzuna d\u00f6n\u00fcnceye kadar bu ikisi ayr\u0131lmayacakt\u0131r.[24]
\nS\u00fcnni kaynaklarda bu hadisin biraz farkl\u0131 birka\u00e7 versiyonu vard\u0131r ve bu, Muhammed’in bu ifadeyi bir\u00e7ok kez tekrarlam\u0131\u015f olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr. Bilhassa bir ba\u015fka \u015fer’\u00ee S\u00fcnn\u00ee kaynak olan es-S\u00fcnen-i K\u00fcbra’da yer alan versiyonda, “Benden sonra iki [hazineye] nas\u0131l davranaca\u011f\u0131n\u0131za dikkat edin.”[62] Bu hadisin baz\u0131 S\u00fcnni versiyonlar\u0131nda da uyar\u0131 yer almaktad\u0131r. , ehl-i beyt yerine s\u00fcnnet kelimesi ge\u00e7mektedir.[3][1]<\/p>\n
Momen’e g\u00f6re ba\u015fka bir \u00f6rnek, Muhammed’e atfedilen ve \u015eii ve S\u00fcnni kaynaklar taraf\u0131ndan \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde bildirilen Sand\u0131k Hadisi’dir.[63] Gemi Hadisi’nin bir versiyonunda, “Benim evimdekilerin durumu Nuh’un gemisi gibidir: Kim ona binerse emniyettedir, kim onu terk ederse bo\u011fulur.”[63][64][6] Muhammed’e, “Nefsim kudret elinde olan Allah’a yemin ederim ki, bir kimse onlar\u0131 [Muhammed’in ailesini] Allah i\u00e7in ve onlar benim akrabam olduklar\u0131 i\u00e7in sevmedik\u00e7e, kalbine iman asla girmez.”[64]<\/p>\n
M\u00fcsl\u00fcman topluluklarda
\nBir\u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman toplulukta, Ali ve Fatima’n\u0131n soyundan geldi\u011fini iddia eden ki\u015filere y\u00fcksek sosyal stat\u00fc verilir. Bunlara seyyid veya \u015ferif denir.[27][4][26] Campo, S\u00fcnnilerin Ehl-i Beyt’e sayg\u0131 duydu\u011funu yazar[4], ancak Brunner bunun modern zamanlara kadar b\u00f6yle oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrer.[1] \u00c7o\u011fu Sufi tarikat\u0131 (karde\u015flik), manevi zincirlerini Ali arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Muhammed’e kadar izler ve Ehl-i Kisa’y\u0131 Kutsal Be\u015fli olarak kabul eder.[4]<\/p>\n
Bununla birlikte, Ehl-i Beyt’e en y\u00fcksek itibar\u0131 verenler (Oniki ve \u0130smaili) \u015eiilerdir ve onlar\u0131 M\u00fcsl\u00fcman toplumun yan\u0131lmaz liderleri olarak g\u00f6r\u00fcrler. Ayr\u0131ca Ehl-i Beyt’in (\u00f6zellikle H\u00fcseyin’in) katland\u0131\u011f\u0131 ac\u0131 ve \u015fehadetin ilah\u00ee sebep ve \u0131st\u0131raplar\u0131yla empati kuranlar i\u00e7in kurtar\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcne inan\u0131rlar.[2][4] Oniki \u0130mamc\u0131 \u015eiiler, yery\u00fcz\u00fcndeki zulm\u00fc ve zulm\u00fc yenerek bar\u0131\u015f ve adalet \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ba\u015flatacak olan Mehdi’nin mesihini beklemektedir.[65][4] \u00c7e\u015fitli \u015eii kaynaklar\u0131 da yarat\u0131l\u0131\u015f sebebi olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc Ehl-i Beyt’e kozmolojik \u00f6nem atfeder.[3]<\/p>\n
Campo’ya g\u00f6re, Fas’\u0131n Alevi hanedan\u0131, Irak ve \u00dcrd\u00fcn’\u00fcn Ha\u015fimi hanedan\u0131 ve \u0130ran devriminin lideri Humeyni de dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman devlet ba\u015fkan\u0131 ve politikac\u0131, Muhammed’in ailesinden kan geldi\u011fini iddia etti.[4]<\/p>\n
Bat\u0131l\u0131 Kaynaklardan Ara\u015ft\u0131ran ve \u00c7eviren ;:<\/p>\n
Mehmet \u00d6zg\u00fcr Ersan<\/p>\n
Abdal Yesari<\/p>\n
Referanslar
\nal\u0131nt\u0131lar
\n^ a b c d e f g h i j k l m n Brunner 2014.
\n^ a b c d Campo 2009.
\n^ a b c d e f g h i Goldziher, Arendonk & Tritton 2022.
\n^ a b c d e f g h i j Campo 2004.
\n^ a b c Mavani 2013, s. 41.
\n^ a b c d e f g h i j k l m n o p Sharon 2004.
\n^ a b c d Leaman 2006.
\n^ Madelung 1997, s. 10.
\n^ Madelung 1997, s. 9, 10.
\n^ Madelung 1997, s. 8.
\n^ Madelung 1997, s. 17.
\n^ Jafri 1979, s. 14\u201316.
\n^ a b c d e Nasr ve ark. 2015, s. 2331.
\n^ Abbas 2021, s. 65.
\n^ a b c d e f g h i j k Howard 1984.
\n^ Madelung 1997, s. 14, 15.
\n^ a b c Algar 1984.
\n^ Mavani 2013, s. 71.
\n^ Lalani 2000, s. 69, 147.
\n^ Momen 1985, s. 16\u20137, 325.
\n^ Soufi 1997, s. 6.
\n^ Soufi 1997, s. 7\u20138.
\n^ a b c d Veccia Vaglieri 2022a.
\n^ a bc Momen 1985, s. 16.
\n^ a b Momen 1985, s. 16, 325.
\n^ a b Esposito 2004, s. 9.
\n^ a b Glass\u00e9 2003.
\n^ a b Madelung 1997, s. 15.
\n^ Jafri 1979, s. 195.
\n^ Thurlkill 2008, s. 22.
\n^ Madelung 1997, s. 11.
\n^ Soufi 1997, s. 16.
\n^ Momen 1985, sayfa 16, 17.
\n^ a b Jafri 1979, s. 17.
\n^ Soufi 1997, s. 16\u20137.
\n^ Madelung 1997, s. 8\u201312.
\n^ Jafri 1979, s. 15\u201317.
\n^ Madelung 1997, s. 12.
\n^ a b Nasr ve di\u011ferleri. 2015, s. 2691.
\n^ a b Lalani 2000, s. 66.
\n^ a b c Mavani 2013, s. 41, 60.
\n^ Madelung 1997, s. 311\u20132.
\n^ a bcd Madelung 1997, s. 13.
\n^ Nasr ve di\u011ferleri. 2015, s. 2361.
\n^ Momen 1985, s. 152.
\n^ Gril 2003, s. 236.
\n^ Madelung 1997, s. 15, 16.
\n^ Momen 1985, sayfa 13\u20134.
\n^ a b Bar-Asher & Kofsky 2002, s. 141.
\n^ Nasr ve di\u011ferleri. 2015, s. 330.
\n^ a b c Madelung 1997, s. 16.
\n^ Lalani 2000, s. 29.
\n^ Mavani 2013, sayfa 71\u20132.
\n^ Mavani 2013, s. 72.
\n^ Momen 1985, s. 14.
\n^ Abbas 2021, s. 211.
\n^ Momen 1985, sayfa 14, 16\u20137.
\n^ Madelung 1997, s. 14.
\n^ Mavani 2013, s. 80.
\n^ Emir-Moezzi 2022.
\n^ Veccia Vaglieri 2022b.
\n^ Abbas 2021, s. 81.
\n^ a b Momen 1985, s. 17.
\n^ a b Nasr ve di\u011ferleri. 2015, s. 2332.
\n^ Mavani 2013, s. 240.
\nkaynaklar
\nAbbas, H. (2021). Peygamberin Varisi: Ali \u0130bn Ebi Talib’in Hayat\u0131 . Yale \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131. ISBN 9780300252057.
\nAlgar, H. (1984). “\u00c2L-E \u02bfAB\u0100”. Encyclop\u00e6dia Iranica. cilt I. s. 742.
\nAmir-Moezzi, MA (2022). “Ghadir Hum”. \u0130slam Ansiklopedisi (\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bask\u0131). \u00c7evrimi\u00e7i Brill Referans\u0131.
\nBar-Asher, Meir M.; Kofsky, Aryeh (2002). Nusayri-Alevi Dini: Teolojisi ve Liturjisi \u00dczerine Bir \u0130nceleme. Brill. ISBN 978-9004125520.
\nBrunner, R. (2014). “Ehl-i Beyt”. Fitzpatrick’te, C.; Walker, AH (edit\u00f6rler). Tarih, D\u00fc\u015f\u00fcnce ve K\u00fclt\u00fcrde Muhammed: Allah’\u0131n Peygamberinin Ansiklopedisi. s. 5\u20139.
\nCampo, JE (2004). “EHL-BEYT”. Martin’de R.C. (ed.). \u0130slam ve M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131 Ansiklopedisi. Macmillan Referans\u0131. sayfa 25, 26.
\nCampo, JE (2009). “ehl-i beyt”. \u0130slam Ansiklopedisi. Dosyadaki Ger\u00e7ekler, Inc. s. 23. ISBN 978-0-8160-5454-1.
\nEsposito, JL (2004). Oxford \u0130slam S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc. Oxford \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131. P. 9. ISBN 9780199757268.
\nGlass\u00e9, C. (2003). “Ehl-i Beyt”. Yeni \u0130slam Ansiklopedisi. Rowman Altamira. P. 31. ISBN 9780759101906.
\nGoldziher, \u0130.; Arendonk, C. van; Tritton, AS (2022). “Ehl-i Beyt”. Bearman, P.’de (ed.). \u0130slam Ansiklopedisi (\u0130kinci bask\u0131). \u00c7evrimi\u00e7i Brill Referans\u0131.
\nGril, Denis (2003). “A\u015fk ve tutku”. McAuliffe’de, Jane Dammen (ed.). Kuran Ansiklopedisi. cilt 3. Brill. sayfa 233\u20137. ISBN 9789004123557.
\nHoward, I.K.A. (1984). “EHL-E BEYT”. Encyclop\u00e6dia Iranica. cilt 1\/6. P. 635.
\nJafri, SHM (1979). \u015eii \u0130slam’\u0131n K\u00f6kenleri ve Erken Geli\u015fimi. Londra: Longman.
\nLalani, Arzina R. (2000). Erken \u015eii D\u00fc\u015f\u00fcncesi: \u0130mam Muhammed el-Bak\u0131r’\u0131n \u00d6\u011fretileri. I. B. Tauris. ISBN 978-1860644344.
\nLeaman, \u00d6. (2006). “EHL-BEYT”. Leaman’da, O. (ed.). Kuran: Bir Ansiklopedi. Taylor ve Francis. sayfa 16, 17.
\nMadelung, W (1997). Muhammed’e Ge\u00e7i\u015f: Erken Hilafet \u00dczerine Bir Ara\u015ft\u0131rma . Cambridge \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131. ISBN 9780521646963.
\nMavani, H. (2013). Oniki \u0130mamc\u0131 \u015eiilikte Dini Otorite ve Siyasal D\u00fc\u015f\u00fcnce: Ali’den Humeyni Sonras\u0131na. Routledge. ISBN 9781135044732.
\nMomen, M. (1985). \u015eii \u0130slam’a Giri\u015f. Yale \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131. ISBN 9780300034998.
\nNasr, S.H.; Da\u011fl\u0131, C.K.; Dakake, MM; Lumbard, J.E.B.; Rustom, M., ed. (2015). \u00c7al\u0131\u015fma Kur’an: Yeni Bir Terc\u00fcme ve Tefsir . Harper Collins. ISBN 9780062227621.
\nSharon, M. (2004). “Evin Halk\u0131”. McAuliffe’de, JD (ed.). Kuran Ansiklopedisi. cilt 4. Parlak. 48\u201353. ISBN 9789004123557.
\nSoufi, Denise Louise (1997). Klasik \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesinde Fat\u0131ma \u0130mgesi (Doktora tezi). Princeton \u00dcniversitesi. ProQuest 304390529.
\nThurlkill, Mary F. (2008). Kad\u0131nlar Aras\u0131ndan Se\u00e7ilmi\u015fler: Orta\u00e7a\u011f Hristiyanl\u0131\u011f\u0131nda ve \u015eii \u0130slam\u0131nda Meryem ve Fat\u0131ma. Notre Dame Pess \u00dcniversitesi. ISBN 9780268093822.
\nVeccia Vaglieri, L. (2022a). “F\u0101\u1e6dima”. Bearman, P.’de (ed.). \u0130slam Ansiklopedisi (\u0130kinci bask\u0131). \u00c7evrimi\u00e7i Brill Referans\u0131.
\nVeccia Vaglieri, L. (2022b). “G\u0332h\u0332ad\u012br K\u0332h\u0332umm”. \u0130slam Ansiklopedisi (\u0130kinci bask\u0131). \u00c7evrimi\u00e7i Brill Referans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ehl-i Beyt (Arap\u00e7a: \u0623\u064e\u0647\u0652\u0644 \u0671\u0644\u0652\u0628\u064e\u064a\u0652\u062a, lafzen ‘evin halk\u0131’) Muhammed’in soy a\u011fac\u0131na at\u0131fta bulunur, ancak bu terim S\u00fcnni \u0130slam’da Banu Ha\u015fim’in (Muhammed’in klan\u0131) t\u00fcm torunlar\u0131n\u0131 kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletilmi\u015ftir. ve hatta t\u00fcm…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":81,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-481","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makale"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/481","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=481"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/481\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":482,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/481\/revisions\/482"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/81"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=481"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=481"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}