{"id":493,"date":"2023-09-22T08:10:45","date_gmt":"2023-09-22T08:10:45","guid":{"rendered":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/?p=493"},"modified":"2023-09-22T08:10:45","modified_gmt":"2023-09-22T08:10:45","slug":"batili-kaynaklara-gore-tarikat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/?p=493","title":{"rendered":"BATILI KAYNAKLARA G\u00d6RE TAR\u0130KAT"},"content":{"rendered":"

Bir tarikat (veya tarikat; Arap\u00e7a: \u0637\u0631\u064a\u0642\u0629 \u1e6dar\u012bqah), bir tasavvuf okulu veya tarikat\u0131 veya \u00f6zellikle “nihai hakikat” olarak terc\u00fcme edilen hakikati aramak amac\u0131yla b\u00f6yle bir tarikat\u0131n mistik \u00f6\u011fretimi ve ruhani uygulamalar\u0131 i\u00e7in bir kavramd\u0131r.[ 1]<\/p>\n

Bir tarikat\u0131n, lider veya manevi direkt\u00f6r rol\u00fcn\u00fc oynayan bir m\u00fcr\u015fidi (rehberi) vard\u0131r. Bir tarikat\u0131n \u00fcyeleri veya m\u00fcritleri m\u00fcridin (tekil murid) olarak bilinir, yani “arzulu” anlam\u0131na gelir, yani. “Tanr\u0131 bilgisini istemek ve Tanr\u0131’y\u0131 sevmek” (faqir olarak da adland\u0131r\u0131l\u0131r). Tarikat’\u0131n Yahudili\u011fin Tzadik ile ayn\u0131 oldu\u011funa inan\u0131l\u0131yor ve “do\u011fru y\u00f6nlendirilen” anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n

“Yol, patika” metaforu, ayn\u0131 zamanda “yol”, daha spesifik olarak “a\u015f\u0131nm\u0131\u015f yol, su birikintisine giden yol” anlamlar\u0131na da gelen \u015feriat terimi ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Tarikat’\u0131n “yol” metaforu, mutasavv\u0131f taraf\u0131ndan izlenen, “\u00e7ok y\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f yol”dan veya \u015feriat\u0131n zahiri yolundan bat\u0131ni hakikata do\u011fru devam eden daha ileri bir yoldur. \u015eeriat, tarikat ve hakikat ard\u0131 ard\u0131na gelen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc bir “mak\u00e2m”a marifet denir. Bu, Bat\u0131 mistisizmindeki unio mystica’ya tekab\u00fcl eden, haqiqa’n\u0131n “g\u00f6r\u00fcnmeyen merkezi” ve mistiklerin nihai amac\u0131d\u0131r. Tasavvuf ve tasavvuf ve \u0130slami bat\u0131nili\u011fe at\u0131fta bulunan Arap\u00e7a bir kelime olan tasavvuf, Bat\u0131’da Tasavvuf olarak bilinir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

D\u00f6rt Manevi Makamdaki \"Tarikat\": D\u00f6rt Makam, \u015eeriat, Tarikat, Hakika ve \"gayb\" say\u0131lan ve asl\u0131nda Hakika b\u00f6lgesinin merkezinde yer alan d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc makam marifettir. D\u00f6rt istasyonun da \u00f6z\u00fc budur.<\/span><\/pre>\n
 <\/p>\n
Tasavvufi Sufi tarikatlar\u0131n\u0131n listesi<\/strong><\/p>\n
D\u00f6rt Manevi Makamda “Tarikat”: D\u00f6rt Makam, \u015eeriat, Tarikat, Hakikat ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc makam, “gayb” say\u0131lan ve fiilen hakika b\u00f6lgesinin merkezinde yer alan marifettir. D\u00f6rt istasyonun da \u00f6z\u00fc budur.
\nBat\u0131’daki en pop\u00fcler tarikat, Celaleddin Muhammed Rumi’nin ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Mevleviliktir. Ayn\u0131 zamanda Hac\u0131 Bekta\u015f Veli’nin ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Bekta\u015fi Tarikat\u0131 da kuruldu. G\u00fcney Asya’daki be\u015f b\u00fcy\u00fck tarikat \u015funlard\u0131r: Baha-ud-Din Naqshband Buhari’nin ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Nak\u015fibendi Tarikat\u0131; Abd\u00fclkadir Geylani’nin ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Kadiri Tarikat\u0131[2]; Khawaja Moinuddin Chishti en \u00fcnl\u00fc \u015feyh iken, Khawaja Mawdood Chisti’nin ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Chishti Tarikat\u0131; Shahab al-Din Suhreverdi’nin ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan S\u00fchreverdi Tarikat\u0131; Burhaniyya, Pakistan ve Hindistan halk\u0131 aras\u0131nda pop\u00fcler hale geliyor. Afrika’daki b\u00fcy\u00fck tarikatlar aras\u0131nda Muridiyya, Burhaniyya ve Tijaniyya bulunmaktad\u0131r. Di\u011ferleri bir tarikat\u0131n yan dallar\u0131 olabilir. \u00d6rne\u011fin, Kalenderiye’nin k\u00f6kleri Melamatiyye’dedir ve tarikatlar\u0131n Vefa’i ( Yeseviyya-S\u00fcnni ve B\u00e2t\u0131niyye-\u015eii kombinasyonu) S\u00fchreverdi tarikat\u0131n\u0131n yan dallar\u0131d\u0131r. 13. y\u00fczy\u0131l\u0131n \u00fcnl\u00fc Sufi azizi Ashraf Jahangir Semnani’den sonra Ashrafia[3], Chishti ruhani soyunun alt koludur. Maizbhandari Tariqa veya Maizbhandari Sufi tarikat\u0131[4], \u0130slam peygamberi Muhammed’in 27. torunu olan Gausul Azam Shah Sufi Syed Ahmadullah Maizbhandari (MS 1826 – MS 1906) taraf\u0131ndan 19. y\u00fczy\u0131lda Banglade\u015f’te kurulan \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirilmi\u015f bir Sufizm tarikat\u0131d\u0131r. Warsi Tariqa, Waris Ali Shah taraf\u0131ndan kuruldu.[5][6]<\/p>\n
Belirli bir Sufi tarikat\u0131na \u00fcyelik, kat\u0131 otorite ve ayinlerle s\u0131n\u0131rlanan H\u0131ristiyan manast\u0131r tarikatlar\u0131n\u0131n aksine, ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 de\u011fildir. Sufiler genellikle \u00e7e\u015fitli tarikatlar\u0131n \u00fcyeleridir.[kaynak belirtilmeli] Sufi tarikatlar\u0131n\u0131n m\u00fcnhas\u0131r olmay\u0131\u015f\u0131, tasavvufun sosyal uzant\u0131s\u0131 i\u00e7in sonu\u00e7lar do\u011furur. Tamamen siyasi bir analizin \u00f6ne s\u00fcrebilece\u011fi gibi, s\u0131f\u0131r toplaml\u0131 bir rekabete d\u00fc\u015fk\u00fcn olarak kabul edilemezler. Daha ziyade, bunlar\u0131n ortak etkisi, Sufizme bireysel ve izole edilmi\u015f deneyimler yerine birikimli bir gelenek b\u00fct\u00fcn\u00fc kazand\u0131rmakt\u0131r.[7]<\/p>\n
\u00c7o\u011fu durumda \u015feyh, emri devralacak olan halifesini veya “halefini” [8] ya\u015fam\u0131 boyunca aday g\u00f6sterir. Nadir durumlarda, \u015feyh bir halife koymadan \u00f6l\u00fcrse, tarikat \u00f6\u011frencileri oylamayla ba\u015fka bir ruhani lider se\u00e7erler. Baz\u0131 tarikatlarda m\u00fcr\u015fid ile ayn\u0131 tarikattan halife al\u0131nmas\u0131 tavsiye edilmi\u015ftir. Baz\u0131 gruplarda halifenin \u015feyhin o\u011flu olmas\u0131 \u00e2det iken, di\u011fer gruplarda halife ile \u015feyh normal olarak akraba de\u011fildir. Yine ba\u015fka tarikatlarda bir halef, \u00fcyelerinin ruhani r\u00fcyalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla belirlenebilir.<\/p>\n
Tarikatlar\u0131n silsileleri (Arap\u00e7a: \u0633\u0644\u0633\u0644\u0629) “\u015feyhlerin zinciri, soyu” vard\u0131r. T\u00fcm tarikatlar, Ali arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Muhammed’e geri g\u00f6t\u00fcren bir silsile iddias\u0131ndad\u0131r.[9] Nak\u015fibendi silsilesi hari\u00e7, k\u00f6kleri S\u00fcnni \u0130slam’\u0131n ilk Halifesi Ebu Bekir’e kadar uzan\u0131r.[10]<\/p>\n
Her m\u00fcrid tarikata girdi\u011finde m\u00fcr\u015fidi taraf\u0131ndan izin verilen avrad\u0131n\u0131 veya g\u00fcnl\u00fck k\u0131raatlerini al\u0131r (genellikle sabah namaz\u0131ndan \u00f6nce veya sonra, ikindi namaz\u0131ndan sonra ve ak\u015fam namaz\u0131ndan sonra okunur). Genellikle bu okumalar kapsaml\u0131 ve zaman al\u0131c\u0131d\u0131r (\u00f6rne\u011fin, avrad belirli bir form\u00fcl\u00fc 99, 500 ve hatta 1000 defa okumaktan olu\u015fabilir). Ayn\u0131 zamanda (farz namazlar\u0131n Mekke’ye d\u00f6n\u00fck olarak k\u0131l\u0131nmas\u0131 gibi) bir ar\u0131nm\u0131\u015fl\u0131k i\u00e7inde olunmal\u0131d\u0131r. Bir \u00f6\u011frenci (m\u00fcrid) sadece bir inisiyeden di\u011fer Sufi derecelerine ge\u00e7tik\u00e7e (genellikle ek inisiyasyonlar gerektirir) k\u0131raatler de\u011fi\u015fir. Ba\u015flatma t\u00f6reni rutindir ve Kuran’\u0131n 1. b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn okunmas\u0131n\u0131 ve ard\u0131ndan tek bir c\u00fcmle duas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Derecede y\u00fckselmek i\u00e7in kriterlerin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekir: yayg\u0131n yol, Burhaniyye \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi tek bir c\u00fcmle duay\u0131 82.000 veya daha fazla tekrar etmektir, bu say\u0131 elde edilen her r\u00fctbe ile artar. Meditasyon s\u0131ras\u0131nda al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k bir etkile\u015fim ya\u015fayan m\u00fcridler: “Bir peygamber g\u00f6rmek ister miydiniz?” gibi sesler duyarlar. veya Murid ile ileti\u015fim kurabilecek vizyonlara bak\u0131n, ruhlara ula\u015fma giri\u015fiminde haftal\u0131k grup dualar\u0131 olan “Ha\u1e0dra” da, ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 bir \u015fey deneyimlemeleri ve aktarmalar\u0131 muhtemel oldu\u011fundan, de\u011fer verilir. Bu m\u00fcrid di\u011ferlerinden daha h\u0131zl\u0131 terfi ettirilir. En az yayg\u0131n olan yol, Katolik Azizli\u011finkine benzer kriterlerle bir mucizenin ger\u00e7ekle\u015fmesine neden olmakt\u0131r.<\/p>\n
\u00c7o\u011funlukla, gev\u015fek bir \u015fekilde Sufizm olarak adland\u0131r\u0131lan \u0130slam’\u0131n ruhani geleneklerinin takip\u00e7isi olan bu gruplar, bazen Ulma’dan veya resmi olarak yetkilendirilmi\u015f alimlerden farkl\u0131yd\u0131 ve genellikle \u0130slam’\u0131n gayri resmi misyonerleri olarak hareket ettiler. \u0130nanc\u0131n duygusal ifadeleri i\u00e7in kabul edilen yollar sa\u011flad\u0131lar ve Tarikatlar M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131n\u0131n her k\u00f6\u015fesine yay\u0131ld\u0131 ve \u00e7o\u011fu zaman b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerine g\u00f6re bir dereceye kadar siyasi n\u00fcfuz kulland\u0131lar (\u00f6rne\u011fin, Safevi \u015feyhlerinin ordular \u00fczerindeki etkisini ele alal\u0131m). Timurlenk’in ya da Ali-Shir Nava’i’nin T\u00fcrk dilindeki misyonerlik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131<\/p>\n
Tarih<\/strong><\/p>\n
Tarikatlar, \u0130slam’\u0131n 9. ila 14. y\u00fczy\u0131llarda Sahra-alt\u0131’nda yay\u0131lmas\u0131nda \u00f6zellikle etkili oldular ve burada Kuzey Afrika ile Sahra alt\u0131 Gana ve Mali krall\u0131klar\u0131 aras\u0131ndaki ticaret yollar\u0131 boyunca g\u00fcneye yay\u0131ld\u0131lar. Bat\u0131 Afrika k\u0131y\u0131lar\u0131nda Nijer nehri k\u0131y\u0131lar\u0131nda Zaviyeler kurdular ve hatta el-Murabitun veya Almoravids gibi ba\u011f\u0131ms\u0131z krall\u0131klar kurdular. Al Hakika Mizaan Mizaani Sufi tarikat\u0131, a\u011f\u0131r i\u00e7selle\u015ftirme ve meditasyonlarla ilgilenir, onlar\u0131n ruhani uygulamalar\u0131na Al Qudra Mizaan [(Amerika Birle\u015fik Devletleri)] denir. Senusi tarikat\u0131, 19. y\u00fczy\u0131lda Afrika’daki misyonerlik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde dahil oldu ve \u0130slam’\u0131n \u00f6\u011fretildi\u011fi bir zaviye a\u011f\u0131 kurarak hem \u0130slam’\u0131 hem de y\u00fcksek d\u00fczeyde okuryazarl\u0131\u011f\u0131 Afrika’n\u0131n g\u00fcneyinde \u00c7ad G\u00f6l\u00fc ve \u00f6tesine yayd\u0131.<\/p>\n
Orta Asya’n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ve g\u00fcney Rusya, Tarikatlar\u0131n misyonerlik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sayesinde \u0130slam’a kazan\u0131ld\u0131 ve M\u00fcsl\u00fcman bir ordunun asla ayak basmad\u0131\u011f\u0131 Endonezya n\u00fcfusunun \u00e7o\u011funlu\u011fu, hem M\u00fcsl\u00fcman t\u00fcccarlar\u0131n hem de Sufi misyonerlerin azmi sayesinde \u0130slam’a d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Hindistan’da tasavvuf, \u0130slam’\u0131n elit ve halk d\u00fczeyinde yay\u0131lmas\u0131nda benzer \u015fekilde \u00f6nemli bir rol oynad\u0131; m\u00fczi\u011fi, sanat\u0131 ve \u015fiiri, son derece sofistike bir \u0130ran toplumunda geli\u015fti.<\/p>\n
Tarikatlar, 17. y\u00fczy\u0131lda Ma Laichi ve Mekke ve Yemen’de e\u011fitim alm\u0131\u015f di\u011fer \u00c7inli Sufiler taraf\u0131ndan \u00c7in’e getirildi ve ayn\u0131 zamanda Ka\u015fgarl\u0131 Sufi \u00fcstad\u0131 Afaq Khoja’n\u0131n ruhani torunlar\u0131ndan etkilendi. \u00c7in topraklar\u0131nda bu kurumlar menhuan olarak bilinmeye ba\u015fland\u0131 ve genel merkezleri kurucular\u0131n\u0131n mezarlar\u0131n\u0131n (gongbei) yak\u0131n\u0131nda bulunuyor.[11]<\/p>\n
Bat\u0131l\u0131 Kaynaklardan Ara\u015ft\u0131ran ve \u00c7eviren:\u00a0<\/strong><\/p>\n
Mehmet \u00d6zg\u00fcr Ersan<\/p>\n
Abdal Yesari<\/p>\n
Referanslar<\/strong>
\n^ Tarikat, Britannica.
\n^ “Gyarvi \u015eerif”. Eri\u015fim tarihi: 3 Ekim 2022.
\n^ ‘Hayate Makhdoom Syed Ashraf Jahangir Semnani(1975), \u0130kinci Bask\u0131(2017) ISBN 978-93-85295-54-6, Maktaba Jamia Ltd, Shamshad Market, Aligarh 202002, Hindistan.
\n^ Daha Sert, Hans (2011). \u00c7a\u011fda\u015f Banglade\u015f’te Tasavvuf ve Azize Sayg\u0131: Chittagong’un Maijbhandarileri. Routledge.
\n^ Y\u00f6netici. “Sava\u015f Pak”. Eri\u015fim tarihi: 3 Ekim 2022.
\n^ Hasan, Prof M. (2007). Tasavvuf ve \u0130ngiliz Edebiyat\u0131: G\u00fcn\u00fcm\u00fcze Kadar Chaucer. Adam Yay\u0131nc\u0131lar ve Distrib\u00fct\u00f6rler. ISBN 978-81-7435-523-2.
\n^ Sufi a\u015fk \u015fehitleri Carl W. Ernst, Bruce B. Lawrence. sayfa 28
\n^ Mohammad, Taher (1997). \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ansiklopedik ara\u015ft\u0131rmas\u0131. evrim ve uygulama. Anmol Yay\u0131nlar\u0131 Pvt. Ltd.
\n^ Lloyd., Ridgeon (2008). tasavvuf. Routledge.
\n^ Hi\u015fam., Kabbani, Muhammed (2004). Klasik \u0130slam ve Nak\u015fibendi Sufi gelene\u011fi. Amerika \u0130slam Y\u00fcksek Konseyi.
\n^ Michael Dillon (1999). \u00c7in’in M\u00fcsl\u00fcman Hui toplulu\u011fu: g\u00f6\u00e7, yerle\u015fim ve mezhepler. Routledge. s. 113\u2013114. ISBN 0-7007-1026-4. Dillon’\u0131n ana kaynaklar\u0131ndan biri: \u99ac\u901a (Ma Tong) (1983). Zhongguo Yisilan jiaopai yu menhuan zhidu shilue \u4e2d\u56fd\u4f0a\u65af\u5170\u6559\u6d3e\u4e0e\u95e8\u5ba6\u5236\u5ea6\u53f2\u7565 [\u00c7in \u0130slam mezhepleri ve menhuan sisteminin tarihinin bir tasla\u011f\u0131] (\u00c7ince). Yinchuan: \u5b81\u590f\u4eba\u6c11\u51fa\u7248\u793e (Ningxia Renmin Chubanshe).
\nKaynak\u00e7a
\nJ. M. Abun-Nasr, “The Tijaniyya”, Londra 1965
\nM. Berger, “Bug\u00fcn M\u0131s\u0131r’da \u0130slam – pop\u00fcler dinin sosyal ve politik y\u00f6nleri”, Londra, 1970
\nJ. K. Birge, “The Bekta\u015fi Dervi\u015fler Tarikat\u0131”, London and Hartford, 1937
\nClayer, Nathalie, Muslim Brotherhood Networks, EGO – European History Online, Mainz: Institute of European History, 2011, eri\u015fim tarihi: 23 May\u0131s 2011.
\nO. Depont ve X. Coppolani, “Les confreries religieuses musulmans” (o zamanki M\u00fcsl\u00fcman karde\u015flikler), Cezayir, 1897
\nE. E. Evans-Pritchard, “Sirenayka’n\u0131n Senusileri”, Oxford, 1949
\nM. D. Gilsenen, “Modern M\u0131s\u0131r’da Aziz ve Sufi”, Oxford, 1978
\nG. H. Jansen, “Militan \u0130slam”, Pan, Londra 1979
\nF. de Jong, “Ondokuzuncu Y\u00fczy\u0131l M\u0131s\u0131r’\u0131nda Turuq ve Turuq Ba\u011flant\u0131l\u0131 Kurumlar”, Brill, Leiden, 1978
\nJW McPherson, “M\u0131s\u0131r Moulidleri”, Kahire, 1941
\nMateus Soares de Azevedo, “Ordens Sufis no Isl\u00e3: Inicia\u00e7\u00e3o \u00e0s Confrarias Esot\u00e9ricas mu\u00e7ulmanas no Ir\u00e3 xiita e no mundo sunita”, S\u00e3o Paulo, Polar Editora, 202<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bir tarikat (veya tarikat; Arap\u00e7a: \u0637\u0631\u064a\u0642\u0629 \u1e6dar\u012bqah), bir tasavvuf okulu veya tarikat\u0131 veya \u00f6zellikle “nihai hakikat” olarak terc\u00fcme edilen hakikati aramak amac\u0131yla b\u00f6yle bir tarikat\u0131n mistik \u00f6\u011fretimi ve ruhani uygulamalar\u0131…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":494,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-493","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makale"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/493","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=493"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/493\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":495,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/493\/revisions\/495"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/494"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=493"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}