{"id":957,"date":"2025-10-06T12:39:03","date_gmt":"2025-10-06T12:39:03","guid":{"rendered":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/?p=957"},"modified":"2025-10-06T12:39:03","modified_gmt":"2025-10-06T12:39:03","slug":"zerdustluk-ve-tek-tanrili-dinlerin-kokleri-inanclarin-ortak-kozmik-mirasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/?p=957","title":{"rendered":"Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck ve Tek Tanr\u0131l\u0131 Dinlerin K\u00f6kleri: \u0130nan\u00e7lar\u0131n Ortak Kozmik Miras\u0131"},"content":{"rendered":"<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">esinin Grek\u00e7eye paradeisos, oradan da Bat\u0131 dillerine paradise olarak ge\u00e7mesi, Zerd\u00fc\u015f\u00ee etkilerin en somut \u00f6rneklerindendir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">6.4. Apokaliptik D\u00fc\u015f\u00fcnce ve Mesih Beklentisi<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckteki Sao\u015fyant (kurtar\u0131c\u0131) inanc\u0131, zaman\u0131n sonunda d\u00fcnyay\u0131 yeniden A\u015fa d\u00fczenine d\u00f6nd\u00fcrecek bir ilah\u00ee kurtar\u0131c\u0131 fikrini temsil eder. Bu kavram, Yahudi apokaliptik metinlerinde Mesih (Moshiah) fig\u00fcr\u00fc olarak belirir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Yahudi gelene\u011finde bu fig\u00fcr, Tanr\u0131\u2019n\u0131n halk\u0131n\u0131 kurtar\u0131p yery\u00fcz\u00fcne bar\u0131\u015f\u0131 getirecek bir krald\u0131r. Bu, Zerd\u00fc\u015f\u00ee \u00f6\u011fretilerdeki \u201czaman\u0131n sonunda iyili\u011fin yeniden h\u00e2kim olmas\u0131\u201d vizyonunun Yahudi tarihsel anlat\u0131s\u0131na politik bir form kazand\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">6.5. Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck\u2019ten Yahudili\u011fe Ge\u00e7en Felsef\u00ee Kodlar<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Dualite: \u0130yilik\u2013k\u00f6t\u00fcl\u00fck kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 art\u0131k Tanr\u0131\u2019n\u0131n i\u00e7inde de\u011fil, evrenin d\u00fczeninde iki g\u00fc\u00e7 aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ahiret: Ruhun dirili\u015fi, adaletin mutlak tecellisi fikri do\u011far.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Etik Kozmoloji: Ahlak, kozmik bir d\u00fczenin par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Kurtar\u0131c\u0131 Mitolojisi: Tarih, Tanr\u0131\u2019n\u0131n planlad\u0131\u011f\u0131 bir sonla noktalan\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu etkiler do\u011frudan bir \u201cal\u0131nt\u0131\u201d de\u011fil, k\u00fclt\u00fcrel senkretizmin do\u011fal sonucudur. Babil esaretiyle \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f teolojiyi Pers d\u00fc\u015f\u00fcncesi yeniden yap\u0131land\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">6.6. Sonu\u00e7: \u0130ki \u0130nan\u00e7 Aras\u0131nda Ayna<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck ile Yahudilik aras\u0131ndaki ili\u015fki, bir \u201cinan\u0131\u015f aktar\u0131m\u0131\u201d de\u011fil, felsef\u00ee bir yank\u0131lanmad\u0131r. Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn Ahura Mazda\u2019s\u0131, Yahudili\u011fin tek ve g\u00f6r\u00fcnmez Tanr\u0131s\u0131\u2019na ilham vermi\u015ftir; ama \u00f6z\u00fcnde mesele Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok, insan\u0131n etik sorumlulu\u011fudur.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u0130ki inan\u00e7 da \u201ciyi ile k\u00f6t\u00fc\u201dn\u00fcn sava\u015f\u0131n\u0131 d\u0131\u015fsal bir mitoloji olarak de\u011fil, insan vicdan\u0131n\u0131n i\u00e7sel sava\u015f\u0131m\u0131 olarak yorumlar. Bu, tek tanr\u0131l\u0131 dinlerin as\u0131l miras\u0131d\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">7. Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck ve Hristiyanl\u0131k: M\u00fcneccimler, Paradise ve Kurtar\u0131c\u0131<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">7.1. Tarihsel Temas\u0131n Zeminleri<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Pers \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun ard\u0131ndan Helenistik ve Roma d\u00f6nemlerinde Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck co\u011frafyas\u0131, do\u011fu-bat\u0131 k\u00fclt\u00fcr al\u0131\u015fveri\u015finin merkezinde yer ald\u0131. Hristiyanl\u0131k, M.S. 1. y\u00fczy\u0131lda Roma h\u00e2kimiyeti alt\u0131ndaki Filistin\u2019de ortaya \u00e7\u0131karken, do\u011fu s\u0131n\u0131r\u0131nda h\u00e2len g\u00fc\u00e7l\u00fc bir Zerd\u00fc\u015ft\u00ee k\u00fclt\u00fcr ve ruhban sistemi bulunuyordu. Bu durum, erken Hristiyan teolojisinin sembolik diliyle Zerd\u00fc\u015ft gelene\u011fi aras\u0131nda dikkat \u00e7ekici yank\u0131lar olu\u015fturdu.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">En belirgin \u00f6rneklerden biri, \u0130ncil\u2019de anlat\u0131lan \u00dc\u00e7 M\u00fcneccim (Magi) hik\u00e2yesidir. Matta \u0130ncili\u2019ne g\u00f6re \u0130sa\u2019n\u0131n do\u011fumunda \u201cDo\u011fudan gelen bilge adamlar\u201d y\u0131ld\u0131z\u0131 izleyerek Beyt\u00fcllahim\u2019e gelir ve alt\u0131n, m\u00fcr, g\u00fcnl\u00fck sunarlar (Matta 2:1\u201312). \u201cMagi\u201d kelimesi, do\u011frudan Zerd\u00fc\u015ft rahip s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 ifade eder. Bu, Roma d\u00f6neminde bile Zerd\u00fc\u015ft\u00ee bilginlerin kozmik bilgeli\u011fin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olarak sayg\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kan\u0131tlar (Boyce 1979).<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">7.2. \u201cParadise\u201d S\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn K\u00f6keni<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n \u201ccennet\u201d kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak kulland\u0131\u011f\u0131 paradise terimi, Fars\u00e7a pairi-daeza (\u00e7evrili bah\u00e7e, duvarla \u00e7evrili kutsal mek\u00e2n) kelimesinden t\u00fcremi\u015ftir. Bu kavram, Zerd\u00fc\u015ft\u00ee tap\u0131nak bah\u00e7elerinde ate\u015fin korundu\u011fu alanlar\u0131 ve ruhsal huzurun sembol\u00fcn\u00fc ifade ederdi. Pers etkisiyle bu kelime Yunancaya paradeisos, oradan da Bat\u0131 dillerine ge\u00e7mi\u015ftir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckte bu bah\u00e7e, A\u015fa d\u00fczeninin yery\u00fcz\u00fc tezah\u00fcr\u00fc, yani Tanr\u0131\u2019n\u0131n iradesine g\u00f6re \u015fekillenmi\u015f \u201cideal d\u00fcnya\u201dd\u0131r. Hristiyanl\u0131kta da benzer bi\u00e7imde \u201cCennet Bah\u00e7esi\u201d kavram\u0131, hem Tanr\u0131\u2019n\u0131n huzur diyar\u0131n\u0131 hem de yeniden do\u011fu\u015fun mek\u00e2n\u0131n\u0131 temsil eder. B\u00f6ylece pairi-daeza, hem etimolojik hem de sembolik olarak \u0130ncil cennetinin k\u00f6ken ta\u015f\u0131 h\u00e2line gelir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">7.3. Kurtar\u0131c\u0131 Motif: Sao\u015fyant ve Mesih<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckte \u201cSao\u015fyant\u201d, d\u00fcnyan\u0131n sonunda do\u011facak olan ilahi kurtar\u0131c\u0131d\u0131r. Bu fig\u00fcr, karanl\u0131k g\u00fc\u00e7 Ehrimen\u2019i yenip evreni yeniden A\u015fa d\u00fczenine d\u00f6nd\u00fcrecektir. Anlat\u0131ya g\u00f6re Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn \u201ctohumu\u201d bir g\u00f6lde saklan\u0131r; zaman\u0131n sonunda bu tohumdan bir bakire hamile kal\u0131r ve Sao\u015fyant\u2019\u0131 do\u011furur.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu motif, Hristiyan teolojisinde Bakire Meryem\u2019in mucizevi do\u011fumu ve Mesih \u0130sa\u2019n\u0131n kurtar\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7iminde yank\u0131lan\u0131r. \u0130ki anlat\u0131 da, \u201cinsanl\u0131\u011f\u0131n yozla\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Tanr\u0131\u2019n\u0131n iradesiyle gelen kurtulu\u015f\u201d temas\u0131na dayan\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ancak Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckte Sao\u015fyant, insanl\u0131\u011f\u0131n ortak eylemleriyle desteklenen bir kolektif kurtar\u0131c\u0131 fig\u00fcr\u00fcd\u00fcr; tek ba\u015f\u0131na de\u011fil, \u201ciyi d\u00fc\u015f\u00fcnce, iyi s\u00f6z, iyi eylem\u201di s\u00fcrd\u00fcren insanlar\u0131n yard\u0131m\u0131yla ba\u015far\u0131ya ula\u015f\u0131r. Hristiyanl\u0131kta ise kurtulu\u015f Mesih\u2019in \u00e7arm\u0131ha gerilmesi ve Tanr\u0131\u2019n\u0131n l\u00fctfu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bireysel iman d\u00fczeyine \u00e7ekilmi\u015ftir. Bu fark, Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn etik eylem merkezli, Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n ise iman merkezli karakterini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">7.4. K\u0131yamet ve Son H\u00fck\u00fcm: Evrensel Ar\u0131nma<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckte d\u00fcnyan\u0131n sonu, erimi\u015f metalden bir nehir metaforuyla anlat\u0131l\u0131r. \u0130yiler bu nehirden ge\u00e7erken ar\u0131n\u0131r, k\u00f6t\u00fcler ise yanar. Nihayetinde k\u00f6t\u00fc ruh Ehrimen tamamen yok edilir; t\u00fcm yarat\u0131l\u0131\u015f ar\u0131n\u0131r ve \u00f6l\u00fcler dirilir. Bu s\u00fcre\u00e7te Tanr\u0131 ile yarat\u0131lm\u0131\u015flar aras\u0131nda ayr\u0131m ortadan kalkar; evren saf \u0131\u015f\u0131\u011fa d\u00f6ner.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Hristiyanl\u0131kta ise \u201cMah\u015fer G\u00fcn\u00fc\u201dnde Mesih ikinci kez gelecek, dirili\u015f ger\u00e7ekle\u015fecek ve Tanr\u0131\u2019n\u0131n Krall\u0131\u011f\u0131 ebediyen kurulacakt\u0131r. Bu paralellik, Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn eskatolojik anlat\u0131s\u0131n\u0131n Hristiyan apokaliptizmine kaynakl\u0131k etti\u011fini g\u00f6sterir (Eliade 1978; Duchesne\u2011Guillemin 1973).<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">7.5. I\u015f\u0131k, Ate\u015f ve Tanr\u0131sal Bilgelik<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckte \u0131\u015f\u0131k, bilgeli\u011fin ve iyili\u011fin sembol\u00fcd\u00fcr. Ahura Mazda, \u201c\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n efendisi\u201d olarak karanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 kozmik m\u00fccadeleyi temsil eder. Hristiyanl\u0131kta da Tanr\u0131, \u201cD\u00fcnyan\u0131n I\u015f\u0131\u011f\u0131\u201d (Yuhanna 8:12) olarak \u0130sa fig\u00fcr\u00fcnde beden bulur. Ate\u015fin \u201car\u0131nma ve ilahi nur\u201d simgesi olmas\u0131, iki inan\u00e7ta da tanr\u0131sal bilginin tezah\u00fcr\u00fc olarak korunmu\u015ftur.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu anlamda, Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn ate\u015f tap\u0131naklar\u0131 ile Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n \u201ckandil ve \u0131\u015f\u0131k\u201d rit\u00fcelleri aras\u0131nda sembolik bir s\u00fcreklilik vard\u0131r. I\u015f\u0131k, hem maddi d\u00fcnyan\u0131n ayd\u0131nlanmas\u0131n\u0131 hem de ruhun hakikate y\u00f6neli\u015fini temsil eder.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">7.6. \u00d6zet: Do\u011fudan Bat\u0131ya Yay\u0131lan I\u015f\u0131k<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck ile Hristiyanl\u0131k aras\u0131ndaki ili\u015fki, \u201cinan\u00e7 aktar\u0131m\u0131\u201dndan ziyade sembol\u00fcn evrimi olarak okunmal\u0131d\u0131r. Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn \u00f6\u011fretisindeki \u00fc\u00e7 temel eksen \u2013 ahlak, \u0131\u015f\u0131k, kurtulu\u015f \u2013 Hristiyan teolojisinin ana damar\u0131nda farkl\u0131 formlarla ya\u015famaya devam etmi\u015ftir:<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Hristiyanl\u0131k<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Sao\u015fyant (kurtar\u0131c\u0131)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Mesih (\u0130sa)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Pairi-daeza (bah\u00e7e cenneti)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Paradise (Cennet)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Magi (bilge rahipler)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u00dc\u00e7 M\u00fcneccim<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">I\u015f\u0131k ve Ate\u015f<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Kutsal Ruh\u2019un \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">A\u015fa (hakikat ve d\u00fczen)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Logos (s\u00f6z ve d\u00fczen ilkesi)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu kar\u015f\u0131l\u0131klar, iki inanc\u0131n da ayn\u0131 \u201c\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n diliyle\u201d konu\u015ftu\u011funu g\u00f6sterir. Do\u011fudan y\u00fckselen etik \u0131\u015f\u0131k, Bat\u0131\u2019n\u0131n teolojisinde yeniden bi\u00e7imlenmi\u015f; ancak \u00f6z\u00fcnde insan\u0131n hakikati arama arzusu hi\u00e7 s\u00f6nmemi\u015ftir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">8. Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck ve \u0130slam: Namaz, Mira\u00e7 ve D\u00f6rt B\u00fcy\u00fck Melek<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">8.1. Tarihsel Temaslar ve Ortak Co\u011frafya<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Hz. Muhammed\u2019in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 7. y\u00fczy\u0131lda, Arap Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131n do\u011fusunda Sasani \u0130mparatorlu\u011fu h\u00e2kimdi. Bu imparatorluk, resmi dini olarak Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fc koruyor; ate\u015f tap\u0131naklar\u0131, rahip s\u0131n\u0131flar\u0131 (m\u00f4bed) ve Avesta gelene\u011fiyle g\u00fc\u00e7l\u00fc bir inan\u00e7 sistemi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130slam\u2019\u0131n do\u011fdu\u011fu co\u011frafya, Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn son klasik bi\u00e7imiyle do\u011frudan temas h\u00e2lindeydi.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Kur\u2019an\u2019da \u201cMecusiler\u201d ad\u0131yla an\u0131lan bu topluluk, Hac Suresi 17. ayetinde di\u011fer dinlerle birlikte zikredilir:<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u201c\u015e\u00fcphesiz iman edenler, Yahudiler, S\u00e2bi\u00eeler, Hristiyanlar, Mec\u00fbsiler ve Allah\u2019a ortak ko\u015fanlar var ya; Allah k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc onlar\u0131n aralar\u0131nda h\u00fckm\u00fcn\u00fc verecektir.\u201d<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu ayet, Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn erken \u0130slam d\u00f6neminde \u201cEhli Kitap benzeri\u201d bir stat\u00fcyle de\u011ferlendirildi\u011fini g\u00f6sterir. Nitekim Halife \u00d6mer\u2019e atfedilen bir rivayette, Zerd\u00fc\u015ft\u00eelere t\u0131pk\u0131 Yahudi ve Hristiyanlara oldu\u011fu gibi \u201ccizye kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u201d tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">8.2. Namaz Gelene\u011fi: Ortak K\u00f6kler<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckte ibadet, g\u00fcn\u00fcn be\u015f belirli vaktinde yap\u0131l\u0131rd\u0131. Bu dualara namaz (Avesta\u2019da nemas) denirdi. Sanskrit\u00e7e k\u00f6kenli bu kelime, \u201csayg\u0131yla e\u011filmek, secde etmek\u201d anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Bu dualar, t\u0131pk\u0131 \u0130slam\u2019daki gibi g\u00fcne\u015fin hareketlerine g\u00f6re d\u00fczenlenmi\u015fti:<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckteki Vakit<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u0130slam\u2019daki Kar\u015f\u0131l\u0131k<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">H\u00e2van (\u015fafak)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Sabah namaz\u0131<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Rapithwin (\u00f6\u011fle)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u00d6\u011fle namaz\u0131<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Uz\u00eeren (ikindi)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u0130kindi namaz\u0131<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Aiwisruthrem (ak\u015fam)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ak\u015fam namaz\u0131<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ushahin (gece)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Yats\u0131 namaz\u0131<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu ibadetlerde ama\u00e7, ate\u015fin (\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n) y\u00f6n\u00fcne d\u00f6nerek Ahura Mazda\u2019ya i\u00e7sel bir ba\u011f kurmakt\u0131. \u0130slam\u2019daki k\u0131ble kavram\u0131, bu y\u00f6neli\u015f fikrinin yeni bir yorumudur. Ancak Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck\u2019te y\u00f6n, fiziksel bir merkezden ziyade kozmik \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">8.3. Mira\u00e7 ve Arda Virafname: Ruhun G\u00f6ksel Yolculu\u011fu<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck gelene\u011finde yer alan Arda Virafname adl\u0131 kutsal metin, bir rahip olan Arda Viraf\u2019\u0131n ruhsal yolculu\u011funu anlat\u0131r. Halk inan\u00e7tan uzakla\u015f\u0131nca, ruhban s\u0131n\u0131f\u0131 hakikatin yeniden do\u011frulanmas\u0131 i\u00e7in Viraf\u2019\u0131 se\u00e7er. O, kutsal haoma i\u00e7kisini i\u00e7erek derin bir transa girer ve ruhu g\u00f6\u011fe y\u00fckselir. Bu yolculukta ona \u00fc\u00e7 melek e\u015flik eder; cennet katlar\u0131n\u0131, cehennem azaplar\u0131n\u0131, melekleri ve iblisleri g\u00f6r\u00fcr. D\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde, g\u00f6rd\u00fcklerini halka aktar\u0131r ve onlar\u0131 g\u00fcnde be\u015f vakit ibadete davet eder.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu anlat\u0131, \u0130slam\u2019daki Mira\u00e7 hadisesi ile \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bi\u00e7imde benze\u015fir: Hz. Muhammed, Burak adl\u0131 binek \u00fczerinde g\u00f6\u011fe y\u00fckselir; cennet ve cehennemi g\u00f6r\u00fcr; Allah ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr ve be\u015f vakit namaz emrini al\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Her iki anlat\u0131da da \u00f6z, insan\u0131n ruhsal y\u00fckseli\u015f ve ahl\u00e2k\u00ee ar\u0131nma s\u00fcrecidir. Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck\u2019te bu yolculuk \u201ciyi d\u00fc\u015f\u00fcnceyle y\u00fckseli\u015f\u201d, \u0130slam\u2019da ise \u201ciman ve teslimiyetle y\u00fckseli\u015f\u201d bi\u00e7imini al\u0131r. Her iki tecr\u00fcbe de insan\u0131n \u00f6z\u00fcndeki \u0131\u015f\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc temsil eder.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">8.4. Melek Sistemi ve D\u00f6rt B\u00fcy\u00fck Melek<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckte Ahura Mazda\u2019ya yard\u0131m eden Ame\u015fa Spentalar ve yazata ad\u0131 verilen yard\u0131mc\u0131 ruhlar vard\u0131r. Bunlar evrenin unsurlar\u0131n\u0131 y\u00f6netir:<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Vohu Manah \u2013 iyi d\u00fc\u015f\u00fcncenin koruyucusu,<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">A\u015fa Vahi\u015fta \u2013 hakikat ve ate\u015fin ruhu,<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">K\u015fathra Vairya \u2013 g\u00f6ky\u00fcz\u00fc ve kudretin bek\u00e7isi,<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Spenta Armaiti \u2013 yery\u00fcz\u00fc ve inan\u00e7 hamisi.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u0130slam\u2019da ise bu sistem, d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck melek bi\u00e7iminde yeniden kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar:<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u0130slam<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Vohu Manah<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Cebrail \u2013 vahiy mele\u011fi, bilgelik arac\u0131<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">K\u015fathra Vairya<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Mikail \u2013 tabiat ve g\u00fc\u00e7 mele\u011fi<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">A\u015fa Vahi\u015fta<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u0130srafil \u2013 hakikatin sesi, dirili\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Spenta Armaiti<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Azrail \u2013 teslimiyet ve d\u00f6n\u00fc\u015f mele\u011fi<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu paralellik, hem kozmik d\u00fczenin koruyucular\u0131 hem de insanla Tanr\u0131 aras\u0131nda arac\u0131 fig\u00fcrlerin benzer i\u015flevlerle sembolle\u015fti\u011fini g\u00f6sterir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">8.5. Mehdi \u2013 Sao\u015fyant Paralelli\u011fi<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckte Sao\u015fyant, d\u00fcnyan\u0131n sonunda Ehrimen\u2019i yenerek evreni yeniden A\u015fa d\u00fczenine d\u00f6nd\u00fcrecek \u201cbeklenen kurtar\u0131c\u0131\u201dd\u0131r. \u0130slam eskatolojisinde Mehdi ayn\u0131 i\u015flevi \u00fcstlenir: zulm\u00fc sona erdirip yery\u00fcz\u00fcnde adaleti h\u00e2kim k\u0131lmak.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u0130ki fig\u00fcr de \u201chakikatin temsilcisi\u201ddir; birinin ad\u0131 Ayd\u0131nlat\u0131c\u0131, di\u011ferinin anlam\u0131 Rehberdir. Ancak Sao\u015fyant\u2019\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131n ortak \u00e7abas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir; Mehdi\u2019nin ba\u015far\u0131s\u0131 ise ilahi iradenin tezah\u00fcr\u00fc olarak yorumlan\u0131r. Bu fark, Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn etik-aktif kurtulu\u015f \u00f6\u011fretisiyle \u0130slam\u2019\u0131n iman\u00ee-pasif kurtulu\u015f anlay\u0131\u015f\u0131 aras\u0131ndaki fark\u0131 yans\u0131t\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">8.6. Ortak Semboller ve Farkl\u0131la\u015fan Yoruma\u00e7lar<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Tema<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u0130slam<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">I\u015f\u0131k<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ahura Mazda\u2019n\u0131n \u00f6z\u00fc, hakikat<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Nur (Allah\u2019\u0131n nuru, Hidayet)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ate\u015f<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Safl\u0131\u011f\u0131n sembol\u00fc, ar\u0131nma<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Helalle\u015fme, yak\u0131c\u0131 adalet, a\u015fk\u0131n nur<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Namaz<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">G\u00fcn\u00fcn be\u015f vakti dua, etik fark\u0131ndal\u0131k<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Be\u015f vakit ibadet, teslimiyet<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Melek<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ame\u015fa Spenta, evrensel yasalar<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Cebrail, Mikail, \u0130srafil, Azrail<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Kurtar\u0131c\u0131<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Sao\u015fyant, insanla birlikte m\u00fccadele eder<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Mehdi, ilahi m\u00fcdahale ile gelir<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">8.7. Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck\u2019ten \u0130slam\u2019a Ahlak\u0131n S\u00fcreklili\u011fi<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Her iki inan\u00e7ta da Tanr\u0131 kavram\u0131 do\u011frudan ula\u015f\u0131lamaz ama i\u00e7sel olarak hissedilebilir. Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck\u2019te Tanr\u0131, insan\u0131n iyi d\u00fc\u015f\u00fcncesinde tecelli eder; \u0130slam\u2019da ise Allah, \u201cki\u015finin \u015fah damar\u0131ndan yak\u0131n\u201dd\u0131r (Kaf 50\/16).<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Her iki inan\u00e7 da insan\u0131n \u00f6z\u00fcnde bir \u201c\u0131\u015f\u0131k\u201d ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretir. Bu \u0131\u015f\u0131k, Alevi-Bekta\u015fi yorumunda \u201cN\u00fbr-\u0131 Muhammed\u00ee\u201d ve \u201cN\u00fbr-\u0131 Al\u00ee\u201d kavramlar\u0131yla ya\u015famaya devam eder. B\u00f6ylece Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn etik monizmi, \u0130slam\u2019\u0131n vahdet anlay\u0131\u015f\u0131yla birle\u015fir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">8.8. Sonu\u00e7: \u0130ki Dinin Aynas\u0131nda \u0130nsan<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck ve \u0130slam, bin y\u0131llar arayla ayn\u0131 kadim co\u011frafyada do\u011fmu\u015f iki vahdet\u00e7i sistemdir. Biri ate\u015fin nurunu, di\u011feri kalbin nurunu merkezine al\u0131r. Farkl\u0131 rit\u00fcellere, farkl\u0131 sembollere ra\u011fmen her ikisi de \u015fu c\u00fcmlede birle\u015fir:<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u201cDo\u011fruluk, insan\u0131n vicdan\u0131nda ba\u015flar.\u201d<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn \u201ciyi d\u00fc\u015f\u00fcnce, iyi s\u00f6z, iyi eylem\u201d \u00f6\u011fretisi; Kur\u2019an\u2019\u0131n \u201csalih amel\u201d kavram\u0131nda yank\u0131lan\u0131r.Her ikisi de insan\u0131n Hakk\u2019a yakla\u015fma yolunu d\u0131\u015fsal mucizelerde de\u011fil, i\u00e7sel ahlakta ve bilin\u00e7te arar.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">9. \u0130brahim\u00ee Miras ve Kadim Bilgelik Hipotezi<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">9.1. Felsef\u00ee Giri\u015f: Dinlerin Derin S\u00fcreklili\u011fi<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck, Yahudilik, Hristiyanl\u0131k ve \u0130slam aras\u0131nda tarihsel temaslar kadar epistemolojik bir zincir de bulunur. Bu zincirin halkalar\u0131n\u0131 yaln\u0131zca \u201cetki\u2013tepki\u201d ili\u015fkisiyle a\u00e7\u0131klamak indirgemeci olur. Ger\u00e7ekte, b\u00fct\u00fcn bu \u00f6\u011fretiler, insanl\u0131k tarihinin en eski d\u00f6nemlerinden itibaren aktar\u0131lan kadim bir bilgelik gelene\u011finin farkl\u0131 y\u00fczleridir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye g\u00f6re, her \u00e7a\u011fda belirli bir co\u011frafyada ortaya \u00e7\u0131kan peygamber veya bilge, o \u00e7a\u011f\u0131n anlay\u0131\u015f\u0131na uygun bir hakikat dili geli\u015ftirmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130brahim, Zerd\u00fc\u015ft, Musa, \u0130sa ve Muhammed farkl\u0131 \u00f6\u011fretmenler de\u011fil; ayn\u0131 kozmik bilgeli\u011fin farkl\u0131 yorumcular\u0131d\u0131r. Her biri \u201ctek yarat\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7\u201d, \u201cvicdani yasa\u201d ve \u201cahl\u00e2k\u00ee sorumluluk\u201d kavramlar\u0131n\u0131 yeniden hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">9.2. Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck ile \u0130brahim Aras\u0131ndaki Ba\u011flant\u0131 Hipotezi<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Baz\u0131 \u0130ran ve Pers kaynaklar\u0131nda Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn k\u00f6keni, \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck bilge fig\u00fcre dayand\u0131r\u0131l\u0131r: Mah\u00e2bat, Ha\u015feng ve Zarathustra. Bu \u00fc\u00e7l\u00fc sistemde ortadaki fig\u00fcr olan Ha\u015feng (ya da H\u00f4\u015fang), M.\u00d6. 2000\u2019lerde ya\u015fam\u0131\u015f bir peygamber olarak tan\u0131t\u0131l\u0131r. \u0130lgin\u00e7tir ki, onun anlat\u0131s\u0131 ile Hz. \u0130brahim\u2019in k\u0131ssas\u0131 aras\u0131nda dikkat \u00e7ekici benzerlikler bulunur:<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Her ikisi de putperestli\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Her ikisi de tek yarat\u0131c\u0131 fikrini savunmu\u015ftur.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Her ikisi de do\u011fu k\u00f6kenli bilge ailelerden gelmi\u015ftir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Her ikisi de Tanr\u0131 ile do\u011frudan ileti\u015fim kurma iddias\u0131ndad\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu benzerliklerin tesad\u00fcf olamayaca\u011f\u0131n\u0131, Ha\u015feng fig\u00fcr\u00fcn\u00fcn zamanla \u0130brahim\u2019le \u00f6zde\u015fle\u015fti\u011fini \u00f6ne s\u00fcrer (Gnoli 1980). Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckte \u201cikinci Zerd\u00fc\u015ft\u201d olarak ge\u00e7en Ha\u015feng\u2019in, asl\u0131nda \u0130brahim\u2019in tarihsel izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi, kadim bir ortak miras fikrini g\u00fc\u00e7lendirir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">9.3. Kadim Bilgelik Zinciri<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Tarih boyunca ortaya \u00e7\u0131kan bilge fig\u00fcrler \u2014 Enok, Hermes, Zerd\u00fc\u015ft, \u0130brahim, Lao-Tzu, Buda, Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs \u2014 ayn\u0131 temel ilkeyi payla\u015f\u0131r: Kozmos, ahl\u00e2k\u00ee bir d\u00fczendir. Bu d\u00fczeni anlamak, Tanr\u0131\u2019y\u0131 anlamakt\u0131r. Bu ba\u011flamda din, bir otorite sistemi de\u011fil, insan\u0131n i\u00e7sel bilincine inen bir bilgelik \u00f6\u011fretisidir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu zincirin ana ilkeleri \u015fu \u015fekilde \u00f6zetlenebilir:<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Varl\u0131\u011f\u0131n Birli\u011fi: Evren bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr; yarat\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcnmez.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ahl\u00e2k\u00ee Enerji: Her eylem, kozmik d\u00fczeni etkiler (A\u015fa \u2013 Karma \u2013 Amel).<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Vicdan\u0131n Rehberli\u011fi: Hakikat, d\u0131\u015fsal tap\u0131naklarda de\u011fil, insan\u0131n g\u00f6nl\u00fcnde aranmal\u0131d\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">I\u015f\u0131\u011f\u0131n Sembolizmi: Bilgelik, cehalet karanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yenen ilahi nurdur.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn \u201ciyi d\u00fc\u015f\u00fcnce, iyi s\u00f6z, iyi eylem\u201d ilkesi, \u0130brahim\u2019in \u201cdo\u011fruluk ve adaletle y\u00fcr\u00fcmek\u201d buyru\u011fu, \u0130sa\u2019n\u0131n \u201cTanr\u0131 sevgisiyle insan sevgisini birle\u015ftirmek\u201d \u00f6\u011fretisi ve Muhammed\u2019in \u201csalih amel\u201d vurgusu bu zincirin farkl\u0131 halkalar\u0131d\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">9.4. Alev\u00ee-Bekta\u015f\u00ee Yorumuyla Kadim S\u00fcreklilik<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Alev\u00ee-Bekta\u015f\u00ee irfan\u0131, bu kadim bilgelik zincirini vahdet-i v\u00fccud anlay\u0131\u015f\u0131yla yeniden yorumlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6\u011fretide:<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ahura Mazda\u2019n\u0131n I\u015f\u0131\u011f\u0131, \u201cN\u00fbr-\u0131 Muhammed\u00ee\u201d olarak s\u00fcrer.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">A\u015fa d\u00fczeni, \u201cEhl-i Beyt adaleti\u201dne d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Daena (vicdan), \u201cKalp g\u00f6z\u00fc\u201d olarak i\u00e7imizde parlar.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">B\u00f6ylece Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn kozmik eti\u011fi, Anadolu irfan\u0131nda yeniden filizlenir. H\u00fcnk\u00e2r Hac\u0131 Bekta\u015f Veli\u2019nin \u201celine, beline, diline sahip ol\u201d buyru\u011fu, do\u011frudan Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn \u00fc\u00e7l\u00fc erdem sisteminin T\u00fcrk\u00e7e ifadesidir. Her iki \u00f6\u011fretide de insan\u0131n \u00f6z\u00fc Tanr\u0131\u2019n\u0131n aynas\u0131d\u0131r; bu y\u00fczden Tanr\u0131\u2019ya varmak, insan\u0131 anlamaktan ge\u00e7er.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">9.5. Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck\u2019ten \u0130brahim\u00ee Dinlere Evrensel Etik Miras<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Kavram<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u0130brahim\u00ee Dinlerde Yans\u0131mas\u0131<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Kozmik Adalet<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">A\u015fa<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u0130lahi Adalet, K\u0131yamet G\u00fcn\u00fc<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u0130yi D\u00fc\u015f\u00fcnce \u2013 \u0130yi S\u00f6z \u2013 \u0130yi Eylem<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u00dc\u00e7l\u00fc Etik Yasas\u0131<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Salih Amel \u2013 \u0130hsan \u2013 Takva<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Kurtar\u0131c\u0131<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Sao\u015fyant<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Mesih \u2013 Mehdi<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Vicdan\u0131n Yarg\u0131s\u0131<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Daena<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ruhun Hesab\u0131 \/ Amel Defteri<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">I\u015f\u0131k<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Ahura Mazda\u2019n\u0131n \u00f6z\u00fc<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Tanr\u0131\u2019n\u0131n nuru (Nur suresi)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu tablo, Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn felsefi derinli\u011finin, \u0130brahim\u00ee geleneklerin etik dokusuna nas\u0131l sindi\u011fini g\u00f6sterir. Dinler farkl\u0131la\u015fsa da \u00f6zde tek bir vicdan sistemi \u00fczerinde y\u00fckselir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">9.6. Sonu\u00e7: Birlik Felsefesi<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck, \u0130brahim\u00ee dinlerin \u00f6nc\u00fcl\u00fc de\u011fil; ortak kayna\u011f\u0131n\u0131n yank\u0131s\u0131d\u0131r. \u0130nsanl\u0131k tarihi boyunca Tanr\u0131\u2019y\u0131 anlatmak i\u00e7in kullan\u0131lan semboller de\u011fi\u015fmi\u015f, ama \u00f6z de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. Her \u00e7a\u011f\u0131n peygamberi, ayn\u0131 hakikatin yeni bir kelimesini s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ft, Tanr\u0131\u2019n\u0131n bilgelik nurunu \u201cA\u015fa\u201d ile anlatt\u0131; \u0130brahim adaletle, Musa yasa ile, \u0130sa sevgiyle, Muhammed rahmetle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Sonu\u00e7ta hepsinin birle\u015fti\u011fi nokta \u015fudur:<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Tanr\u0131, vicdan\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda konu\u015fur.\u0130yilik, insan\u0131n i\u00e7indeki en kadim dindir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">10. \u201c\u0130yi D\u00fc\u015f\u00fcnce, \u0130yi S\u00f6z, \u0130yi Eylem\u201d: \u00c7a\u011fda\u015f Yorum ve Etik Yeniden Do\u011fu\u015f<\/div>\n<div dir=\"auto\">10.1. Kadim \u00d6\u011fretinin G\u00fcn\u00fcm\u00fcze Yans\u0131mas\u0131<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn \u201cHumata, Hukhta, Hvarshta\u201d yani iyi d\u00fc\u015f\u00fcnce, iyi s\u00f6z, iyi eylem ilkesi, yaln\u0131zca bir dini \u00f6\u011f\u00fct de\u011fil, evrensel bir etik form\u00fcld\u00fcr. Bu \u00fc\u00e7l\u00fc sistem, hem bireysel ahlak\u0131n hem de toplumsal d\u00fczenin \u00f6z\u00fcn\u00fc tan\u0131mlar. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda \u2014teknolojinin h\u0131z\u0131na, ideolojilerin \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131na ve de\u011ferlerin erozyonuna ra\u011fmen\u2014 bu kadim \u00f6\u011freti h\u00e2l\u00e2 insan vicdan\u0131n\u0131n en sade tan\u0131m\u0131 olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu \u00fc\u00e7 kavram\u0131 modern ba\u011flamda \u015f\u00f6yle okuyabiliriz:<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u0130yi D\u00fc\u015f\u00fcnce: Ele\u015ftirel ak\u0131l, bilin\u00e7li fark\u0131ndal\u0131k ve \u00f6nyarg\u0131s\u0131z bilgi \u00fcretimi.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u0130yi S\u00f6z: Dilin \u015fiddetten ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131, yalan\u0131n ve manip\u00fclasyonun reddi.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u0130yi Eylem: Do\u011faya, insana ve topluma kar\u015f\u0131 sorumluluk bilinciyle ya\u015famak.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu anlay\u0131\u015f, yaln\u0131z bireyin de\u011fil, toplumun da kurtulu\u015funun anahtar\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda insan, yaln\u0131zca kendi kaderinin de\u011fil, evrenin d\u00fczeninin de orta\u011f\u0131d\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">10.2. Vicdan\u0131n Kozmik D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn \u00f6\u011fretti\u011fi ahlak sistemi, d\u0131\u015fsal otoriteye de\u011fil i\u00e7sel vicdana dayan\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz din\u00ee ve siyasi sistemleri, bireyin i\u00e7 sesini bast\u0131r\u0131p otoriteyi y\u00fcceltme e\u011filimindedir. Ancak insan\u0131n \u00f6z\u00fc, ne kadar bast\u0131r\u0131l\u0131rsa bast\u0131r\u0131ls\u0131n, A\u015fa\u2019n\u0131n (hakikatin) yank\u0131s\u0131n\u0131 duymaya devam eder.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu nedenle \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fcnyada Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck, bir din olmaktan \u00e7ok bir bilin\u00e7 devrimi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 olarak okunmal\u0131d\u0131r. Her birey, kendi Daena\u2019s\u0131 (vicdan\u0131) ile y\u00fczle\u015fti\u011finde, insanl\u0131k yeniden ahenk bulur. Vicdan\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelmek, hem ruhsal hem de ekolojik kurtulu\u015fun yoludur.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">10.3. Ekolojik ve Toplumsal Ba\u011flamda A\u015fa \u0130lkesi<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckte do\u011fa, kutsal d\u00fczenin (A\u015fa) bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Su, toprak, ate\u015f ve hava yaln\u0131zca elementler de\u011fil, Tanr\u0131sal d\u00fczenin canl\u0131 tezah\u00fcrleridir. Bu anlay\u0131\u015f, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7evre ahlak\u0131n\u0131n felsefi \u00f6nc\u00fcl\u00fc olarak de\u011ferlendirilebilir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Modern insan, do\u011fay\u0131 t\u00fcketirken asl\u0131nda kendi ruhunun dengesini de y\u0131kar. Bu y\u00fczden \u201ciyi eylem\u201d, yaln\u0131zca sosyal adalet de\u011fil, ekolojik adalet demektir. Bu noktada Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn \u00f6\u011fretisi, \u00e7a\u011fda\u015f \u00e7evre eti\u011fiyle birle\u015fir:<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u201cD\u00fcnya, Hakikat\u2019in bir aynas\u0131d\u0131r. Ona zarar veren, kendi ruhunu karart\u0131r.\u201d<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">10.4. K\u00fclt\u00fcrel Diyalogda Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn Rol\u00fc<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda dinleraras\u0131 diyalog, h\u00e2l\u00e2 \u00fcst\u00fcnl\u00fck iddialar\u0131yla g\u00f6lgelenmektedir. Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn en b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131, bu iddialar\u0131 a\u015fan bir etik evrensellik sunmas\u0131d\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ft, insan\u0131 \u201ckurtar\u0131lacak bir g\u00fcnahk\u00e2r\u201d de\u011fil, evrenin ahlaki denkleminin aktif unsuru olarak g\u00f6r\u00fcr. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, \u00e7a\u011fda\u015f insan\u0131n yeniden \u00f6znele\u015fmesi, yani kendi eyleminin sorumlulu\u011funu \u00fcstlenmesi i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir modeldir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n sevgisi, \u0130slam\u2019\u0131n merhameti, Budizm\u2019in \u015fefkati ve Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn do\u011frulu\u011fu, asl\u0131nda ayn\u0131 nurun farkl\u0131 renkleridir. Dinler birbirini de\u011fil, ortak k\u00f6k\u00fc olan vicdan\u0131 hat\u0131rlad\u0131klar\u0131nda insanl\u0131k kendi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeniden bulacakt\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">10.5. Alev\u00ee-Bekta\u015f\u00ee Perspektifinde Sonu\u00e7<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Alev\u00ee-Bekta\u015f\u00ee irfan\u0131, Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn \u00f6\u011fretisini Anadolu topra\u011f\u0131nda yeniden ye\u015fertmi\u015ftir. \u201cEline, beline, diline sahip ol\u201d ilkesi, iyi eylem, iyi s\u00f6z, iyi d\u00fc\u015f\u00fcnce sisteminin halk dilindeki ifadesidir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu anlay\u0131\u015fta Tanr\u0131, g\u00f6kte de\u011fil g\u00f6n\u00fcldedir; ate\u015f, derg\u00e2h\u0131n kandilinde de\u011fil, insan\u0131n y\u00fcre\u011finde yanar. Alev\u00ee nefeslerinde, Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131yla Hakk\u2019\u0131n birli\u011fi birle\u015fir:<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u201cA\u015fk ate\u015fiyle yanmayan g\u00f6n\u00fcl, karanl\u0131kt\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Hak ate\u015fi insan\u0131n \u00f6z\u00fcndedir, ad\u0131 a\u015fkt\u0131r.\u201d<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">10.6. Sonu\u00e7: Kadim I\u015f\u0131ktan \u00c7a\u011fda\u015f Bilince<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck, binlerce y\u0131l \u00f6nce insana \u015fu hakikati \u00f6\u011fretmi\u015fti: Tanr\u0131, iyilikte g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 d\u00fcnya karanl\u0131kla s\u0131nan\u0131rken, bu \u00f6\u011freti bize \u015funu f\u0131s\u0131ldar:<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\u201cHakikat, insan\u0131n i\u00e7inde do\u011fan \u0131\u015f\u0131kt\u0131r.\u201d<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Bu \u0131\u015f\u0131kla d\u00fc\u015f\u00fcnen, bu \u0131\u015f\u0131kla konu\u015fan ve bu \u0131\u015f\u0131kla eyleyen insan, d\u00fcnyay\u0131 yeniden kurar. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan, kendi vicdan\u0131nda Tanr\u0131\u2019n\u0131n aynas\u0131d\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Son S\u00f6z \u2013 Yesar\u00ee Abdal\u2019\u0131n Nefesi<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">I\u015f\u0131ktan do\u011fdum, karanl\u0131\u011fa e\u011filmem,<\/div>\n<div dir=\"auto\">Alev-i Hak\u2019t\u0131r, ben k\u00fcle d\u00f6n\u00fclmem.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u00dc\u00e7 s\u00f6z yeter, \u00fc\u00e7 yol yeter insana:<\/div>\n<div dir=\"auto\">D\u00fc\u015f\u00fcnce saf, s\u00f6z do\u011fru, eylem derman.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Yolun sonu Hak\u2019t\u0131r, y\u00fcrek aynas\u0131d\u0131r,<\/div>\n<div dir=\"auto\">A\u015fkla ar\u0131nan g\u00f6n\u00fcl, Tanr\u0131\u2019n\u0131n yasas\u0131d\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ben Yesar\u00ee Abdal, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n yolcusuyum,<\/div>\n<div dir=\"auto\">Hak ate\u015fiyle yanar, yine k\u00fcllenmem.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Makalenin Sonu<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Haz\u0131rlayan: Yesar\u00ee Abdal \u00c7elebi (Mehmet \u00d6zg\u00fcr Ersan)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Kaynaklar: Boyce (1979), Zaehner (1956), Duchesne-Guillemin (1973), Eliade (1978), Gnoli (1980)<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Boyce, Mary. Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices. London: Routledge, 1979.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Zaehner, R.C. The Teachings of the Magi: A Compendium of Zoroastrian Beliefs. Oxford, 1956.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Duchesne-Guillemin, Jacques. The Religion of Ancient Iran. Leiden: Brill, 1973.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Widengren, Geo. Man and His Salvation in Zoroastrianism. Uppsala, 1946.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">Eliade, Mircea. A History of Religious Ideas, Vol. I. Chicago: University of Chicago Press, 1978.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">Gnoli, Gherardo. Zoroaster in History: The Beginnings of the Zoroastrian Religion. Naples: Istituto Universitario Orientale, 1980.<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>esinin Grek\u00e7eye paradeisos, oradan da Bat\u0131 dillerine paradise olarak ge\u00e7mesi, Zerd\u00fc\u015f\u00ee etkilerin en somut \u00f6rneklerindendir. 6.4. Apokaliptik D\u00fc\u015f\u00fcnce ve Mesih Beklentisi Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckteki Sao\u015fyant (kurtar\u0131c\u0131) inanc\u0131, zaman\u0131n sonunda d\u00fcnyay\u0131 yeniden A\u015fa&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":958,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-957","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makale"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/957","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=957"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/957\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":959,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/957\/revisions\/959"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/958"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=957"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=957"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mehmetozgurersan.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=957"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}