Mazlumların Şahı Hz Ali Yöneticilere Öğütleri – mehmet özgür ersan

 

Hz.Ali  yöneticilere pek çok öğütte bulunmuş,  onlara nasihat etmiş, mektup ve emirnameler gönderştir ülkenin daha adil yönetilmesi için pekçok öğütte bulunmuş, onlara nasihat etmiş, mektup ve emirnameler göndermiş.

Bunlar içinde. en önemlisi Mazlumların Şahı ‘nın sadık adamlarından Malik b. Eşter Mısır Valisi olarak atar.
Hz. Ali Malik b. Haris el- Eşter’i vergi toplanması, düşmanlarla savaşması, halkın huzurunu ve kalkınmayı sağlanması için Mısır’ a vali tayin ettiğinde kendisine şöyle emretti ;

Allah yolunda elinle, dilinle ve kalbinle hizmet et. İştahın kabardığı zaman dizginlerini çek. Zira Allah rahmetiyle muhafaza etmezse nefis insanı helake sürükler.

En Değerli Azığın

Ey Malik senden öncede o beldeyi yönetenler oldu. Bunlar icinde adilleri de, zalimleri de vardı.

Şimdi sen kendinden önceki yöneticiler hakkında ne düşünüyorsan bundan sonra halkın da senin hakkında öyle düşünecektir.

Neler soyluyorsan halkın da senin için söyleyecektir. Allah’ın insanlara bir kul hakkında söylettikleri o kulun gerçek halini gösterir.

Bu yüzden kendine azık olarak iyilik biriktir. Hırslarını, arzularını kontrol et. Nefsinin helal olmayan isteklerine karşı elini sıkı tut.

Halkını Sev ve Onlarla Merhametli Ol

Halka yüreğini aç, muhabbet besle ve lutufta bulun. Sakın yırtıcı bir hayvan gibi o çaresizlere saldırma.

Onlar iki tür yakınındır. Ya dinde kardeşin ya da yaratılışta benzerin.

Kabahatleri ve bir takım kusurları olabilir. Hatayla veya kasten işledikleri suçlar da vardır.
Ama ellerinden tutulup yardım edilse doğru yola gelebilirler. Nasıl sen Allah’tan kusurlarının bağışlanmasını istiyorsan sen de onların kusurlarını bağışlanmalısın.

Sen onların üstündesin. Allah da senin üstünde seni Halka hizmette imtihan ettigini unutma.

Alçak Gönüllü ve Dengeli Ol

Sakın birini bağışladın diye pişman olma. Asla birini cezalandırdığın için memnun olup sevinme. Öfkeni her zaman muhafaza et. Sinirlerine hakim ol. Badirelere atılma.

‘Hakimiyet bendedir, hükmederim itaat ederler.’ deme. Çünkü böyle bir davranış kalbi bozar. Dini zayıflatır. Fesada uğratır.

Yöneticiler de en ufak bir kibir meydana gelirse, derhal kainata bak. Yüce Tanrı kudretiyle herşeyi zerreden gezegenlere kadar uyum içinde iken ve bunları idare edecek kudrete sahipken senin kendini idare edecek bir kuvvete sahip değilsin.

Böyle düşünmek tepelerde gezinen bakışlarını yere indirir. Heyecanını alır. Seni terkeden aklını tekrar başına getirir.

Sakın müstağnileşip onunla kendini kıyaslama. Yerleri ve gökleri yaratan yüce Allah, bütün zorbaları rezil eder, kibirlerini iyice alçaltır.

Toplumdaki Sınıflar

Toplumu oluşturan birbirinden farklı bazı kesimler vardır. Bunların her birinin selameti diğerlerine bağlıdır. Allah yolunda savaşan askerlerin, düzeni sağlayan devlet memurlarının, adaletin dağıtıcısı hakimlerin, merhametli ve anlayışlı vergi toparlayıcılarının, cizye ödeyen gayri müslimlerin, müslüman ticaret ve zanaat ehlinin, muhtaç durumundaki yoksulların her biri bir sınıftır. Hepsinin görevleri Cenab-ı Hak tarafından belirlenmiştir. Bu görevleri ya Allah’ın kitabıyla ya da Peygamber Efendimiz’in Efendimiz’in sünnetiyle bizlere bildirilmiştir.
Askerler kaleleri, valileri, dinin izzetini korur ve asayişi temin eder. Devleti bunlar ayakta tutar.Aynı zamanda askerlerin dayanağı da devletin desteğidir. Allah yolunda savaşan ordularımızın düşmanlarını bozguna uğratmasını sağlayan asıl sebep Allah Teala’nın verdiği kuvvet ve dirayettir. Bu asıl sebebin vesilesiyse ordunun ihtiyaçlarının karşılanmasıdır. Bu asıl sebebin vesilesiyse ordunun ihtiyaçlarının karşılanmasıdır. Bu ihtiyaç devletin topladığı vergilerle giderilir. Dolayısıyla halkı koruyan askerlerle, vergi vererek orduyu ayakta tutan halk birbirine bağlıdır.

Hakimler adaleti yayar, memurlar kamu düzenini sağlar ve vergileri toplar. Ticaret ve zanaat erbabı da devlet gelirlerine katkıda bulunur ki bu katkı şarttır. Nitekim sermayeler, ticarethaneler, başkalarınca üretilmeyecek eşyalar bunlar aracılığıyla meydana gelecektir. Son olarak muhtaç durumundaki yoksullardan bahsetmek gerekir ki bunların ihtiyaçlarını karşılamak toplumdaki bütün kesimlerin görevidir.

Her sınıfın Allah’tan bir nasibi ve ihtiyacı miktarında vali üzerinde hakkı vardır. Valinin Allah tarafından omuzlarına yüklenen bu ağır yükü taşıması ancak bu işe büyük özen göstermesi ve önem vermesiyle, Allah’tan yardım istemesiyle, kolay olsun zor olsun bütün işlerde nefisini doğruluğa, sabra ve tahammüle alıştırmasıyla mümkündür.

Güzel Adetleri Koru

Ümmetin büyükleri de dahil herkesin işlediği, halkın benimsediği ve sürdürdüğü güzel adetlerden birini ortadan kaldırmaya kalkışma. Yeni bir şey ortaya çıkarıp bunlardan birini yok etmeye de yeltenme. Böyle yaparsan sevaplar o adeti başlatanın, günahlar da güzel bir adeti yok ettiğin için senin olur.

Iyi Niyet Yay

Halkına hizmet eder, onların yüzlerini hafifletir, adaletten ayrılmazsan halkın güvenini kazanır ve karşılıklı iyi niyeti tesis edersin.
Halk arasında iyi yaygınlaştır. Iyi niyete teşvik etmenin karşılığını güven kazanarak alırsın. Kötü niyeti yaymanın sonucu da düşmanlarının artmasıdır. iyilik sayesinde hür insanlar bile kölen olur.

Danışmadan Iş Yapma

Memlekete fayda sağlayacak önlemleri belirlemek, senden öncekilerin tesis ettiği huzurlu, güvenli, iyi niyetli barış ortamını devam ettirmek için her zaman alimlerle ariflerle istişare halinde ol.

İstişare Edeceklerin

Zulme ortak olmayan. Zalime yardım etmeyen ve günahlarına ortak olmayan. Öyle insanlar vardır ki bunlar diğerlerinden aşağı kalmazlar. Diğerleri kadar isabetli görüşlere sahip ve tedbir almakta mahir oldukları gibi pislige de bulaşmamışlardır.

Yükünü hafifletirler, sana yardım ederler, seni herkesten çok severler, senden başkasına muhabbet beslemezler. Hak ve adalet ölçüleri içinde daima senden yana olurlar.

Bunlarla gizli ve özel işlerde de, herkese açık genel işlerde de istişare et.

Bunların içinden de en beğendiğin, sana hoşuna gitmeyecek şeyleri söyleyen, Allah’ın sevdiği kullarında görmek istemediği bir şey yaptığında yağcılık yapıp seni teşvik etmek yerine uyaran kişi olsun.

Sırlarını sadıklarla ve kanaatkarlarla paylaş. Bunlar seni alkışlamaz ve yaptığın şeyleri yapmışsın gibi seni övmezler de keyfin kaçarsa anlayış göster. Alkışlanmak ve yapmadığı şeylerle övülmek insanı gurura ve kibre götürür.

Iyilerle kötüleri bir görme. Böyle yaparsan iyilikleri de daha fazla kötülük yapmaları için cesaretlendirirsin.

Denetimi Elden Bırakma

Devlet görevlilerinin icraatlarını sürekli denetle. Vefalı ve doğru sözlü gözcülerle onları kontrol ederek işleri nasıl idare ettiklerini, halka nasıl davrandıklarını, emaneti muhafaza edip etmediklerini öğren. Yardımcıların konusunda her zaman tedbirli ol. Güvendiğin gözcülerinin verecegi haberler içlerinden birinin ihanete yeltendiğini ortaya çıkarırsa gözcülerine inan. Onu bedeni üzerinde cezalandır, ihanetle topladığı malları elinden al, itibarını ortadan kaldır, ihanetini ve suçunu ilan et.

Adaletli Ol

İster kendinle ilgili, ister yakınlarınla ilgili,ister halktan sevdiğin, kayırdığın kimselerle ilgili bir mesele olsun asla Allah’a ve kullarına karşı adaletten ayrılma. Eğer böyle yapmazsan zulmetmiş olursun.

Kullarına zulmedenlerin karşısında mazlumların koruyucusu ise Allah’tır. Hak zulümle inleyenlerin sesini duyar, zalimlerin üzerinden gözünü hiç ayırmaz.

Toplumun Rızasını Esas Al

Insanlarla güzel geçinen onların hilelerinden emin olur. Öyle işleri tercih et ki hem orta yolu koruyan hem de adaleti yayan işler olsun ve halkın genelini memnun etsin.

Halkın çoğunluğu memnun olmadıktan sonra bazılarının memnun olması bir anlam ifade etmez.

Seçkin bir azınlığın kızgınlığıysa toplumun rızası içinde kaybolur. Para ve makam düşkünü şımarık kodamanlar kadar iyi günlerde yük olan, kötü günlerde desteği görülmeyen, adaletten hoşlanmayan, istemekten usanmayan, verilince kiymet bilmeyen,
verilmeyince haline razı olmayan, sıkıntılara katlanmayan, kusurları için özür dilemeyen bir topluluk yoktur.

Halbuki gerçek müminler toplumun diregi halkın çoğunluğudur. Dini ve devleti bu çoğunluk korur, düşmanlarla bu çoğunluk savaşır.

Bu yüzden her zaman samimiyetle mazlum halka yönelmelisin, onların huzur,refah ve özgürlüğünü sağlanmaya çalış.

Maliye ve Iktisat

Vergi toplama çalışmalarının yönetimine de büyük özen göster ve bu konuyu sürekli takip et. Vergilerin doğru bir şekilde düzenlenmesi vergi vereceklerin iyiliğini sağladığı gibi vergi vermeyen diğer halkın da selametini temin eder.

Nitekim vergi vermeyenlerin iyiliği vergi verenlerin iyiliğine bağlıdır. Halkın tamamı vergi gelirleriyle yapılacak hizmetlere muhtaçtır.

Bu sebeple vergi toplamaktan çok memleketin refahını arttırmak için çalış. Eğer kalkınma olmazsa vergi yükümlülüklerinin ödeme gücü de olmaz.

Gelirleri arttırmadan vergi toplamaya kalkışan kişi ülkeyi tahrip eder, halkı helak eder ve vergi defterleri de ummadığı kadar kısa bir sürede dürülüp kapanır.

Diğer Memurlar

Diğer memuriyet atamalarında da çok dikkatli davranmalısın. Çünkü menfaat düşkünlerinin gözleri hep bu makamlardadır.

Sakın devlet görevlerine hak etmediği halde yakınlarından veya üzerinde baskı kuranlardan birini atama.

Bencilliğin ve adam kayırmanın sonu zulüm ve ihanettir. Devlet görevleri için güvenilir ailelere mensup, ehliyetli, tecrübeli, hayalı, önceden beri hakka hizmet ettiği bilinen kişileri seç. Ahlaklı, dürüst, iffetli ve izzetli kimseler dünyanın cazibesine kapılmaz ve işlerin sonunu da düşünür.

Bunlara geçim hususunda geniş bir rahatlık sağla. Böylece iyiliğe yönelme konusunda kendilerinde kuvvet bulsunlar ve elleri altındaki mallara tenezzül etmesinler. Emirlerine itaat etmez veya emanete ihanet ederlerse bu hallerini onlara karşı birer delil olarak kullan.

Adliye

Hakim olarak atmayacağın insan halk içinde en beğendiğin kişi olsun. İşten sıkılan, davacıların tavırlarına kızan, hatasında ısrar eden, hakkı görünce yanlışından dönmeyen, menfaatlerini kaybetmekten endişe eden, meseleyi ıyice anlamadan hüküm veren birini hakim tayin etme.

Atayacağın hakim şüphelerini iyice giderip delillerinden emin olmadan hüküm vermesin. Her şey açıklığa kavuşana kadar sabırla beklesin. İşler açıklığa kavuştuktan sonra da kararı ertelenmesin. Övülünce şımarmasın, heyecana kapılmasın. Gerçi böylelerini bulmak çok zordur.

Hakimlerin verdiği hükümleri sürekli gözden geçir. Onların ihtiyaçlarını gider, halka minnet edecek duruma gelmelerine izin verme. Onlara o kadar yakınlık göster ki kimsenin mevkilerini ellerinden alacağından veya seni ikna edip kendilerine karşı kışkırtacağından endişe duymasınlar. Bu meseleye çok dikkat et.

Çünkü din kötü adamların elinde esir oldu. Bu adamlar dini kullandıklar ve arzu ettikleri dünyalıklara dini alet ederek ulaştılar.

Yerdeki hakimlerin gökteki hakim karşında işleri çok zordur. Ancak adaletli olup doğru hüküm verenler hariçtir.
Askerler

Askerlerin başına kumandan tayin edeceğin adam ordu içerisinde Allah’a ve Resulü’ne karşı en itaatkar, devlet başkanına en bağlı, en temiz kalpli, en aklı başında kimse olsun. Öfke anında yavaş hareket etsin, özür dileyenleri sessizce dinlesin, zayıflara merhamet etsin, kuvvetlilerden yana olmasın, öfkeyle kalkıp zararla oturmasın.

Asil bir soydan gelen, şerefli bir geçmişe sahip olan, halk arasında iyi halleriyle tanınan ailelerle daima yakından ilgilen. Cesur yiğitlere ve izzetli insanlara yakından ilgilen. Cesur yiğitlere ve izzetli insanlara iltifat et.Bunlar halk arasında özel bir yeri olan, iyilikleri ve üstünlükleri kendileriyle toplayan kimselerdir.

Onları desteklemek için yaptıkların sana çok gelmesin. Sana duydukları minnet de ne kadar az olursa olsun gözüne küçük görünmesin. Böyle davranırsan hakkında iyi düşünmelerini sağlar ve güvenlerini kazanırsın. Bunların yanında, böyle değerli insanların çok önemli meselelerini hallediyorum diye küçük işlerini önemsemezlik etme. Bazen küçük bir iyilik pek çok büyük iyiliğin yerini tutar.

Komutanların içinde en çok askerlere iyi davrananı beğen. Onun sayesinde askerler ne kendi ihtiyaçlarını düşünsün ne de geride bıraktıkları aileleri için endişelenmek zorunda kalsınlar.

Böylece düşmanla savaşırken tamamen birbirlerine kenetlenmesinler ve tek noktaya odaklansınlar. Valiler için en büyük saadet adaleti diri tutmak ve halkın sevgisini kazanmaktır.

Nitekim yürekler ısınmadıkça sevgi beslemezler. Askerler ancak kumandanlarını sevip sayar ve başlarındakilerden bir an evvel kurtulmanın yollarını aramazlarsa sana karşı samimiyetle bağlılık gösterirler.

Onları yüreklendir, övgüyü hak edenleri övmekten ve büyük kahramanlıklar göstermiş olanların bu kahramanlıklarını anlatmaktan çekinme. Böyle yapman Allah’ın izniyle cesurları galeyana getirir, savaşmaktan çekinnenleri de şevklendirir.

Her birinin ne fedakarlık yaptığını bil. Birinin hizmetiyle birlikte anlatma.

 

mehmet özgür ersan

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir