mehmet özgür ersan
Nefes
Yalanı terk eden Hak yolun bulur,
Gönlü pak olanlar didara erir.
Yetmiş iki yola bir nazar kılır,
Cümle can içinde aşk ile yanar.
Ölmeden evvel öl, nefsini bil de,
Gerçeğe er olur, teslim ol yolda.
Evliyanın sözü Hak’tır her halda,
Dervişlik nişanı gönülde durar.
Kemerbest kuşandım, ikrar verdim ben,
Yedi nişan ile yürüdüm her dem.
Hak didar ışığı doldu cihana,
Yesari Abdal der: “Canlar bir ola.”
Alevî-Bektaşî irfanında dervişlik, yalnızca zahirî bir bağlılık değil, insanın içsel tekâmül yolculuğudur. “Dervişlik dokuz türdür, sekiz mertebedir” ifadesi, hakikate ermek isteyen canın hem zorluklarla hem de manevî katmanlarla dolu bir yoldan geçmesi gerektiğini vurgular.
Sekiz Mertebe Üzerine
Metinde geçen sekiz mertebe, dervişin kendini arındırma ve Hakk’a yaklaşma sürecini simgeler:
1. Ölüler halinden bile → Nefsini yok bilmek, dünyaya bağlılığı terk etmek.
2. Diriler halinden bile → Her canlının varlığında Hakk’ın tecellisini görmek.
3. Kâbe’ye varmak → Kutsal mekânı değil, gönül Kâbe’sini bulmak.
4. Beytülmal bile → Malı mülkü gözetmemek, hakkaniyetle yaşamak.
5. Ayağı dünyanın dibinde → Dünyevî hırstan uzak durmak, alçakgönüllü olmak.
6. Helâl nedir haram nedir bile → Edep ve marifetle ayırt etmek.
7. Hak erenler huzurunda kemerbest kuşanmak → İkrar verip yolun sorumluluğunu üstlenmek.
8. Yetmiş bin hicabı geçmek → Perdeyi kaldırıp Tanrı’nın didarına ermek.
Bu mertebeler, dervişin nefs kapılarından geçerek marifet ve hakikat kapısına ulaşmasını temsil eder.
Yedi Nişan Üzerine
Beyazıd-ı Bestamî’nin İmam Cafer-i Sâdık’tan aldığı dersle aktardığı yedi nişan, dervişliğin ahlâkî pusulasıdır:
1. Yalan söylememek.
2. Gıybet ve dedikodudan uzak durmak.
3. Yetmiş iki millete eşit gözle bakmak.
4. Ölmeden önce ölmeyi bilmek.
5. Küfrü ve imanı bilmek, zıtları Hak’ta birlemek.
6. Evliyanın sözünü Hak bilmek.
7. Hakk’ı bilmek, Hak’ta yok olmak.
Bu nişanlar olmadan dervişlik iddiası kuru bir sözden öteye geçmez.
Sonuç
Dervişliğin mertebeleri manevî yükselişi, nişanları ise ahlâkî özü temsil eder. Hak yolunun yolcusu, bu iki temel üzerine yürüyerek hem nefsini arındırır hem de topluma ışık olur.
Mehmet Özgür Ersan Abdal Yesari
Kaynak : Kitabı Cabbar Kulu
