“Bir Kandilden Bir Kandile (Semah Nefesi)”- (Yesarî Abdal)

“Bir Kandilden Bir Kandile (Semah Nefesi)”

(Yesarî Abdal)

Ağırlama (yavaş)

Kün nutku okunmazdan evvel idim ben,
Kaf ile Nun’da sırra mühür idim ben.
Ne yer ne gök vardı, ne ad ne beden,
Lâ-mekân burcunda seyran idim ben.

Bir kandil yanardı nurdan ezelden,
O nurda gizliydim ben ben demeden.
Adım sorulmazdı adlar doğmadan,
Saray-ı mahfuzda mihman idim ben.


Nakarat (her dönüşte)

Hû hû diyelim dönelim canlar,
Bir kandilden bir kandile nur akar.
Elden ele, dilden dile sır geçer,
Dondan dona giren can idim ben.


Yürüyüş (orta tempo)

Umman uyandı aşk dalga vurdu,
Sefine yürüdü kaptanı buldu.
Cibril titredi “el-aman” oldu,
Kudret kandilinde pinhan idim ben.

Âdem’e can oldum toprakta bir dem,
Secdeye indi melekler hep hem.
Elif tacı giydim nurdan bir âlem,
Arş-ı nübüvvette nişan idim ben.


Nakarat

Hû hû diyelim dönelim canlar,
Bir kandilden bir kandile nur akar.
Gönül Kâbe’dir incitme sakın,
Gönül yapmaya memur idim ben.


Yeldirme (hızlanan bölüm)

Havva’yla suret buldu bu seyran,
İndi cihana yetmiş üç meydan.
Yetmiş ikisi düştü benliğe,
Şit ile tuttum irfan idim ben.

Nuh oldum bir gemi diktim ummana,
Tufan vurdu yer gök kaldı virane.
Sefine-i Hakk’a binen kurtuldu,
O tufan içinde asan idim ben.


Nakarat (hızlı)

Hû hû diyelim semaha duralım,
Can cana, el ele devran kuralım.
Ali’dir kapımız, Muhammed yolumuz,
Ehl-i Beyt yolunda kurban idim ben.


Doruk (en canlı kısım)

Kerbela çölünde al kan göründüm,
Hüseyin aşkına serden geçindim.
Nesimi’de yüzdüm, Mansur’da dâr,
“Enel Hak” çağıran lisan idim ben.

Mirac’ta Burak’a binen can oldum,
Ali’yle sırra eren meydan oldum.
Kırklar ceminde ferraşlık ettim,
Selman makamında hizmet idim ben.


Nakarat (son kez, geniş dönüş)

Hû hû diyelim dönelim canlar,
Bir kandilden bir kandile nur akar.
Baş açık, yalın ayak, benliksiz,
Dondan dona giren can idim ben.


Ağırlama – Kapanış (yavaş)

Yesarî der: sözüm sırdır erene,
Açılmaz her gönle her gizli hazine.
Bu semah yürür hakikat izine,
Adı olmayan bir can idim ben.

“Bir Kandilden Bir Kandile” – Semah Notasyonu

(Yesarî Abdal)

GENEL BİLGİ

  • Makam: Hüseynî (yer yer Uşşak hissi)

  • Karar: Dügâh (La)

  • Çıkıcı–inici seyir

  • Bağlama düzeni: Bozuk düzen (La–Re–Sol)

  • İcra: Zâkir + meydan semahı (kadın–erkek birlikte)


I. BÖLÜM – AĞIRLAMA

Usûl

  • 4/4 (Yavaş)

  • Tempo: ♩ = 60–66

Bağlama Tavrı

  • Alt tel ağırlıklı

  • Uzun yaylı vuruşlar

  • Her ölçü başı dem (La)

Ölçü Sayımı

1234
D . . .

Ezgi Yolu

  • La → Si♭ → Do → Re

  • Re’de kısa durak

  • Tekrar La’ya iniş

Söz Yerleşimi

Kün nut-ku o-kun-maz-dan ev-vel i-dim ben
1 2 3 4

Dönüş yoktur, semahçılar sabit yürür, eller aşağıda.


NAKARAT (Ağırlama Sonu)

Usûl

  • 4/4

  • Son ölçü fermata (bekleme)

Hû hû di-ye-lim-ne-lim can-lar
1 2 3 4

Burada ilk dönüş başlar.


II. BÖLÜM – YÜRÜYÜŞ

Usûl

  • 6/8

  • Tempo: ♪ = 96–104

Sayım

1 2 3 | 4 5 6
D . . | T . .

Bağlama Tavrı

  • Alt–üst tel dönüşümlü

  • Hafif çarpma (çarpma = süsleme, vurgu değil)

Ezgi Yolu

  • La → Do → Re → Mi

  • Mi’den süzülerek Re → Do → La

Söz Yerleşimi

Â-deme can ol-dum top-rak-ta bir dem
1 2 3 | 4 5 6

Semahçılar daireyi genişletir, adımlar küçük.


NAKARAT (Yürüyüş)

Usûl

  • 6/8

  • Bir ölçü bağlama boş bırakılır, yalnız nefes

Hû hû di-ye-lim-ne-lim can-lar
1 2 3 | 4 5 6

III. BÖLÜM – YELDİRME (Doruk)

Usûl

  • 9/8 (2+2+2+3)
    👉 klasik Alevi semah yeldirmesi

Sayım

1 2 | 3 4 | 5 6 | 7 8 9
D . | T . | D . | T T T

Bağlama Tavrı

  • Üst tel hâkim

  • Seri ama sert değil

  • Her 9’lu ölçünün sonunda La dem

Ezgi Yolu

  • La → Re → Mi → Fa

  • Fa’dan ani iniş → Re → Do → La

Söz Yerleşimi

Ker-be-lâ çö-lün-de al kan gö-rün-düm
1 2 | 3 4 | 5 6 | 7 8 9

Semahçılar hızlanır, kollar omuz hizasına çıkar.


SON NAKARAT (GENİŞ DÖNÜŞ)

Usûl

  • 9/8

  • Son ölçü yavaşlatılır

Don-dan do-na gi-ren can i-dim ben
1 2 | 3 4 | 5 6 | 7 8 9

IV. BÖLÜM – KAPANIŞ (AĞIRLAMA DÖNÜŞÜ)

Usûl

  • 4/4

  • Tempo düşer ♩ = 58

Bağlama

  • Sadece dem + hafif süs

Söz

Ye-sa-rî der sö-züm sır-dır e-re-ne
1 2 3 4

Semah yavaşça durur, niyaz ile biter.


ÖZET (Zâkir İçin Tek Satır)

4/4 Ağırlama → 6/8 Yürüyüş → 9/8 Yeldirme → 4/4 Kapanış
Makam Hüseynî – Karar Dügâh – Bozuk düzen

“Bir Kandilden Bir Kandile” – BAĞLAMA İCRASI

(Semah – Yesarî Abdal)

1️⃣ DÜZEN – AKORT

Bozuk düzen (en yaygın semah düzeni):

Üst tel : SOL
Orta tel: RE
Alt tel : LA karar (dem)

Semah boyunca karar LA (alt tel)
Dem sürekli alt tel açık ya da 2. perde (Si♭ hissi) ile verilir.


2️⃣ MIZRAP DİLİ (TEMEL KURAL)

  • ↓ = aşağı mızrap

  • ↑ = yukarı mızrap

  • (D) = dem (uzatılan karar sesi)

❗ Sert vurma yok. Yuvarlak, nefesli, akıcı.


I. BÖLÜM – AĞIRLAMA (4/4)

Mızrap Şeması

1 2 3 4
↓ ↑
(D)

Tel Kullanımı

  • 1. vuruş: Alt tel (LA) → dem

  • 4. vuruş: Orta tel (RE) ya da üst tel hafif dokunuş

Basit Ezgi Yolu

Alt tel: 0 ————
Orta : 0 1
Üst : 0

Uzun sesler, sabit tempo
Semahçılar henüz dönmez


NAKARAT (Ağırlama Sonu)

↓ ↑ ↓
LA RE LA

Burada ilk dönüş başlar


II. BÖLÜM – YÜRÜYÜŞ (6/8)

Sayım

1 2 3 | 4 5 6
↓ ↑ | ↓ ↑

Tel Dağılımı

  • 1: Alt tel (LA – dem)

  • 3: Orta tel (RE)

  • 4: Üst tel (SOL)

  • 6: Orta tel (RE)

Tipik Yürüyüş Kalıbı

Alt : 0 0
Orta : 0 1 0
Üst : 0

Daire genişler, adımlar hızlanır
Bağlama akıcı ama yumuşak


III. BÖLÜM – YELDİRME (9/8)

(2+2+2+3 klasik semah yürüyüşü)

Sayım + Mızrap

1 2 | 3 4 | 5 6 | 7 8 9
↓ | ↓ | ↓ | ↓ ↑ ↓

Tel Kullanımı

  • 1–2: Alt tel (LA)

  • 3–4: Orta tel (RE)

  • 5–6: Üst tel (SOL)

  • 7–8–9: Üst + orta hızlı dönüş

Tipik Yeldirme Ezgisi

Alt : 0 0
Orta : 0 1
Üst : 0 1 0

Semahçılar hızlanır
Kollar omuz hizasına çıkar


4️⃣ POZİSYON KULLANIMI

  • Ağırlama:
    👉 0–1. perde (düz alan)

  • Yürüyüş:
    👉 1–3. perde (hafif yükselme)

  • Yeldirme:
    👉 3–5. perde (bağırmadan yüksel)

❗ 7. perde ve üstüne çıkma
Semah coşar ama bağırmaz


5️⃣ SÜSLEMELER (YERİNDE VE AZ)

✔ Hafif çarpma (üst telde)
Kaydırma (1 → 2 perde)
✖ Tremolo YOK
✖ Sert çekme YOK


6️⃣ KAPANIŞ (4/4)

↓ ↑
LA ——— RE
  • Son ses LA açık

  • Dem uzun tutulur

  • Niyazla kesilir


TEK SATIRLIK ZÂKİR ÖZETİ

Bozuk düzen – LA karar – Alt tel dem –
4/4 ağır → 6/8 yürüyüş → 9/8 yeldirme → 4/4 kapanış

🎶 “Bir Kandilden Bir Kandile” – BAĞLAMA TAB


I️⃣ AĞIRLAMA – 4/4 (YAVAŞ)

Uzun sesler, alt tel dem baskın

Üst (SOL) |----------------|----------------|
Orta (RE) |------0----1----|------1----0----|
Alt (LA) |--0--------0----|--0--------0----|
↓ ↑ ↓ ↑

Tekrar ederek okunur.


🔁 NAKARAT (Ağırlama Sonu)

Üst (SOL) |--------------|
Orta (RE) |------0--1----|
Alt (LA) |--0-----------|
↓ ↑

👉 Burada ilk dönüş başlar


II️⃣ YÜRÜYÜŞ – 6/8 (ORTA TEMPO)

Akıcı, daire genişler

Üst (SOL) |-----------0-----------|
Orta (RE) |------0--1------1--0----|
Alt (LA) |--0------------------0-|
↓ ↑ ↓ ↑

Alternatif yürüyüş kalıbı (tekrar için):

Üst (SOL) |-----------0--1--0----|
Orta (RE) |------0--1-------------|
Alt (LA) |--0----------------0--|

🔁 NAKARAT (Yürüyüş)

Üst (SOL) |-----------0----------|
Orta (RE) |------1--------0------|
Alt (LA) |--0-------------------|

III️⃣ YELDİRME – 9/8 (2+2+2+3) 🔥

Canlanır ama sertleşmez
Üst tel öne çıkar

Üst (SOL) |---------0--1--0------|
Orta (RE) |------0--------1--0----|
Alt (LA) |--0------------------0-|
1 2 |3 4 |5 6 |7 8 9

Geniş dönüş için ikinci kalıp:

Üst (SOL) |------0--1--3--1--0---|
Orta (RE) |--1-------------------|
Alt (LA) |-----------0-----------|

IV️⃣ KAPANIŞ – 4/4 (YAVAŞ)

Üst (SOL) |-------------|
Orta (RE) |------0------|
Alt (LA) |--0----------|
↓ (uzat)

Dem uzun tutulur, niyazla kesilir.


🪕 ZÂKİR İÇİN ALTIN KURAL

  • Alt tel her zaman can

  • Üst tel coşku, orta tel yol

  • Tremolo yok, sertlik yok

  • Semah akar, bağlama nefes alır

  • Related Posts

    VELÂYET TARTISI – MEHMET ÖZGÜR ERSAN

    İyilik nedir diye sordum Hakk’a, Dedi ki: Ali’yi sevmektir cana. Bir amel bin secde görünse bana, Velâyet yok ise boştur o terazı. Korku yok o gün Ehlibeyt sevene, Ateş değmez…

    GÖÇTÜ KERVAN – ABDAL YESARİ

    Nice bir uyursun, uyanmaz mısın?Şah’ın katarı gider aşkın peşinde.Erenler çağrışır, inanmaz mısın?Göçtü kervan, kaldık dağlar başında. Mürşit olmayınca yollar dumandır,Mümin olanlara âhir zamandır.Medet ya Ali’m, hâlim yamandır,Göçtü kervan, kaldık dağlar…

    Bir yanıt yazın

    E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir